स्थान (sthAna)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 स्थान n.
  (-नं)
	 1. Place,  spot,  site,  situation. 
	 2. Stay,  staying,  continu-
ance,  being fixed or stationary and exempt,  from increase or
diminution. 
	 3. Likeness,  resemblance.
	 4. Leisure,  interval.
	 5. An
open place in a town,  a green,  a plain,  a square.
	 6. A house,  a
dwelling.
	 7. A section,  a chapter,  a book.
	 8. One of the three
objects of government,  the middle state,  as neither loss nor gain, 
nor discomfiture nor success,  nor expenditure nor accumulation, 
&c.
	 9. A town,  a city.
	 10. Office,  appointment.
	 11. Degree, 
station. 
	 12. Halt.
	 13. Firmness of troops,  keeping in array.
	 14.
The act of standing firm so as to resist a charge.
	 15. State, 
condition. 
	 16. The stamina of a kingdom,  regarded as consisting
of four parts,  viz:--Army,  treasury,  city,  and territory.
	 17.
Proper or right place.
	 18. Country,  region,  district.
	 19. Any
place or sphere assigned after death to men according as they
do their duty or neglect it.
	 20. A holy place.
	 21. An altar.
	 22.
An open place in a town. 
	 23. The part or character of an actor.
24. An object.
	 25. A worthy or proper object.
	 26. Object,  point, 
place.
	 27. A modulation of voice,  note,  tone.
	 28. Intimation, 
indication. 
 E.
  ष्ठा to stay,  to be fixed,  aff.
   ल्युट् ।

Capeller Eng

English

 स्था॑न n.
  standing,  remaining,  abiding,  not budging
continuation,  duration
 state. condition,  position,  rank,  dignity
shape,  form,  appearance
 sphere,  domain,  province
 abode,  place,  seat, 
home,  stead (loc.  w.
  gen.
   or —° instead of)
 proper place or time, 
occasion or object for (gen.   or —°)
 place of articulation,  organ (g. )
the (4) stamina of a kingdom (treasury etc.).

Yates

English

 स्थान (नं) 1.
n.
  Place,  situation
stay
 a house
 a town
 a sec-
tion
 interval
 likeness
 sta-
tionary condition or attitude.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	 station
स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	 field  [ computer ]
स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	 position
स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	 venue
स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	  fortress
स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	  state of perfect tranquillity
स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	  open place in a town
स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	  abiding
स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	  being fixed or stationary
स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	  position or posture of the body
स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	  dignity
स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	  sphere
स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	  main support or strength or chief constituent of a kingdom
स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	  stronghold
स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	  place for
स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	  any organ of sense
स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	  condition
स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	  receptacle of
स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	  form
स्थान 	-	 sthAna 	-	 n.
  	-	  state

 
   स्थान  sthAna  n.
    venue

Wilson

English

 स्थान
n.
  (-नं)
1 Place,  spot,  site,  situation. 
2 Stay,  staying,  continuance,  being fixed or stationary and exempt from
increase or diminution. 
3 Likeness,  resemblance.
4 Leisure,  interval.
5 An open place in a town,  a green,  a plain,  a square.
6 A house,  a dwelling.
7 A section,  a chapter,  a book.
8 One of the three objects of government,  the middle state,  as neither loss
nor gain,  nor discomfiture nor success,  nor expenditure nor accumulation,  &c.
9 A town,  a city.
10 Office,  appointment.
11 Degree,  station. 
12 Halt.
13 Firmness of troops,  keeping in array.
E.
  ष्ठा to stay,  to be fixed,  aff.
   ल्युट्.

Apte

English

स्थानम् [sthānam],  [स्था-ल्युट्]

The act of standing or remaining,  stay,  continuance,  residence
 न किल भवतां देव्याः स्थानं गृहे$भिमतं ततः U.*
  3.32.

Being fixed or stationary.

A state,  condition
 स्थानत्रयात्परं प्राप्तं ब्रह्मभूतमविक्रियम् Bhāg.*
  1.18.26.

A place,  spot,  site,  locality
 अक्षमालामदत्त्वास्मात्स्थानात्पदात्पदमपि न गन्तव्यम् K.

Station,  situation,  position. 

Relation,  capacity
 पितृस्थाने 'in the place or capacity of a father'
 भक्ष्यस्थाने Pt.*
  2.26.

An abode,  a house,  dwelling-house
 स एव (नक्रः) प्रच्युतः स्थानाच्छुनापि परिभूयते Pt.*
  3.46.

(a) A country,  region,  district. (b) A town,  city.

Office,  rank,  dignity
 अमात्यस्थाने नियोजितः.

Object
 गुणाः पूजास्थानं गुणिषु न च लिङ्गं न च वयः U.*
  4.11.

An occasion,  a matter,  subject,  cause
 पराभ्यूहस्थानाःयपि तनुतराणि स्थगयति Māl.
 1.14
 स्थानं जरापरिभवस्य तदेव पुंसाम् Subhāṣ
 so कलह˚,  कोप˚,  विवाद˚ &c.
 

A fit or proper place
 स्थानेष्वेव नियोज्यन्ते भृत्याश्चाभरणानि च Pt.*
  1.72.

A fit or worthy object
 स्थाने खलु सज्जति दृष्टिः M.*
  1
 see स्थाने also.

The place or organ of utterance of any letter
 (these are eight: अष्टौ स्थानानि वर्णानामुरः कण्ठः शिरस्तथा । जिह्वामूलं च दन्ताश्च नासिकौष्ठौ च तालु च Śik.13.)

A holy place.

An altar.

A place in a town,  square,  court.

The place or sphere assigned after death to persons according as they perform or neglect their prescribed duties.

(In politics,  war &c.
 ) The firm attitude or bearing of troops,  standing firm so as to repel a charge
 स्थाने युद्धे च कुशलानभीरुनविकारिणः Ms.*
  7.19.

A halt.

A stationary condition,  a neutral or middle state
 स्थानं वृद्धिः क्षयश्चैव त्रिवर्गश्चैव दण्डजः Mb.
 *  12.59. 31.

That which constitutes the chief strength or the very existence of a kingdom,  a stamina of a kingdom
 i.e. army,  treasure,  town,  and territory
 Ms.*
  7. 56 (where Kull. renders स्थानं by दण्डकोषपुरराष्ट्रात्मकं चतुर्विधम्).

Likeness,  resemblance.

Part or division of a work,  section,  chapter &c.
 

The character or part of an actor.

Interval,  opportunity,  leisure.

(In music) A note,  tone,  modulation of the voice
 तौ तु गान्धर्वतत्त्वज्ञौ स्थानमूर्च्छनकोविदौ Rām.*
  1.4.1 (com. - 'यदूर्ध्वं हृदयग्रन्थे कपोलफलकादधः । प्राणसंचारणस्थानं स्थानमित्यभि- धीयते ॥...... इति शाण्डिल्यः).

A pose,  posture (of archers etc.).

An order of the life (आश्रम)
 मैत्रेयीति होवाच याज्ञवल्क्य उद्यास्यन्वा अरे$हमस्मात् स्थानादस्मि Bṛi. Up.*
   2. 4.1.

Ground (भूमि)
 स्थानासनिनो भूमि-पाषाण-सिकता- शर्करा-वालुका-भस्मशायिनः Mb.
 *  12.192.1.

Sustenance,  maintenance
 यच्चेदं प्रभवः स्थानं भूतानां संयमो यमः । स्वभावेनैव वर्तन्ते द्वन्द्वसृष्टानि भूरिशः ॥ Mb.
 *  12.238.2 (com.  स्थानं पोषणम्).

A mode or attitude in fighting
 अस्त्रयन्त्राणि चित्राणि स्थानानि विविधानि च Mb.
 *  9.57.18.

Storage (of goods)
 आगमं निर्गमं स्थानं तथा वृद्धिक्षयावुभौ । विचार्य सर्वपण्यानां कारयेत् क्रयविक्रयौ ॥ Ms.*
  8.41.

A state of perfect tranquillity.

Any organ of sense.

Shape,  form,  appearance (as of the moon).

An astronomical mansion. Comp.
   -अधिकारः the superintendence of a shrine
 Inscr.

अध्यक्षः a local governor.

the superintendent of a place.

a watchman,  police-officer.-आसनम् n.
  du.
  standing and sitting down.  -आसेधः confinement to a place,  imprisonment,  arrest
 cf.
   आसेध.-चञ्चला Ocimum Pilosum (Mar.  तुकुमराई). -कुटिकासनम् leaving the house or any abode (स्थावरगृहत्याग)
 शिरसो मुण्डनाद्वापि न स्थानकुटिकासनात् Mb.
 *  3.2.14. -चिन्तकः a kind of quarter-master. -च्युत see स्थानभ्रष्ट. -टिप्पटिका the daily account
 Śukra 3.369. -दप्ति (in augury) inauspicious on account of situation.  -पालः a watchman,  sentinel,  policeman
 Y.*
  2.173. -भूमि f.
  a dwelling-place,  mansion.  -भ्रष्ट a.
  ejected from an office,  displaced,  dismissed,  out of employ.

माहात्म्यम् the greatness or glory of any place.

a kind of divine virtue or uncommon sanctity supposed to be inherent in a sacred spot. -मृगः N.
  of certain animals (such as turtle,  crocodile &c.
 ). -योगः assignment of proper places
 द्रव्याणां स्थानयोगांश्च क्रयविक्रयमेव च Ms.*
  9.332. -विभागः (in alg.
 ) subdivision of a number according to the position of its figures. -स्थ a.
  being in one's abode,  at home.

Apte 1890

English

 स्थानं [स्था-ल्युट्] 1 The act of standing or remaining,  stay,  continuance,  residence
 U. 3. 32. 
2 Being fixed or stationary. 
3 A state,  condition. 
4 A place,  spot,  site,  locality
 अक्षमालामदत्त्वास्मात्स्थानात्पदात्पदमपि न गंतव्यं K. 
5 Station,  situation,  position. 
6 Relation,  capacity
 पितृस्थाने ‘in the place or capacity of a father’
 भक्ष्यस्थाने Pt. 2. 26. 
7 An abode,  a house,  dwelling-house
 स एव (नक्रः) प्रच्युतः स्थानाच्छुनापि परिभूयते Pt. 3. 46. 
8 (a) A country,  region,  district. (b) A town,  city. 
9 Office,  rank,  dignity
 अमात्यस्थाने नियोजितः. 
10 Object
 गुणाः पूजास्थानं गुणिषु न च लिंगं न च वयः U. 4. 11. 
11 An occasion,  a matter,  subject,  cause
 पराभ्यूहस्थानान्यपि तनुतराणि स्यगयति Māl. 1. 14
 स्थानं जरापरिभवस्य तदेव पुंसां Subhāṣ.
 so कलह°,  कोप°,  विवाद° &c. 
12 A fit or proper place
 स्थानेष्वेव नियोज्यंते भृत्याश्चाभरणानि च Pt. 1. 72. 
13 A fit or worthy object
 स्थाने खलु सज्जति दृष्टिः M. 1
 see स्थाने also. 
14 The place or organ of utterance of any letter,  (these are eight: 
अष्टौ स्थानानि वर्णानामुरः कंठः शिरस्तथा । जिह्वामूलं च दंताश्च नासिकौष्ठौ च तालु च Śik. 13.). 
15 A holy place. 
16 An altar. 
17 Aplace in a town,  square,  court. 
18 The place or sphere assigned after death to persons according as they perform or neglect their prescribed duties. 
19 (In politics,  war &c.) The firm attitude or bearing of troops,  standing firm so as to repel a charge
 Ms. 7. 190. 
20 A halt. 
21 A stationary condition,  a neutral or middle state. 
22 That which constitutes the chief strength or the very existence of a kingdom,  a stamina of a kingdom
 i. e. army,  treasure,  town,  and territory
 Ms. 7. 56 (where Kull. renders स्थानं by दंडकोषपुरराष्ट्रात्मकं चतुर्विधं). 
23 Likeness,  resemblance. 
24 Part or division of a work,  section,  chapter &c. 
25 The character or part of an actor. 
26 Interval,  opportunity,  leisure. 
27 (In music) A note,  tone,  modulation of the voice. 
Comp. 
अध्यक्षः {1} a local governor. {2} the superintendent of a place. {3} a watchman. police-officer. 
आसनं n. du. standing and sitting down. 
आसेधः confinement to a place,  imprisonment,  arrest
 cf. आसेध. 
चिंतकः a kind of quarter-master. 
च्युत see स्थानभ्रष्ट. 
पालः a watchman,  sentinel,  policeman. 
भूमि f. a dwelling-place,  mansion. 
भ्रष्ट a. ejected from an office,  displaced,  dismissed,  out of employ. 
माहात्म्यं {1} the greatness or glory of any place. {2} a kind of divine virtue or uncommon sanctity supposed to be inherent in a sacred spot. 
योगः assignment of proper places
 द्रव्याणां स्थानयोगांश्च क्रयविक्रयमेव च Ms. 9. 332. 
स्थ a. being in one's abode,  at home. 

Monier Williams Cologne

English

 स्था॑न a n.
  (also said to be m.
 ,  Siddh.
 ) the act of standing,  standing firmly,  being fixed or stationary,  AV.
   &c.
   &c.
  

 position or posture of the body (in shooting &c.
  ),  R.
 

 staying,  abiding,  being in or on (loc.   or comp. ),  Daś.
 
 Kām.
  
 Hariv.
 
 Sāh.

 storing-place or storage (of goods),  Mn.
   viii,  401

 firm bearing (of troops),  sustaining a charge (as opp.  to युद्ध,  ‘charging’),  ib. vii,  190

 state,  condition (ifc.  =
  ‘being in the state of’),  Up.
  
 BhP.
  

 continued existence,  continuance in the same state (i.e. in a kind of neutral state unmarked by loss or gain),  continuing as or as long as (with instr.),  MBh.
  
 R.
 
 BhP.

 a state of perfect tranquillity,  Sarvad.
 

 station,  rank,  office,  appointment,  dignity,  degree,  MaitrUp.
   
 Mn.
  
 MBh.
   &c.

 place of standing or staying,  any place,  spot,  locality,  abode,  dwelling,  house,  site (स्थाने स्थाने or स्थाने स्थानेषु,  ‘in different places’,  ‘here and there’),  RV.
   &c.
   &c.
  

 place or room,  stead (स्थाने with gen.
   or ifc.  ‘in place of’,  ‘instead of’,  ‘in lieu of’
 रिपु-स्थाने-√ वृत्,  ‘to act in the place of an enemy’
 विलोचन-स्थान-गत,  ‘acting the part of eyes’
 also स्थान ifc.  =
  ‘taking the place of’,  ‘acting as’,  ‘representing’ or ‘represented by’ e.g. पितृ-स्थ्°,  ‘acting as a father’ or ‘represented by a f°’
 इयङ्-उवङ्-स्थान,  ‘repr° by इय् or उव्’ [as ई and ऊ,  Pāṇ.
  i,  4,  4]
 in Pāṇini's grammar the gen.
   case is often used alone,  when the word स्थाने has to be supplied,  e.g. हन्तेर् जः,  ‘ज is to be substituted in place of हन्’,  i,  1,  49),  AitBr.
  
 GṛŚrS.
   &c.
  

 place for,  receptacle of (gen.  ),  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 proper or right place (स्थाने,  ‘in the right place or at the right time,  seasonably,  justly’),  PañcavBr.
   &c.
   &c.
   (cf.   g. स्वर्-आदि)

 province,  region,  domain,  sphere (of gods or virtuous men
 said to be in one of three places,  viz. ‘earth’ or ‘atmosphere’ or ‘heaven’
 accord.
  to some that of virtuous Brāhmans is called Prājāpatya
 of Kṣatriyas,  Aindra
 of Vaiśyas,  Māruta
 of Śūdras,  Gāndharva),  Nir.
 
 VarBṛS.
 

 the main support or strength or chief constituent of a kingdom (said to be four,  viz. ‘army’,  ‘treasury’,  ‘city’,  ‘territory’),  Mn.
   vii,  56

 a stronghold,  fortress,  Pañcat.
 

 the place or organ of utterance of any sound (said to be 8 in number,  viz. कण्ठ,  ‘throat’
 तालु,  ‘palate’
 मूर्धन्,  ‘top of palate’
 दन्त,  ‘teeth’
 ओष्ठ,  ‘lips’
 कण्ठ-तालु,  ‘throat and palate’
 कण्ठ्ऽ-ओष्ठ,  ‘throat and lips’
 दन्त्ऽ-ओष्ठ,  ‘teeth and lips’
 to which are added नासिका,  ‘nose’,  said to be the place of utterance of true Anusvāra,  and उरस्,  ‘chest’,  of Visarga),  Pāṇ.
  i,  1,  9,  Sch.
 Prāt.
 
 Sarvad.
 

 any organ of sense (e.g. the eye),  BhP.
  

 the pitch or key of the voice,  note,  tone (of which accord.
  to RPrāt.
  ,  there are three [see मन्द्र],  or accord.
  to TPrāt.
  ,  seven
 वीना च्युता स्थानात्,  ‘a lute out of tune’),  ŚrS.
 
 Prāt.
 
 MBh.
   &c.
  

 shape,  form,  appearance (as of the moon),  VarBṛS.
 

 the part or character of an actor,  MW.
  

 case,  occurrence (नेदं स्थानं विद्यते,  ‘this case does not occur’),  Yājñ.
 
 Pañcat.
 
 Vajracch.

 occasion,  opportunity for (gen.   or comp. 
 °ने ind.
  ‘occasionally’),  ŚrS.
 
 MBh.
   &c.
  

 cause or object of (gen.   or comp. ,  e.g. शुल्क-स्थान,  ‘an object of toll’
 पूजा- or मान्य-स्थ्°,  ‘an object of honour’
 also applied to persons
 °ने ind.
  ‘because of’,  ‘on account of’),  MBh.
  
 Pañcat.
 
 Kathās.
 

 a section or division (e.g. of medicine),  Car.
 
 Suśr.
  &c.
  

 an astrol.
  mansion or its subdivision,  VarBṛS.
 

 =
  कार्योत्सर्ग,  Śīl.
 

 an open place in a town,  plain,  square,  W.
 

 a holy place,  MW.
  

 an altar,  ib.

 N.
  of a Gandharva king,  R.
 

 स्थान b,  स्थानिन्,  स्थापक,  °पन &c.
   See p.
  1263.

Monier Williams 1872

English

 स्थान,  अम्,  n. the act of standing or staying, 
stay,  continuance,  the being fixed or stationary
state,  condition
 a stationary state or condition,  (one
of the three aims or results of state policy
 it is de-
scribed as a kind of neutral or middle state character-
ized by neither loss nor gain,  failure nor success)
the act of standing firm so as to resist a charge,  firm
or calm bearing of troops,  (Manu VII. 190)
 halt
the stamina of a kingdom,  that which constitutes its
chief strength or by virtue of which it exists,  (regarded
as consisting of four parts,  viz. army,  treasury,  city, 
and territory,  Manu VII. 56)
 the place of standing
or staying,  any place,  spot,  locality,  site,  situation, 
position,  posture,  station,  post
 office,  appointment, 
rank,  dignity,  degree
 proper or right place
 the
place or organ of utterance of any letter (which,  ac-
cording to Pāṇini,  are eight,  viz. कण्ठ,  the throat
तालु,  the palate
 मूर्धन्,  the top of the palate
दन्त,  the teeth
 ओष्ठ,  the lips
 कण्ठ-तालु, 
the throat and palate
 कण्ठोष्ठ,  the throat and
lips
 दन्तोष्ठ,  the teeth and lips
 to which may
be added नासिका,  which is the place of utterance for
the true Anusvāra,  and उरस्,  the chest,  which is said
to be the place of Visarga)
 dwelling-place,  abode, 
house
 country,  region,  district
 a town,  city
 a par-
ticular place or sphere assigned after death to those
who do their duty or neglect it,  (that of virtuous
Brāhmans is called Prājāpatya
 of Kṣatriyas,  Aindra
of Vaiśyas,  Māruta
 of Śūdras,  Gāndharva
 similarly, 
neglectors of duty have places of punishment assigned
to them)
 a holy place
 an altar
 an open place in
a town,  green,  plain,  square
 part or division of a
book,  section,  chapter
 the part or character of an
actor
 interval,  opportunity,  leisure
 an object (e. g.
शुल्क-स्थ्°,  an object of toll,  taxation
 पूजा-स्थ्°, 
object of honour
 कोप-स्थ्°,  object of anger)
 a
modulation of the voice,  note,  tone (of which,  ac-
cording to the Ṛg-veda-Prātiśākhya,  there are three
see मन्द्र)
 likeness,  resemblance
 intimation
(स्थाने),  loc. c. in the right or proper place,  pro-
perly,  suitably,  appropriately,  justly,  fitly,  truly
 at
the right or appropriate moment,  opportunely
 some-
times
 in the place of,  in the room of,  in lieu of, 
instead of (with gen.
 in Pāṇini's grammar,  when
the gen. c. stands alone,  the word स्थाने has to be
supplied,  thus हन्तेर् जः means that ज is to be sub-
stituted ‘in place of’ हन्,  see Pāṇ. I. 1,  49)
 on
account of,  because of
 like,  resembling,  similarly, 
as
 [cf. δύστηνος (i. e. δυσ-στηνος),  ἄ-στηνος, 
ἀστήν,  ἀσταίνω,  δυσταίνω.]
—स्थान-चञ्चला,  f.
the plant Ocimum Pilosum (= वर्वरी).
—स्थान-
चिन्तक,  अस्,  m. an officer who superintends places
of residence or official dwellings or provides quarters
for an army,  a kind of quarter-master.
—स्थान-
च्युत,  अस्,  आ,  अम्,  = स्थान-भ्रष्ट below.
—स्थान-तस्,  ind. according to place or station
in regard to the place or organ of utterance.
—स्था-
न-त्याग,  अस्,  m. desertion of post,  leaving one's
place.
—स्थान-पाल,  अस्,  m. ‘place-protector, 
place-keeper, ’ a watchman,  sentinel,  policeman.
—स्थान-प्रच्युत,  अस्,  आ,  अम्,  ejected from a
station or post,  removed from an office,  &c.
—स्थान-
भूमि,  इस्,  f. a dwelling-place,  mansion.
—स्थान-
भ्रष्ट,  अस्,  आ,  अम्,  fallen or removed from any
place or station,  ejected from an office,  displaced,  out
of place.
—स्थान-माहात्म्य,  अम्,  n. the greatness
or glory of any place,  a kind of divine virtue sup-
posed to be inherent in a sacred spot,  and to operate
upon those who visit it.
—स्थान-योग,  अस्,  m. as-
signment of suitable places,  proper mode or place for
preserving articles,  (Manu IX. 332.)
—स्थान-रक्-
षक,  अस्,  m. = स्थान-पाल.
—स्थान-विभाग, 
अस्,  m. subdivision of a number according to the
places of its figures.
—स्थान-स्थ,  अस्,  आ,  अम्,  abid-
ing in one place,  staying at home.
—स्थनाध्य-
क्ष (°न-अध्°),  अस्,  m. the superintendent of any
place or post
 a local governor
 a watchman,  police-
officer.
—स्थानान्तर (°न-अन्°),  अम्,  n. another
place.
—स्थानान्तर-गत,  अस्,  आ,  अम्,  gone to
another place,  gone away.
—स्थानान्य-त्व (°न-
अन्°),  अम्,  n. difference or diversity of place.
—स्था-
नाभाव (°न-अभ्°),  अस्,  m. the want of a place or
situation.
—स्थानासन (°न-आस्°),  ए,  n. du. stand-
ing and sitting down.
—स्थानासन-विहार-वत्, 
आन्,  m. (a pupil) occupying the station and seat and
place of religious exercises (of his preceptor,  Manu
II. 248).
—स्थानासेध (°न-आस्°),  अस्,  m. confine-
ment to a place,  imprisonment,  arrest.
—स्थानेश्वर
(°न-ईश्°),  N. of a place.

 स्थान स्थान,  स्थानिन्,  &c. See p. 1146.

Macdonell

English

 स्थान sthā́‿ana,  n.
  C.: standing (also Br.)
 🞄continuance,  stay
 storage (of goods)
 steadiness 🞄(of troops)
 continued existence
 middle 🞄state,  (opp. gain or loss)
 being in or on (lc.,  🞄—°)
 state,  condition (also U.
 —° a.
  being in 🞄a state of)
 perfect tranquility (rare)
 station,  🞄position,  rank (common mg.)
 V.,  C.: abode,  🞄dwelling,  place,  spot,  locality,  site (ord. mg.)
 🞄C.: stead,  place (lc. instead,  of,  in place of,  🞄g.,  —°)
 receptacle,  of (g.,  —°)
 right or suitable 🞄place
 region,  sphere of a god (earth,  🞄sky,  heaven)
 stronghold (rare)
 place in 🞄which a sound is produced,  organ of speech 🞄(gr.)
 pitch,  key of the voice (high,  loud,  etc.)
 🞄constituent of a kingdom (army,  treasury,  🞄capital,  territory)
 case,  occurrence
 occasion,  🞄of or for (g.,  —°)
 cause or object of (g.,  🞄—°
 also said of persons)
 topic: —° a.
  taking 🞄the place of,  representing
 replaced or 🞄represented by: lc. sthāne,  instead of (g.,  🞄—°)
 in the right place,  seasonably,  justly
 🞄sthāne sthāne,  in different places,  here and 🞄there
 ripusthāneṣu vṛt,  occupy the 🞄position of an enemy
 vīṇā cyutā sthānāt,  🞄a lute out of tune
 vilocana-sthāna-gata,  🞄occupying the place of eyes
 mānyasthāna,  🞄object of regard.

Benfey

English

 स्थान स्थान,  i. e. स्था + अन, 
 I. n.
 
 1. Staying,  Lass,  28,  10
 stay,  state, 
Utt. Rāmac. 51,  5
 Man.  7,  56 (forces)
position,  Hit. i. d. 51,  M.M.
 2. Middle
state,  as neither loss nor gain (equality), 
calmness,  Rām.  3,  52,  2 (corr. नहि मे
जीवितं स्थाने,  My life,  i. e. my whole
being,  is disquieted).
 3. Firmness of
troops.
 4. Keeping in array.
 5. Halt.
 6. Place,  Pañc. 133,  5
 37,  8
 a holy
place,  Chr. 46,  26
 the right place,  Hit.
ii. d. 70.
 7. Country,  Hit. i. d. 169, 
M.M.
 8. An altar,  Vikr. d. 43.
 9.
An open place in a town. 
 10. A dwell-
ing-place,  Hit. iii. d. 5
 house,  Chr.
60,  37
 Cṛṅgārat. 11.
 11. A town. 
 12. Office,  Rājat. 5,  297.
 13. The part
of an actor,  Vikr. 3,  9.
 14. Degree, 
rank,  Hit. i. d. 168,  M.M.
 15. Object, 
Man.  2,  136
 Pañc. 82,  12.
 16. Like-
ness.
 17. Intimation (cf.  स्थानक), 
Lass. 7,  5.
 18. Interval.
 II. loc. ने, 
adv.
 1. Fitly,  properly,  justly,  Vikr.
8,  16
 in the right moment,  Śāk. 37, 
34.
 2. Sometimes,  MBh. 1,  6845.
 3.
Because.
 4. Instead,  Pañc. 37,  21.
 5. Like,  as,  Pañc. 52,  1
 55,  22.
 -- Comp.
 
अ-स्थान,  n.
  unsuitable,  wrong place, 
Pañc. 10,  10.
अन्-उचित-,  n.
  the same, 
Pañc. 64,  8.
अस्मद्-,  n.
  our place
 loc.
ने,  instead of us (me),  Pañc. 83,  19.
उच्चैस्-,  n.
  elevation in rank,  Man. 
7,  121.
एक-,  n.
  same place
 loc. ने, 
together,  Pañc. 85,  22. कर्मस्थान, 
i. e.
कर्मन्-,  n.
  a government building, 
Rājat. 5,  166.
कोप-,  n.
  an object of
wrath,  i. e. easy to be injured,  Lass. 41, 
4.
जन-,  n.
  the name of a wood,  Utt
Rāmac. 17,  12. जन्मस्थान,  i. e.
जन्मन्-,  n.
  birthplace,  home,  Pañc.
247,  4.
तदीय-,  n.
  its place,  Vikr.
71,  11.
धन-,  n.
  treasury,  Rājat. 4, 
621.
धर्म-अधिकरण-,  n.
  court of
justice,  Pañc. 40,  22.
प्रसव-,  n.
  a
nest,  Pañc. 74,  25.
बध्य-,  or व-
ध्य- (vb. वध्),  n.
  place of execution, 
Pañc. 41,  15.
बन्धन-,  n.
  a stable, 
Pañc. 224,  8.
भक्ष-,  n.
  state of
being (one's) food,  Pañc. 131,  2 (भ-
क्षस्थाने स्थितम् अपि,  although you
are destined to be his food). यथा
-स्थान + म्,  adv. instantly,  Pañc. in
Weber,  Ind. St. iii. 373,  4.
विभीषिका-, 
n.
  object,  or means,  of frightening, 
Pañc. 160,  21.
विश्वास-, 
 I. n.
  an
object or person of trust.
 II. विश्वा-
सस्थाने,  adv. as hostage,  Pañc. 55,  22.
वीर-,  n.
  a certain posture,  Lass. 2. ed.
70,  55. व्यञ्जन-स्थाने,  loc. as condi-
ment (करोमि, 
 I shall use),  Pañc. 52,  1.
शुल्क-,  n.
  any object of toll or duty, 
Man.  8,  398.
संकेत-,  n.
  1. place of
assignation.  2. a sign,  an intimation. 
Lass. 7,  5.
सुर-,  n.
  a temple,  Hit.
iii. d. 36.
सिद्धि-,  n.
  name of a
country,  Lass. 40,  19.
हृदय-,  n.
  the
breast. -- Cf.  δύστηνος (i. e. δυσ-στηνος), 
ἄ-στηνος,  ἀ-στήν,  ἀσταίνω,  δυσταίνω.

Hindi

जगह,  घर की स्थिति, 

Apte Hindi

Hindi

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
"खड़ा होना,  रहना,  ठहरना,  नैरन्तर्य,  निवास स्थान"

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
स्थिर या अटल होना

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
"स्थिति,  दशा"

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
"जगह,  स्थल,  भूमि"

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
"संस्थान,  स्थिति,  अवस्था"

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
"संबन्ध,  हैसियत"

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
"आवास,  घर,  निवास स्थान"

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
"देश,  क्षेत्र,  जिला,  नगर"

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
"पद,  दर्जा,  प्रतिष्ठा"

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
पदार्थ

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
"अवसर,  बात,  विषय,  कारण"

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
उचित या उपयुक्त जगह

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
उचित या योग्य पदार्थ

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
अक्षर का उच्चारण स्थान

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
पावन स्थान

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
वेदी

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
नगरस्थ प्रांगण

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
मृत्यु के बाद कर्मानुसार प्राप्त होने वाला लोक

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
"दृढ़ता,  आक्रमण का मुकाबला करने के लिए दृढ़ता"

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
"पड़ाव,  डेरा"

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
"निश्चेष्ट दशा,  उदासीनता"

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
"राज्य के मुख्य अंग,  किसी राज्य का स्थैर्य"

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
"सादृश्य,  समानता"

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
"किसी ग्रंथ का भाग या खंड,  परिच्छेद या अध्याय आदि"

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
अभिनेता का चरित्र

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
"अन्तराल,  अवसर,  अवकाश"

स्थानम्
नपुं*
   - स्था + ल्युट्
"गीत,  सुर,  स्वर के स्पंदन की मात्रा"

स्थानम्
नपुं*
   -  स्था+ल्युट्
जीवन क्रम

स्थानम्
नपुं*
   -  स्था+ल्युट्
जीवित रहना

स्थानम्
नपुं*
   -  स्था+ल्युट्
युद्ध में आक्रमण की एक रीति

स्थानम्
नपुं*
   -  स्था+ल्युट्
ज्ञानेन्द्रिय

L R Vaidya

English

 sTAna {% n. %} 1. The act of standing or staying,  stay,  continuance,  being fixed or stationary
state,  condition
the act of standing firm so as to resist a charge,  स्थाने युद्धे च कुशलानभीरूनविकारिणः M.vii.190
halt
the stamina of a kingdom,  (regarded as consisting of four parts,  viz.,  army,  treasury,  city and territory,  M.vii.56)
any place,  spot,  locality,  site,  station,  स्थानादस्मात्सरसनिचुलादुत्पतोदङ्मुखः खम् Megh.i.14
office,  appointment,  rank,  dignity
proper or right place,  e.g. स्थान एव हि युज्यंते भृत्याश्चाभरणानि च
the place or organ of utterance of any letter (अष्टौ स्थानानि वर्णानामुरः कंठः शिरस्तथाजिह्वामूलं च दंताश्च नासिकोष्ठौ च तालु च Śikshā.13)
dwelling-place,  abode,  house,  e.g. स्थानमुत्सृज्य गच्छंति सिंहाः सत्पुरुषा गजाः
country,  region,  district
a town,  a city
any place or sphere assigned after death to men according as they do their duty or neglect it
a holy place
an altar
an open place in a town
part or division of a book,  section,  chapter
the part or character of an actor
interval,  opportunity,  leisure
an object,  शोकस्थानसहस्राणि भयस्थानशतानि च Hit.i.,  गुणाः पूजास्थानं गुणिषु न च लिंगं न च वयः Ut.iv.
a modulation of the voice,  note,  tone
likeness,  resemblance
intimation,  indication,  स्थानं जरा परिभवस्य तदेव पुंसाम् Bhartr.iii.(misc.)38
a worthy or proper object,  स्थाने सज्जति ते दृष्टिः Mal.i.
object,  point,  place,  पराभ्यूहस्थानान्यपि तनुतराणि स्थगयति M.M.i.(The loc. sing. स्थाने is used adverbially in the sense of- (1) in the right or proper place,  properly,  truly,  fitly,  appropriately,  justly,  स्थाने त्वां स्थावरात्मानं विष्णुमाहुस्तथा हि ते K.S.vi.67
 (2) the place of,  in lieu of,  instead of,  धातोः स्थान इवादेशं सुग्रीवं संन्यवेशयत् R.xii.58
 (3) on account of,  because of
 (4) like,  similarly.)

Bopp

Latin

 स्थान n. (r. स्था s. अन)
1) actio standi,  versandi,  moran-
di.
2) locus. IN. 5. 42. -- Loc. स्थाने jure,  merito. UR.
75. 14. (Hib. tan «a country,  region,  territory».)

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

धिष्ण्य
क्ली
धिष्ण्य,  ताराः,  अग्नि,  गृह,  स्थान
तारास्वग्नौ गृहे स्थाने धिष्ण्यमाहुर्मनीषिणः ॥ २ ॥
verse 2.1.1.2
page 0008

धामन्
क्ली
धामन्,  प्रभाव,  तेजस्,  स्थान
प्रभावे तेजसि स्थाने धामशब्दो निगद्यते ।
verse 2.1.1.13
page 0008

परायण
पु
परायण,  ऋण,  स्थान,  तत्पर
परायण ऋणे स्थाने तत्परश्च परायणः ।
verse 2.1.1.63
page 0012

कु
पु
कु,  स्थान,  समर,  मत्स्य
कुः स्थाने समरे मत्स्ये रूपमूर्ते च दुर्भरे ।
verse 3.1.1.31
page 0015

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 sthāna,  nt. (in all these mgs. = Pali ṭhāna,  but hardly Skt. sthāna except as indicated below), 
(1) point,  matter,  subject: (anyāṃ devāṃ) divyehi daśahi sthānehi abhibhavati,  divyenāyuṣā (so with varṇena,  sukhena,  aiśvaryeṇa,  parivāreṇa
 rūpeṇa,  divyehi śabdehi,  gandhehi,  rasehi,  praṣṭavyehi) Mv 〔i.337.15〕
 similarly 〔ii.190.13〕 (rūpehi for rūpeṇa,  sparśehi for praṣṭavyehi)
 similarly Pali SN 〔iv.275.2〕 (et alibi
 here,  dibbena āyunā,  then vaṇṇena,  sukhena,  yasena,  adhipateyyena
 dibbehi rūpehi,  saddehi,  gandhehi,  rasehi,  phoṭṭhabbehi)
 in Mv 〔iii.302.5〕,  same with only pañcahi sthānehi,  the first five above
 five vidyāsthāna,  see this,  also called simply sthānāni,  points,  subjects (of learning)
 the fifth of these is śilpa(karma)sthānavidyā,  cf. Divy 〔109.21〕 (kuśalā) Bodhisattvāḥ teṣu teṣu śilpasthānakarmasthāneṣu,  … in various matters of arts and crafts
 also RP 〔41.13〕 sarvaśilpasthānakarmasthāna-vidhijñāḥ
 in Karmav 〔64.7〕 mātāpitaraḥ pañca sthānāni pratyanuśaṃsamānāḥ (expecting five matters) putram icchanti,  some other group than the vidyā-sthānāni must be meant,  perh. the five ānisaṃsā of a virtuous man as in Pali DN 〔ii.86.1 ff.〕
 durdṛśam imaṃ sthānaṃ (hard to see thru is this subject),  yad … pratītyasamutpādaḥ Mv 〔iii.314.4〕
 (paravipattiḥ) saṃvejanīyaṃ sthānaṃ Divy 〔432.16〕,  a matter that should be shuddered at
 anākhyātam idaṃ sthānam SP 〔230.8—9〕,  an article (of creed) not yet made known (Kern)
 dharma-nigūḍha-sthānam 〔233.12〕,  secret article of the doctrine
 anyatamānyatamat sthānam adhyāpadya Bhīk 〔23b.4〕,  having violated one or another point (item,  of the code of conduct)
 〔24a.1〕
 evaṃrūpaṃ sthānaṃ nādhyāpatsyasc 24b.5
 asmin sthāne,  in (on) this point,  subject,  matter,  SP 〔317.3〕
 〔318.11〕 (tathāgataḥ khalv asmin sthāne,  on this subject,  'saṃpramoṣadharmā
 Kern here wrongly in his position)
 atra sthāne 〔323.4〕
(2) much as in Skt. (BR s.v. sthāna,  1 w),  underlying condition,  occasion,  virtually cause (cf. Pali DN comm. 〔i.77.32〕 ṭhānaṃ vuccati kāraṇaṃ): trayāṇāṃ sthānānāṃ saṃmukhībhāvāt (as a result of the presence of three things,  conditions) putrā jāyante duhitaraś ca Divy 〔1.12,  15〕
 (ṣaṇṇāṃ) sthānānām āścaryādbhuto loke prādurbhāvaḥ Av 〔ii.55.2〕,  of six conditions (or causes) is a marvelous and miraculous appearance in the world (they are then listed
 the first is a Tathāgata,  who in the story has just performed a miracle)
 na pramādasthānam asyopasaṃharati Bbh 〔15.24〕,  he does not produce for him an occasion for heedlessness
 kaukṛtya-sthānaṃ SP 〔287.2〕,  see kaukṛtya
(3) basis,  cause,  so organ,  implement: tenaikaṃ daṇḍasthānaṃ preṣitam Divy 〔531.11〕,  he sent out an instrument of punishment = a punitive force or expedition (Index,  an army corps
 not plausible)
 similarly MSV 〔ii.71.16〕
(4) in cpd. sthānāsthāna,  (skandha-dhātv-āyatana-pratītyasamutpāda-)-sthānāsthāna- Bbh 〔4.8〕,  either possibilities and impossibilities (see 5 below),  or sound and unsound propositions or conclusions (regarding …),  and so in other cases,  see s.v. asthāna
 in Pali CPD s.v. aṭṭhāna,  and PTSD s.v. ṭhāna(ṭṭhāna)
(5) occasion,  hence possibility: sthānam etad vidyati yaṃ (it is quite possible that) ete mama (acc.) jīvitāto vyaparopayitvā (°pitvā,  mss.) … Mv 〔i.350.11〕
 sthānam etaṃ vidyati yaṃ Sudarśanā upakrameṇa ātmānaṃ māreyā 〔ii.448.12〕
 sthānam etad vidyate yat … Divy 〔109.14〕
 〔159.28〕
 〔175.27〕
 〔228.12〕
 〔273.16〕
 〔512.5〕
 Gv 〔404.23〕,  etc.,  common
 (without yad) sthānaṃ (one ms. adds ca) me … Sudarśanā paribhavati Mv 〔ii.491.19〕 (so mss.,  which however are confused)
 with neg. (cf. Pali n' etaṃ ṭhānaṃ vijjati),  referring to following,  na etaṃ sthāna (so read with v.l.,  m.c.) vidyati,  yatra … Mv 〔iii.46.2〕 (vs)
 but usually to preceding,  nedaṃ sthānaṃ vidyate Vaj 〔34.8〕
 Mmk 〔395.3〕
 naitat sth° vi° Dbh 〔25.16〕
 [Page610-b] sthānam etan na saṃvidyate LV 〔215.19〕 (vs)
 iti naitat sthānaṃ vidyate SP 〔333.9〕.

Indian Epigraphical Glossary

English

 sthāna (EI 8),  residence.
(IE 8-4
 SITI),  literally,  ‘a place’
 abbreviation of deva-
sthāna or a temple
 sometimes suffixed to names of localities.
Cf. bhagavato … sthāne (Lüders,  Mathurā Ins.,  p. 62,  text lines
2-3).
(LL),  also sthānaka,  a temple
 cf. Sthānika,  Sthānattār.
(SII 1),  a shrine
 cf. mahāsthāna,  a great temple.
(IA 3),  a Bhūta temple.
Cf. tāna-mānam (SITI),  dignity or honour attached to
a status or office.
Cf. siṃha-sthāna (LL),  same as siṃh-āsana.
(SII 11-1),  cf. Kannaḍa thāna
 name of a geographical
unit.

 Sthāna (CII 4),  a superintendent cf. Sthānapāla,  etc.
(EI 9),  cf. ‘officer in charge of the sthānas.’

Lanman

English

 sthā́na,  n.
	—1. a standing
	—2. a remaining, 
 abiding
	—3. standing,  i. e.,  as
in Eng.,  rank
	—4. an abode (see bhavana
)
 place,  35^5,  etc.
	—5. pregnantly
(cf. pātra),  a proper place
	—6. a proper
occasion
 concrete,  a proper object for
giving occasion to anything
 tatkāvyasya_arpaṇa-sthānam
ekaḥ s-,  of this
poem S. is the sole consignment-occasioner, 
 i. e. the only one worthy of having
this poem entrusted to him,  54^1. [√sthā, 
1150. 1.]

Kridanta Forms

Sanskrit

स्था (ष्ठा॒ गतिनिवृत्तौ - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् =  स्थानम्
अनीयर् =  स्थानीयः - स्थानीया
ण्वुल् =  स्थायकः - स्थायिका
तुमुँन् =  स्थातुम्
तव्य =  स्थातव्यः - स्थातव्या
तृच् =  स्थाता - स्थात्री
क्त्वा =  स्थित्वा
ल्यप् =  प्रस्थाय
क्तवतुँ =  स्थितवान् - स्थितवती
क्त =  स्थितः - स्थिता
शतृँ =  तिष्ठन् - तिष्ठन्ती

Abhyankara Grammar

English

स्थान  place of articulation
 place of the production of sound,  which is one of the chief factors in the production of sound
 cf. अनुप्रदानात् संसर्गात् स्थानात् करणविन्ययात् | जायते वर्ण- वैशेष्यं परीमाणाच्च पञ्चमात्,  T.Pr. XXIII. 2. Generally there are given five places of the production of sound viz. कण्ठ,  तालु,  मूर्धन् ,  दन्त and ओष्ठ,  respectively for the articula- tion of guttural,  palatal cerebral,  dental and labial letters and नासिका as an additional one for the arti- culation of the nasal consonants ञू,  मू, ङू,  णू and नू For the Jihva- muliya sound (क ),  जिंह्वामूल is given as a specific one. For details and minor differences of views,  see T. Pr. III,  R. Pr. 1.18 to 20, R. T. 2-10
 V. Pr. I. 65 to 84 and M. Bh,  on P. I. 1. 9.  (2) place,  substratum,  which is generally understood as the sense of the genitive case-affix in rules which prescribe substitutes
 cf. षष्ठी स्थोनोयागा. P. I. 1. 49.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

go skabs
१) अन्तर २) अवकाश ३) अवसर ४) मध्य ५) स्थान

greng ba
१) उत्थित २) तिष्ठत् ३) प्रोद्धत ४) स्थान

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्थानान्यालीढवैशाखप्रत्यालीढानि मण्डलम् ।
समपादं च वेध्यं तु लक्ष्यं लक्षं शरव्यकम् ॥ ७७७ ॥
-wordlist-
 
स्थान (क्ली),  आलीढ (क्ली),  वैशाख (क्ली),  प्रत्यालीढ (क्ली),  मण्डल (क्ली),  समपाद (क्ली),  वेध्य (क्ली),  लक्ष्य (क्ली),  लक्ष (क्ली),  शरव्यक (क्ली)

--source--
 
विपणिस्तु वणिग्मार्गः स्थानं तु पदमास्पदम् ।
-wordlist-
 
विपणि (स्त्री),  वणिग्मार्ग (पुं),  स्थान (क्ली),  पद (क्ली),  आस्पद (क्ली)

--source--
 
गेहभूर्वास्तु गेहे तु गृहं वेश्म निकेतनम् ॥ ९८९ ॥
मन्दिरं सदनं सद्म निकाय्यो भवनं कुटः ।
आलयो निलयः शाला सभोदवसितं कुलम् ॥ ९९० ॥
धिष्ण्यमावसथं स्थानं पस्त्यं संस्त्याय आश्रयः ।
ओको निवास आवासो वसतिः शरणं क्षयः ॥ ९९१ ॥
धामागारं निशान्तं च कुट्टिमं त्वस्य बद्धभूः ।
-wordlist-
 
गेहभू (स्त्री),  वास्तु (पुंक्ली),  गेह (पुंक्ली),  गृह (पुंक्ली),  वेश्मन् (क्ली),  निकेतन (क्ली),  मन्दिर (स्त्रीक्ली),  सदन (क्ली),  सद्मन् (क्ली),  निकाय्य (पुं),  भवन (पुंक्ली),  कुट (पुं),  आलय (पुं),  निलय (पुं),  शाला (स्त्री),  सभा (स्त्री),  उदवसित (क्ली),  कुल (क्ली),  धिष्ण्य (क्ली),  आवसथ (क्ली),  स्थान (क्ली),  पस्त्य (क्ली),  संंस्त्याय (पुं),  आश्रय (पुं),  ओकस् (क्ली),  निवास (पुं),  आवास (पुं),  वसति (स्त्री),  शरण (क्ली),  क्षय (पुं),  धामन् (क्ली),  अगार (क्ली),  निशान्त (क्ली),  कुट्टिम (क्ली),  बद्धभू (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

आवास
आवास,  आवसथ,  गृह,  भवन,  स्थान,  निशान्त,  कुल,  संस्त्याय,  निलय,  निकाय्य,  उटज,  गेह,  कुट,  मन्दिर,  धिष्ण्य,  धामन्,  निकेतन,  सदन,  पस्त्य,  वास्तु,  क्षय,  शाला,  वेश्मन्,  निवेशन,  उदवसित,  सद्मन्,  ओकस्,  शरण,  अगार,  निवसन,  आलय
आवासावसथं गृहं च भवनं स्थानं निशान्तं कुलं, 
संस्त्यायो निलयो निकाय्यमुटजं गेहं कुटं मन्दिरम् ।
धिष्ण्यं धाम निकेतनं च सदनं पस्त्यं च वास्तु क्षयः
शाला वेश्म निवेशनोदवसिते प्रोक्ते च सद्मौकसी ॥ २९१ ॥
शरणमगारं निवसनमालय एकार्थवाचकाः शब्दाः ।
verse 2.1.1.291
page 0035

अयन
अयन,  स्थान
स्थण्डिलं संस्कृता भूमिरयनं स्थानमुच्यते ॥ ७६२ ॥
verse 4.1.1.762
page 0087

स्थिति
स्थिति,  स्थान,  व्यवस्था
ब्रध्नस्तण्डुगिरिशयोः स्थितिः स्थानव्यवस्थयोः ।
verse 5.1.1.837
page 0096

नाममाला

Sanskrit

सदन,  सद्म,  भवन,  धिष्ण्य,  वेश्मन्,  मन्दिर,  गेह,  निकेतन,  आगार,  निशान्त,  निवृत,  गृह,  वसति,  आवसथ,  आवास,  स्थान,  धामन्,  आस्पद,  पद,  निकाय,  निलय,  पस्त्य,  शरण,  आलय
सदनं सद्म भवनं धिष्ण्यं वेश्माथ मन्दिरम् ।
गेहं निकेतनागारं निशान्तं निवृतं गृहम् ॥ १३२ ॥
वसत्यावसथावासं स्थानं धामास्पदं पदम् ।
निकायं निलयं पस्त्यं शरणं विदुरालयम् ॥ १३३ ॥
verse 0.1.1.132
page 0067

एकाक्षरनाममाला

Sanskrit

भू,  भू,  स्थान
भं धिष्ण्ये भूर्भुवि स्थाने मश्चन्द्रे तु विधौ शिवे ।
verse 1.1.1.34
page 0121

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 स्थानं,  क्ली,
   (स्था + ल्युट् ।) नीतिवेदिनां त्रिव-र्गान्तर्गतवर्गविशेषः । इत्यमरः । २ । ८ । १९ ॥
नीतिवेदिनां नीतिशास्त्रज्ञानां क्षयादिभि-स्त्रिवर्गः । अन्येषान्तु धर्म्मकामार्थैः पूर्व्वमुक्तः ।अष्टवर्गस्यापचयः क्षयः । तस्यैवोपचयो वृद्धिः ।तस्य नोपचयो नाप्यपचयः स्थानम् । अष्टवर्गोयथा,  --“कृषिर्ब्बणिक्पथो दुर्गं सेतुकुञ्जरबन्धनम् ।कन्याकरवलादानं सैन्यानाञ्च निवेशनम् ॥
अष्टवर्गः स्मृतो राज्ञामिति -- ॥
”इति भरतः ॥
 * ॥
सादृश्यम् । अवकाशः । स्थितिः । इति मेदिनी ।(यथा,  मनुः । ६ । २२ ।“स्थानासनाभ्यां विहरेत् सवनेषूपयन्नपः ॥
”)सन्निवेशः । इति हेमचन्द्रः ॥
 वसतिः । इतिचतुर्थकाण्डे हेमचन्द्रः ॥
 यथाह कश्चित् ।“स्थानं प्रधानं न बलं प्रधानंस्थानस्थितः कापुरुषोऽपि सिंहः ॥
”)ग्रन्थसन्धिः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
 भाजनम् ।इति हलायुधः ॥
 निकटम् । यथा,  --“त्वमत्र कृत्तिकास्थाने कथयामासुरीश्वर ।सर्व्वे धर्म्मादयो देवा धर्म्माधर्म्मस्य साक्षिणः ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते गणपतिखण्डे । १५ । १६ ॥
अपि च ।“एते ह्यपत्यास्तस्यर्षे धारयन्ति चराचरम् ।पुरा मङ्कनकः सिद्धस्तत्स्थाने इति मे श्रुतम् ॥
”इति वामने ३७ अध्यायः ॥
 * ॥
स्वधर्म्मानुष्ठायिनां असम्यग्वर्त्तिनाञ्च स्थान-विशेषप्राप्तिर्यथा,  --“वर्णानामाश्रमाणाञ्च सम्यग्धर्म्मानुपालिनाम्असम्यग्वर्त्तिनां लोकान् ब्रह्मा चक्रे यथा च यत्प्राजापत्यं ब्राह्मणानां स्मृतं स्थानं क्रियावताम्क्षत्त्रियाणां तथा चैन्द्रं संग्रामेष्वनुवर्त्ति नाम् ॥
वैश्यानां मारुतं स्थानं स्वधर्म्ममनुवर्त्तिनाम् ।गान्धर्व्वं शूद्रजातीनां परिचर्य्यानुकारिणाम् ॥
अष्टाशीतिसहस्राणां यतीनामूर्द्ध्वरेतसाम् ।स्मृतं तेषान्तु यत् स्थानं तदेव गुरुवासिनाम् ॥
सप्तर्षोणाञ्च यत् स्थाणं स्मृतं तद्वत् वनौ-कसाम् ।प्राजापत्यं गृहस्थानां गृहधर्म्मानुवर्त्तिनाम् ॥
न्यासिनान्तु परं ब्रह्म योगिनाममृतं स्मृतम् ।एकान्तवासिनां ब्रह्मध्यायिनां परमं पदम् ॥
तामिस्रमन्धतामिस्रं महारौरवरौरवम् ।असिपत्रवनं घोरं कालपत्रमवीचिमत् ॥
वेदस्य निन्दकानान्तु यज्ञव्याघातकारिणाम् ।स्थानमेतत्समाख्यातं स्वधर्म्मविनिवर्त्तिनाम् ॥
”इति वह्निपुराणे सर्गकथननामाध्यायः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 स्थान न०
  स्था--ल्युट् । १ स्थितौ २ सादृश्ये ३ अवकाशे मेदि०४ सन्निबेशे ५ वसतौ हेअम्च० ६ ग्रन्थसन्धौ त्रिका० ७ भाजनेहला० ८ निकटे ९ व्याकरणोक्ते प्रसङ्ग आदिश्यमानस्ययणादेः कारणभूते इगादौ । १० नीतिवेदिनामुपचयाप-चयहीने साम्यावस्थाने च अमरः । उपचयापचयौ चअष्टवर्गशब्दोक्तस्य कृष्यादेरेव भरतः । बसभिश्च लोकभेदः ।सम्यग्वात्त नां स्वस्वधर्मानुष्ठायिनां जनानां लोकविशेषा-त्मकं स्थानञ्च अग्निपु उक्तं यथा “प्राजापत्यं ब्राह्मणानांस्मृतं स्थानं क्रियावताम् । क्षत्रिवाणां तथा चैन्द्रंसंग्रामेष्वनुवर्त्तिनाम् । गान्धर्वं शूद्रजातीनां परि-चर्य्यानुकारिणाम् । अष्टाशीतिसहस्राणां यतीनामूर्द्ध्व-रेतसाम् । स्मृत तेषान्तु यत् स्थानं तदेव गुरुवासिनाम् ।सप्तर्षीणान्तु यत् स्थानं स्मृतं तद्वत् वनौकसाम् । प्राजा-पत्यं गृहस्थानां गृहधर्मानुवर्त्तिनाम् । न्यासिनान्तुपरं ब्रह्म योगिनाममृतं स्मृतम् । एकान्तवादिनां ब्रह्म-ध्यायिनां परमं पदम् । तामस्रमन्धतामिस्रमहारौरवरौरवम् । असिपत्रवनं घोरं कालपत्रमरीचिमत् ।वेदस्य निन्दकानान्तु यज्ञव्याघातकारिणाम् । स्थान-मेतत् समाख्यातं स्वधर्मविनिवर्त्तिनाम्” श्रुतिलिङ्गाधि-करणोक्ते ११ क्रमे मीमां० । “स्थानं क्रमो योगबलं स-माख्या पार्थसारथिः । १२ ज्ञापके निग्रहस्थानमित्यादि ।

Capeller

German

 स्था॑न n.
  das Stehen,  Bestehen,  Verweilen
Zustand,  Stellung,  Würde
 Standort, 
Wohnsitz,  Aufenthalt,  Behälter,  Ort, 
Stelle,  Statt (Loc. anstatt)
 rechter Ort
(Loc. auch zur Zeit,  mit Recht)
 Articulationsstelle, 
Organ (g.)
 eintretender
Fall,  Gelegenheit
 Veranlassung,  Mittel, 
Grund zu (Gen.  o. —°).

Grassman

German

 sthā́na,  n.,  Aufenthalt,  Wohnung [von sthā]
 vgl. raji-sthā́na,  su-ṣṭhāná.
-am {430, 4}
 {586, 1} (pṛthivyā́m).
-āni {586, 3}
 {1028, 6}.

Burnouf

French

 स्थान स्थान n.
  (sfx. अन) action de se tenir debout, 
de s'arrêter,  halte.
		 Point où l'on se tient,  place,  lieu,  site, 
station:
		 maison,  demeure
		 place publique
		 section d'un livre
		 les degrés d'acuité ou de gravité de la voix: त्रीणि
स्थानानि la basse,  le médium et la haute
		 l'organe c-à-d.
la partie de l'organe vocal où s'articule une lettre,  tg.
		 Au 1.
स्थाने au lieu de,  à la place de.
		 Gr.
σθένος,  cf.  स्थामन्।
स्थानक n.
  ville.
		 Bassin d'arrosage au pied d'un arbre.
Bulle ou chapelet [sur un verre de vin ou d'une autre liqueur].
स्थानचञ्चला f.
  ocymum pilosum,  bot.
स्थानपाल m.
  garde de ville,  patrouille.
स्थानाध्यक्ष m.
  (अध्यक्ष) chef d'un poste,  gouverneur
d'une place.
स्थानास्थान a. (अ priv.) stable et instable.
स्थानिक a. local. -- S. m.
  gouverneur d'une place,  d'un
district.
स्थानिन् a. qui a une place fixe
 permanent.
स्थानीय a. local,  fait pour une certaine place. -- S. n.
 
ville.

Stchoupak

French

 स्थान-
 nt. fait de se tenir,  d'être fixé 
 posture 
 fait d'habiter, 
d'être (loc. ifc.) 
 réserve (de biens) 
 résistance (à une attaque) 
état,  condition 
 suite du même état,  continuation,  statu quo 
 rang, 
fonction,  dignité,  grade 
 lieu de résidence,  séjour,  localité,  demeure, 
siège,  site (-ए -ए çà et là 
 -ए -एषु id.) 
 fig. lieu (-ए
avec gén. ,  au lieu de),  ifc. a. qui tient lieu,  qui joue le rôle de, 
consistant en 
 réceptacle de (gén. ) 
 place qui convient (-ए à temps, 
convenablement) 
 éléments constitutifs d'un royaume 
 forteresse 
 organe
des sens 
 siège de production d'un phonème 
 ton,  accent,  note de musique 
cas,  chose qui a lieu 
 occasion,  lieu de (gén.  ifc. 
 -ए,  à l'occasion)
 
 cause,  objet de (ifc. 
 -ए,  à cause de,  en raison de) 
 section (d'une
science) 
 m.
  n.
  d'un roi des Gandharva.
°चिन्तक- m.
  quartier-maître.
°त्याग- m.
  fait de quitter sa demeure.
°पाल- m.
  garde d'un emplacement 
 surintendant.
°प्रच्युत- a. v. chassé d'un emploi 
 -°भ्रष्ट- id.
°भङ्ग- m.
  ruine d'une place.
°भ्रंश- m.
  fait de perdre sa place.
°योग- m.
  pl.
  places respectives ou moyens pour la conservation (de
marchandises).
°विद्- ag. qui connaît les lieux.
°स्थानेषु adv. dans tous les coins 
 °स्थित- a. v. qui se tient.
à sa place.
स्थानान्तर- nt. autre endroit.
स्थानाश्रय- a. qui se trouve dans (tel) endroit.
स्थानासन- nt. du. fait de se tenir debout et de s'asseoir.
स्थानेश्वर- nt. = स्थाण्व्-वीश्वर-।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.