| YouTube Channel

स्थलं (sthalaM)

 
Apte 1890
English
स्थलं [स्थल्-अच्] 1 Firm or dry ground, dry land, terra firma (opp. जल)
भो दुरात्मन् (समुद्र) दीयतां टिट्टिभांडानि नो चेत्स्थलतां त्वां नयामि Pt. 1
प्रतस्थे स्थलवर्त्मना R. 4. 60
so स्थलकमलिनी or स्थलवर्त्मन् q. v.
2 Shore, strand, beach.
3 Ground, land, soil (in general).
4 Place, spot.
5 Field, tract, district.
6 Station.
7 A piece of raised ground, mound.
8 A topic, case, subject, the point under discussion
विवाद°, विचार° &c.
9 A part (as of a book).
10 A tent.
Comp.
अंतरं another place.
आरूढ a. alighted on the ground.
अरविंदं,
कमलं,
कमलिनी a land-growing lotus
Me. 90
Ku. 1. 33.
कुमुदः the Karavīra plant.
चर a. land-going, not aquatic.
च्युत a. fallen or removed from a place or position.
देवता a local or rural deity.
पद्मिनी the shrub Hibiscus Mutabilis.
मार्गः,
वर्त्मन् n. a road by land
स्थलवर्त्नना ‘by land’
R. 4. 60.
विग्रहः a battle on level ground.
शुद्धिः f. purification or clearance of a place from impurity.
सीमन् f. a landmark, boundary.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
स्थलं,
क्ली,
स्त्री,
 (स्थल + अच् ।) जलशून्या-कृत्रिमभूभागः । तत्पर्य्यायः । स्थली २ । इत्य-मरः । २ । १ । ५ । स्थल्यते स्थीयतेऽत्र स्थलंस्थलज स्थाने अल् । एवं स्थली नारी सखीइत्यादिना अकृत्रिमत्वे ईपि स्थली निपात्यतेकृत्रिमत्वे तु आबेव स्थला । कृत्रिमाकृत्रिम-सामान्ये तु स्थलं प्रयुज्यते । इति वृद्धाः । स्थल-शब्दः स्त्रीनपुंसकलिङ्गः । इति भरतः ॥
(यथा, मनुः । ७ । १९२ ।“स्यन्दनाश्वैः समे युध्येदनूपे नौद्विपैस्तथा ।वृक्षगुल्मावृते चापैरसिचर्म्मायुधैः स्थले ॥
”यथा च तैत्तिरीयसंहितायाम् । १ । ६ । १० । ५ ।“यज्ञो यजमानाय वर्षति स्थलयोदकं परि-गृह्णन्ति ॥
”)
स्थलं,
क्ली,
 (स्थल + अच् ।) जलशून्यकृत्रिमाकृचिमभूभागः । इत्यमरटीकायां भरतः । २ ।१ । ५ । (स्थानमात्रम् । यथा, रघुः । ५ । ५२ ।उवाच वाग्मी दशनप्रभाभिःसवर्द्ध्वितोरःस्थलतारहारः ॥
”)वस्त्रगृहम् । यथा, --“पटवासः पटमयं दूष्यं बस्त्रगृहं स्थलम् ॥
”इति त्रिकाण्डशेषः ॥