| YouTube Channel

स्तोम (stoma)

 
शब्दसागरः
English
स्तोम
mfn.
 (-मः-मा-मं) Crooked, bent.
m.
 (-मः)
1. A heap, a number,
a multitude, a quantity.
2. Sacrifice, oblation.
3. A Soma libation.
4.
Praise, eulogium.
n.
 (-मं)
1. The head.
2. Wealth.
3. Grain, corn.
4. Praise.
5. A stick or staff bound with iron.
E.
 ष्टु to praise,
मन् Unādi
aff.
or स्तोम् to praise, &c.,
aff.
 अच् ।
Capeller Eng
English
स्तो॑म
m.
 praise, song of praise.
Yates
English
स्तोम (मः) 1.
m.
 A heap, a number
a
sacrifice, praise.
n.
 The head
wealth
grain
stick bound with
iron.
a. Crooked.
Spoken Sanskrit
English
स्तोम - stoma -
adj.
 - bent
स्तोम - stoma -
adj.
 - crooked
स्तोम - stoma -
m.
 - heap
स्तोम - stoma -
m.
 - quantity
स्तोम - stoma -
m.
 - mass
स्तोम - stoma -
m.
 - typical form of chant
स्तोम - stoma -
m.
 - praise
स्तोम - stoma -
m.
 - collection
स्तोम - stoma -
m.
 - letting of a dwelling
स्तोम - stoma -
m.
 - stoma day
स्तोम - stoma -
m.
 - number
स्तोम - stoma -
m.
 - sacrificer
स्तोम - stoma -
m.
 - eulogium
स्तोम - stoma -
m.
 - multitude
स्तोम - stoma -
m.
 - hymn
स्तोम - stoma -
m.
 - measure of 10 dhanvantaras or of 96 inches
स्तोम - stoma -
n.
 - corn
स्तोम - stoma -
n.
 - head
स्तोम - stoma -
n.
 - grain
स्तोम - stoma -
n.
 - iron-pointed stick or staff
स्तोम - stoma -
n.
 - riches
स्तोम - stoma -
n.
 - wealth
Wilson
English
स्तोम r. 10th cl. (स्तोमयति)
1 To praise, to eulogise.
2 To flatter, to wheedle, to coax.
3 To boast.
स्तोम
mfn.
 (-मः-मा-मं) Crooked, bent.
m.
 (-मः)
1 A heap, a number, a multitude, a quantity.
2 Sacrifice, oblation.
3 Praise, eulogium.
n.
 (-मं)
1 The head.
2 Wealth.
3 Grain, corn.
4 A stick or staff bound with iron.
E.
 ष्टु to praise, मन् Uṇādi
aff.
Apte
English
स्तोमः [stōmḥ], [स्तु-मन्
Uṇ.*
 1.137]
Praise, eulogium, hymn.
A sacrifice, oblation
as in ज्योतिष्टोम, अग्नष्टोम.
A Soma libation.
A collection, multitude, number, group, assemblage
शस्त्रमिज्यां स्तुतिस्तोमं प्रायश्चित्तं व्यधात् क्रमात्
Bhāg.*
 3.12.37
लवणत्रासितः स्तोमः शरण्यं त्वा- मुपस्थितः
U.*
 1.5.
A large quantity, mass
भस्मस्तोम- पवित्रलाञ्छनमुरो धत्ते त्वचं रौरवीम्
U.*
 4.2
Mv.*
 1.18.
A measure of 1 धन्वन्तरs or of 96 inches.
मम् The head.
Riches, wealth.
Grain, corn.
An ironpointed stick or shaft.
Comp.
 -क्षारः soap.
Apte 1890
English
स्तोमः [स्तु-मन् Uṇ. 1. 137] 1 Praise, eulogium, hymn.
2 A sacrifice, oblation
as in ज्योतिष्टोम, अग्निष्टोम.
3 A Soma libation.
4 A collection, multitude, number, group, assemblage
U. 1. 51.
5 A large quantity, mass
भस्मस्तोमपवित्रलांछनमुरो धत्ते त्वचं रौरवीं U. 4. 20, Mv. 1. 18.
मं 1 The head.
2 Riches, wealth.
3 Grain, corn.
4 An iron-pointed stick or shaft.
Monier Williams Cologne
English
स्तो॑म
m.
 praise, eulogium, a hymn,
RV.
AV.
GṛS.
Up.
BhP.
(in ritual) a typical form of chant (7 such forms are usually enumerated
but
accord.
 to
Lāṭy.
 , Sch. the Stoma consists of 5 parts, viz. प्रस्ताव, उद्गीथ, प्रतिहार, उपद्रव, and निधन),
TS.
Br.
ŚrS.
ChUp.
a Stoma day,
TS.
PañcavBr.
a sacrificer,
L.
N.
 of partic. bricks,
ŚBr.
a heap, collection, number, multitude, quantity, mass,
Kāv.
Rājat.
the letting of a dwelling,
Āpast.
 , Sch.
a measure of 10 Dhanv-antaras or of 96 inches,
L.
स्तो॑म
n.
 (only
L.
 ) the head
riches, wealth
grain, corn
an iron-pointed stick or staff
स्तो॑म
mfn.
 crooked, bent,
L.
Monier Williams 1872
English
स्तोम, अस्, m. (according to Uṇādi-s. I. 139. fr.
rt. स्तु), praise, eulogium, a hymn, (see सूक्त)
sacrifice, oblation
a Soma libation
a heap, collec-
tion, assemblage, number, multitude, quantity, mass
[cf. स्तवक, col. 1]
(अम्), n. the head
riches
wealth
grain, corn
an iron-pointed stick or staff
or one bound with iron
(अस्, आ, अम्), crooked,
bent (according to some).
—स्तोम-तष्ट, अस्, आ,
अम्, Ved. composed by poets, (Sāy. = स्तोम-का-
रिभिः कृत।)
—स्तोम-वाहस्, आस्, आस्, अस्, Ved. per-
forming or offering hymns of praise.
स्तोम स्तोम। See p. 1143, col. 2.
Macdonell
English
स्तोम stó-ma,
m.
 [√ 1. stu] (hymn of) praise, 🞄eulogium, panegyric (V.
very rare in P.)
🞄fundamental form of chant (seven being the 🞄usual number of them
rit.)
mass, quantity, 🞄multitude (C.): -taṣṭa, pp. fashioned 🞄into (= being the theme of) praise (RV.)
🞄-bhāga,
a.
 having the Stoma as oneʼs share 🞄(Br.)
m.
pl.
 N. of certain (¤29¤) verses belonging 🞄to the Soma sacrifice, employed while 🞄laying the fifth layer of bricks (V.): ā,
f.
 🞄N. of these bricks
-várdhana,
a.
 (thriving 🞄on =) delighting in hymns of praise (RV.¹)
🞄(stóma) -vāhas,
a.
 (RV.) offering praise
🞄receiving a hymn of praise
-vṛddhi,
f.
 enlargement 🞄of the Stoma.
Benfey
English
स्तोम स्तोम, i. e. partly स्तु + म,
I.
m.
1. Praise, Chr. 288, 14 = Rigv. i. 48,
14.
2. Sacrifice.
3. A heap, a quan-
tity, multitude, Utt. Rāmac. 31, 7.
II.
n.
1. The head.
2. Wealth.
3.
Grain.
4. A stick bound with iron.
III.
adj.
 Crooked.
--
Comp.
व्रात्य-,
m.
a sacrifice to recover the rights for-
feited by an improper delay of the in-
vestiture.
Apte Hindi
Hindi
स्तोमः
पुं*
 - स्तु + मन्
"प्रशस्ति, स्तुति, सूक्त"
स्तोमः
पुं*
 - स्तु + मन्
"यज्ञ, आहुति"
स्तोमः
पुं*
 - स्तु + मन्
सोम द्वारा तर्पण
स्तोमः
पुं*
 - स्तु + मन्
"संग्रह, समुच्चय, संख्या, समूह, संघात"
स्तोमः
पुं*
 - स्तु + मन्
"बड़ीमात्रा, ढेर"
L R Vaidya
English
stoma {% (I) m. %} 1. Praise, eulogium, hymn
2. sacrifice, oblation (as in अग्निष्टोम)
3. a soma libation
4. heap, collection, assemblage
5. number
6. quantity, mass, भस्मस्तोमपवित्रलांछनमुरो धत्ते त्वचं रौरवीम् Mv.i.1.
stoma {% (II) n. %} 1. The head
2. riches, wealth
3. grain, corn
4. an iron-pointed stick.
Bopp
Latin
स्तोम m. (r. स्तु s. म) laus, hymnus. RIGV. Sp. 16. 7.
Lanman
English
stóma, m. praise, song of praise. [√stu,
1166a.]
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 स्तोम्
मूलधातुः:
 स्तोम
धात्वर्थः:
 श्लाघायाम्
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 स्तोमयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
 अदन्तः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
स्तोम श्लाघायाम्
स्तोमयति स्तोम्यम् अग्निष्टोमः 365
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
स्तोम 6. genauer: Mietzins, Mietgeld, Vivādaratn. 168, 2 ff. Statt Āpast. Śr. ist Āpast. zu lesen.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
यज्ञो यागः सवः सत्त्रं स्तोमो मन्युर्मखः क्रतुः ।
संस्तरः सप्ततन्तुश्च वितानं बर्हिरध्वरः ॥ ८२० ॥
-wordlist-
यज्ञ (पुं), याग (पुं), सव (पुं), सत्त्र (क्ली), स्तोम (पुं), मन्यु (पुं), मख (क्ली), क्रतु (पुं), संस्तर (पुं), सप्ततन्तु (पुं), वितान (पुंक्ली), बर्हिस् (क्ली), अध्वर (पुं)
--source--
संघाते प्रकरौघवारनिकरव्यूहाः समूहश्चयः
संदोहः समुदायराशिविसरव्राताः कलापो व्रजः ।
कूटं मण्डलचक्रवालपटलस्तोमा गणः पेटकं
वृन्दं चक्रकदम्बके समुदयः पुञ्जोत्करौ संहतिः ॥ १४११ ॥
समवायो निकुरम्बं जालं निवहसंचयौ ।
जातं तिरश्चां तद्यूथं संघसार्थौ तु देहिनाम् ॥ १४१२ ॥
-wordlist-
सङ्घात (पुं), प्रकर (पुं), ओघ (पुं), वार (पुंक्ली), निकर (पुं), व्यूह (पुं), समूह (पुं), चय (पुं), सन्दोह (पुं), समुदाय (पुं), राशि (पुं), विसर (पुं), व्रात (पुं), कलाप (पुं), व्रज (पुं), कूट (पुंक्ली), मण्डल (त्रि), चक्रवाल (पुं), पटल (स्त्रीक्ली), स्तोम (पुं), गण (पुं), पेटक (त्रि), वृन्द (क्ली), चक्र (पुंक्ली), कदम्बक (क्ली), समुदय (पुं), पुञ्ज (पुं), उत्कर (पुं), संहति (स्त्री), समवाय (पुं), निकुरुम्ब (क्ली), जाल (स्त्रीक्ली), निवह (पुं), सञ्चय (पुं), जात (क्ली), यूथ (क्ली), सङ्घ (पुं), सार्थ (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
याग
याग, यज्ञ, क्रतु, स्तोम, सप्ततन्तु, मख, अध्वर, वितान, संस्तर, बर्हिस्, सव, सत्त्र
यागो यज्ञः क्रतुः स्तोमः सप्ततन्तुर्मखोऽध्वरः ।
वितानं संस्तरो बर्हिः सवः सत्त्रं च कथ्यते ॥ ४१४ ॥
verse 2.1.1.414
page 0048
निकर
निकर, निकाय, निवह, विसर, व्रज, पुञ्ज, समूह, सञ्चय, समुदय, सार्थ, यूथ, निकुरम्ब, कदम्ब, पूग, राशि, चय, समवाय, वृन्द, सन्दोह, समाज, वितान, संहति, प्रकर, घन, ओघ, संघ, संघात, व्रात, कुल, उत्कर, पटल, पेटक, चक्र, चक्रवाल, मण्डल, जाल, जात, व्यूह, वार, स्तोम
निकरनिकायनिवहविसरव्रजपुञ्जसमूहसञ्चयाः,
समुदयसार्थयूथनिकुरम्बकदम्बकपूगराशयः ।
चयसमवायवृन्दसन्दोहसमाजवितानसंहति-
प्रकरघनौघसंघसंघातव्रातकुलोत्कराः स्मृताः ॥ ६८६ ॥
पटलं पेटकं चक्रं चक्रवालं च मण्डलम् ।
जालं जातं तथा व्यूहवारस्तोमाश्च ते स्मृताः ॥ ६८७ ॥
verse 4.1.1.686
page 0079
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: स्तोमः
Root: स्तोम
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Measure of 10 Dhanvantaras or of 96 inches
Shloka(s):
3|1|61|1 ► दशधन्वन्तरं स्तोमो दशस्तोमस्तु वंशिकः। (भूमिकाण्डः/देशाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|1|61|1 ⇢ स्तोमः (स्तोम) (पुं) ⇒ Measure of 10 Dhanvantaras or of 96 inches ⇒
Related word(s):
Vedic Reference
English
Stoma denotes ‘song of praise’ in the Rigveda.^1 Later^2 the
term has the technical sense of the typical forms in which the
Stotras are chanted.
1) i. 114, 9
iii. 5, 2
58, 1, etc.
2) Taittirīya Saṃhitā, iii. 1, 2, 4
Vājasaneyi Saṃhitā, ix. 33
x. 10, etc.
Cf. Weber, Indische Studien, 9, 229,
276
10, 355
Hillebrandt, Ritual-
litteratur, 101.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
स्तोम, त् क श्लाघने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
अदन्तचुरा०-पर०-सक०-सेट् ।) अतुस्तोमत् । इतिदुर्गादासः ॥
स्तोमः,
पुं,
 (स्तु + मन् ।) समूहः । इत्यमरः ।२ । ५ । ३९ ॥
(यथा, उत्तररामचरिते । १ अङ्के“ऋषोणामुग्रतपसां यमुनातीरवासिनाम् ।लवणत्रासितः स्तोमस्त्रातारं त्वामुपस्थितः ॥
”)यज्ञः इति हेमचन्द्रः ॥
स्तवः । इति चाभरः ।३ । ३ । २४१ ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
स्तोम आत्मगुणाविष्करणे अद०
चु०
उभ०
 अक० सेट् । स्तो-मयति--ते अतुस्तोमत्--त । बह्वच्कत्वात् न षोपदेशः ।
स्तोम
पु०
 स्तोम--अच् स्तु--मन् वा । १ समूहे अमरः । २ यज्ञेहेमच० । ३ स्तवे ४ स्तुतिभेदे ५ मस्तक ६ धने ७ शस्ये८ लौहाग्रदण्डे च
न०
 ९ वक्रे
त्रि०
 । “नारावशंसेनस्तोमेन” यजु० ३ । ५३ “अयं स्तोमान् पप्रच्छ ऋ० १ । १४ । ९
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
स्तोम श्लाघायाम्
- स्तोमयति, स्तोमः, अतुस्तोमत् 361
धातुवृत्तिः
Sanskrit
स्तोम (अर्थः) श्लाघायाम्
( स्तोमयति स्तोमः अग्निष्टोमः ) "अग्नेः स्तुत स्तोमः'' इति षत्वम् 377
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“स्तोम श्लाघायाम्”@} 2 अदन्तः।
समूहार्थकत्वमपि प्रयोगादस्य बोध्यम्।
सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिकगोमयति- वत् 3 ऊह्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१९४०)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१९२३। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 (४३३)
Capeller
German
स्तो॑म
m.
 Preislied.
Grassman
German
stóma, m., dass.
bisweilen 2〉 mit objectivem Gen. — -as, -am nicht ganz vollständig.
-as {8, 10}
{16, 7} agriyás hṛdispṛ́k
{20, 1}
{51, 14}
{127, 10}
{156, 1}
{165, 11}. _{165, 15}
{166, 15}
{171, 2}
{173, 13}
{184, 5}
{292, 1}
{328, 15} (matīnáam)
{332, 7}
{333, 3}
{337, 1} (havísmān)
{479, 3}
{486, 30}
{536, 9}
{540, 5}
{549, 8}
{550, 14}
{580, 5}
{582, 1} (śūṣías)
{602, 8}
{625, 18} (vā́hiṣṭhas ántamas)
{634, 10}
{646, 16}
{855, 1} (śúcis)
{969, 3}. — 2〉 dyúmní vām 〰 {696, 1}.
-am {10, 9}
{12, 12}
{16, 5}
{21, 1} (táyos íd 〰 uśmasi)
{27, 10} dṛ́śīkam
{44, 14}
{61, 1}. _{61, 4}
{94, 1}
{109, 2} (návyam)
{184, 4}
{196, 7}
{300, 15} (śasyámānam)
{356, 11}
{367, 2}
{389, 8}
{451, 2}
{457, 22}
{476, 1}
{531, 4} (návam)
{537, 1}
{550, 21}
{589, 1}
{609, 1} (śúcim návajātam)
{611, 5}
{615, 6}
{621, 14}. _{621, 15}
{820, 7}
{882, 3}
{887, 25}
{889, 6}
{918, 9}
{919, 12}
{932, 11}
{953, 8}. — 2〉 mitrásya aryamṇás {41, 7}
turā́nām {556, 1}
táva {622, 17}.
-ena {368, 1}
{429, 1}
{629, 4}
{914, 10}.
-āya {623, 11} (śagdhí 〰 pūrvia).
-asya vardhanā {628, 5}
śruṣṭī́ agne návasya me 〰 {643, 14}.
-e {288, 2}
{464, 1}. — 2〉 asyá (agnés) {370, 3}.
-āsas {288, 14}
{383, 11}
{438, 2}
{510, 2}. _{510, 3}
{621, 29}
{623, 15}. — 2〉 aśvínos {588, 3}
agnés {663, 1}.
-ās {5, 8}
{11, 8}
{501, 7}
{535, 10}
{625, 3}
{628, 22}
{629, 8}
{712, 6}
{873, 7}
{911, 8}. — 2〉 índrasya {7, 7}.
-ās [zu lesen -aas] {673, 1}.
-ān {10, 4}
{48, 14}
{114, 9}
{116, 1}
{126, 1} (ámandān)
{554, 3}
{646, 4}. — 2〉 {891, 3} anarváṇām.
-ebhis {9, 3}
{131, 2}
{138, 2}. _{138, 4}
{204, 5}
{224, 5}
{239, 2}
{266, 13}
{364, 3}
{368, 6}
[Page1596] {465, 7}
{500, 10}
{578, 2}
{596, 1}
{623, 7}. _{623, 16}
{627, 21}
{628, 7}—_{628, 9}
{632, 23}
{643, 24}
{948, 5}
{1023, 8}. — 2〉 asyá (índrasya) {925, 11}.
-ais {136, 5}
{180, 10}
{200, 3}
{276, 4}
{306, 1}
{348, 4}
{376, 4}
{410, 5}
{420, 3}
{433, 4}
{583, 3}
{589, 3}
{592, 6}
{612, 1}
{623, 3}
{626, 1}. _{626, 3}
{627, 17}
{632, 11}
{663, 11}
{664, 27}
{670, 10}
{826, 2}
{890, 7}
{1021, 6}.
-eṣu {202, 3}
{275, 4}
{1021, 4}.
stóma:
-ebhis {139, 3}.
Burnouf
French
स्तोम स्तोम
m.
 (स्तु) louange
hymne
le saint-sacrifice.
Tas, monceau, cf. स्तूप। -- N. bâton garni de fer.
Tête.
Blé.
Richesse.
स्तोमयामि (dén. ) louer, célébrer.
Stchoupak
French
स्तोम-
m.
 éloge, hymne
l'un des modes de la récitation du Stotra
masse, amas, multitude.
°चिति-
f.
 fait d'empiler les briques appelées Stoma.