स्तोभ (stobha)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishस्तोभ - stobha - - stump(cricket)
स्तोभ - stobha - - hum
स्तोभ - stobha - - torpor
स्तोभ - stobha - - disrespect
स्तोभ - stobha - - particular division of the sAma-veda
स्तोभ - stobha - - contumely
स्तोभ - stobha - - hymn
स्तोभ - stobha - - chanted interjection in a sAman
स्तोभ - stobha - - hurrah
स्तोभ stobha stump (cricket)
स्थाणु sthANu stump [ tree ]
शङ्कु zaGku stump [ tree ]
आव्रश्चन Avrazcana stump [ tree ]
आव्रश्चन Avrazcana stump of a tree
कन्द kanda stump (baseball)
सस्थूणच्छिन्न sasthUNacchinna hewn down with the stump
स्तोभ stobha contumely
धर्षित dharSita contumely
सूर्क्षण sUrkSaNa contumely
प्रधृष्ट pradhRSTa treated with contumely
न्यक्कृत nyakkRta treated with contempt or contumely
स्तोभ stobha hurrah
स्तौभ staubha hurrahing
Wilson
EnglishApte
Englishस्तोभः [stōbhḥ], [स्तुभ्-घञ्]
Stopping, obstructing.
A stop, pause.
Disrespect, contumely.
A hymn, praise
साङ्केत्यं पारिहास्यं वा स्तोभं हेलनमेव वा । वैकुण्ठनामग्रहणम- शेषाघहरं विदुः ॥ 6.2.14.
A division of the Sāmaveda.
Anything inserted
अस्तोभमनवद्यं च सूत्रं सूत्रविदो विदुः ॥.
The sound or sounds dissimilar to and in excess of the letters of the Ṛik which is set to music
य ऋगक्षरेभ्यो$धिको न च तैः सवर्णः स स्तोभो नाम ŚB. on MS.* 9.2.39.
A chanted interjection in a Sāman
सत्यं यज्ञस्तपो वेदाः स्तोभा मन्त्राः सरस्वती * 12.199.68.
Torpor, paralysis.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishस्तोभ, अस्, m. stopping, obstructing
a stop,
pause
disrespect, contumely
hymn, praise
a
division of the Sāma-veda, (see साम-वेद, p. 1107)
an insertion, anything inserted.
—स्तोभ-च्छला, f.,
N. of a chapter of the Sāma-veda-cchalā, q. v.
—स्तोभ-प्रकृति, इस्, f., N. of part of the Sāma-
veda.
—स्तोभानुसंहार (°भ-अन्°), अस्, m., N.
of a short treatise on Śikṣā (one of the Pariśiṣṭas
of the Sāma-veda).
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiस्तोभः
- स्तुभ् + घञ्
"रोकना, अवरुद्ध करना"
स्तोभः
- स्तुभ् + घञ्
"विराम, यति"
स्तोभः
- स्तुभ् + घञ्
"निरादर, तिरस्कार"
स्तोभः
- स्तुभ् + घञ्
"सूक्त, प्रशस्ति"
स्तोभः
- स्तुभ् + घञ्
सामवेद का एक प्रभाग
स्तोभः
- स्तुभ् + घञ्
अन्तर्निविष्ट
स्तोभः
- -
‘साम’ के रुप में गाये जाने वाला ऋग् मन्त्रों की साम की अपेक्षा विविक्तध्वनि
L R Vaidya
EnglishSchmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
GermanSanskrit Tibetan
Tibetanbkur ba
१) अपचित २) उपासितुं ३) पूज्यते ४) महित ५) सत्कृत ६) सम्मान ७) सम्मान्य ८) स्तोभ ९) स्तोभित १०) स्तोमित ११) प्रशंसित
Mahabharata
EnglishStobha, name of a certain sacrificial exclamation: II, 304 (pl. º-āḥ, personified, only B., C. has tārāḥ
cf. graha^1 (v. additions))
XII, 7268, 7340, 9632
XIII, 625, 4108 (only B.).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritस्तोभः, (स्तुभ + घञ् ।) सामावयवविशेषः । सतु गीतालापपूरणाक्षरः । स च त्रयोदशविधोयथा । अयं वावलोको हाउकारो १ वायुर्हा-इकार २ श्चन्द्रमाअथकारः ३ । आत्मेहकारो ४ऽग्निरीकारः ५ आदित्य ऊकारः ६ । निहवएकारो ७ विश्वेदेवा औहोइकारः ८ प्रजा-पतिर्हिकारः ९ । प्राणः स्वरी १० ऽन्नं या ११वाग्विराङ्निरुक्त १२ स्त्रयोदशः स्तोभः सञ्चरोहुंकारः १३ । दुग्धेऽस्मै वाग्दोहं यो वाचोदोहोऽन्नवानन्नादो भवति य एतामेवँ साम्ना-मुपनिषदं वेदोपनिषदंवेद । इति छान्द्योग्योप-निषद्ब्राह्मणे प्रथमप्रपाठकः समाप्तः ॥
* ॥
अस्य भाष्यम् । भक्तिविषयोपासनं सामा-वयवसम्बन्धमित्यतः सामावयवान्तरस्तोभाक्षर-विषयाण्युपासनान्तराणि संहतान्युपदिश्यन्ते ।अनन्तरं सामावयवसम्बन्धत्वाविशेषादयंवावायमेव लोको हाउकारः स्तोभो रथन्तरे साम्निप्रसिद्ध इयं वै रथन्तरमित्यस्मात् सम्बन्ध-सामान्याद्धाउकारः स्तोभोऽयं लोक इत्येव-मुपासीत । १ ।वायुर्हाईकारो वामदेव्ये सामनि हाइकारःप्रसिद्धो वाय्वप्सम्बन्धश्च वामदेव्यस्य साम्नो योनि-रित्यस्मात् सामान्याद्धाइकारं वायुदृष्ट्यौ-पासीत । २ ।चन्द्रमा अथकारः चन्द्रदृष्ट्या अथकारमुपा-सोत अन्ने हीदं स्थितमन्नात्मा चन्द्रः थकारा-कारसामान्याच्च । ३ ।आत्मा इह कार इहेति स्तोभः प्रत्यक्षो ह्यात्माइहेति व्यपदिश्वते इहेति च स्तोभः । ४ ।तत्सामान्यादग्निरीकार इति । इ निधा-नानि चाग्नेयानि सर्व्वाणि सामानीत्यतः । ५ ।तत्सामान्यादादित्य ऊकारः । उच्चैरूर्द्धंसन्तं आदित्यं गायत्त्र्युकारश्चायं स्तोभआदित्यदैवत्ये साम्नि स्तोभ इत्यादित्य ऊकारः । ६ ।निहव इत्याह्वानमेकारस्तोभः एहोति चाह्वय-न्तीति । ७ ।तत्सामान्याद्विश्वेदेवा औहोइकारो वैश्व-देव्ये साम्नि स्ताभस्य दर्शनात् । ८ ।प्रजापतिर्हिकार अनिरुक्ताद्धिकारस्यचाव्यक्तत्वात् । ९ ।प्राणः स्वरः स्वर इति स्तोभः प्राणस्य चस्वरहेतुत्वसामान्यात् । १० ।अन्नं या या इति स्तोभोऽन्नं अन्नेन हीदंयातीत्यतः । ११ ।तत्सामान्यात् वागिति स्तोभो विराडन्नंदेवताविशेषो वा वैराजे साम्नि स्तोभदर्शनात्अनिरुक्तोऽव्यक्तत्वात् इदञ्चेदञ्चेति निर्व्वक्तुं नशक्यत इत्यतः । १२ ।सञ्चरो विकल्पमानस्वरूप इत्यर्थः कोऽसावि-त्याह हुंकारीऽव्यक्तो ह्ययतोऽनिरुक्तविशेषएवोपास्य इत्यभिप्रायः ॥
१३ ॥
स्तोभाक्षरोपासनाफलमाह । दुग्धेऽस्मै वाग्दोहमित्याद्युक्तार्थं य एतामेवं यथोक्तलक्षणंसाम्नां सामावयवस्तोभाक्षरविषयामुपनिषदंदर्शनं वेद तस्यैतत् यथोक्तं फलमित्यर्थः । द्विर-भ्यासोऽध्यायपरिसमाप्त्यर्थः सामावयवविषयोपासनाशेषः परिसमाप्त्यर्थो वेति ॥
* ॥
इतिश्रीमद्गोविन्दभगवत्पूज्यपादशिष्यस्य परम-हंसपरिव्राजकाचार्य्यस्य श्रीमच्छङ्करभगवत्-पादस्य कृतौ छान्दोग्योपनिषद्विवरणे प्रथमःप्रपाठकः समाप्तः ॥
* ॥
* ॥
हेलनम् । स्तम्भ-नम् । इति हेमचन्द्रः ॥
अपि च ।साङ्केत्यं पारिहास्यं वा स्तोभं हेलनमेव वा ।वैकुण्ठनामग्रहणमशेषाघहरं विदुः ॥
”इति श्रीभागवते । ६ । २ । १४ ॥
“साङ्केत्यं पुत्त्रादौ साङ्केतितम् । पारिहास्यं परि-हासेन कृतम् । स्तोभं गीतालापपूरणार्थेकृतम् । हेलनं किं विष्णुनेति सावज्ञमपि चवैकुण्ठनामोच्चारणम् ।” इति तट्टीकायां श्रीधर-स्वामी ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritस्तोभ स्तुभ--घञ् । १ अथंशून्ये गानादिस्वरपरिपूरणार्थशब्दभेदे यथा सामवेदे इडा हीआइ प्रभृवयः । २ हेलने३ स्तम्भने च हेमच० ।स्तोभलक्षणादिकं गानशब्दे २५७३ पृ० दृश्यम् । तच्चलक्षणं वर्णमात्रस्तोभस्य । वाक्यस्तोभस्य तु नव विधाःभवन्ति तदुक्तं “आशास्तिः स्तुतिसंख्यामे प्रणवःपरिदेवनम् । प्रैषमन्वेषणञ्चैव सृष्टिरास्थानमेव च”एते तु वाक्यस्तोभाः पदस्तोभाश्च पञ्चदश गानग्रन्थेषुदर्शितास्तत एवावगन्तव्याः ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
