| YouTube Channel

स्तम्भः (stambhaH)

 
Apte
English
स्तम्भः [stambhḥ], [स्तम्भ्-अच्]
Fixedness, stiffness, rigidity, motionlessness
रम्भा स्तम्भं भजति Vikr.18.29
Ki.*
 12. 28
गात्रस्तम्भः स्तनमुकुलयोरुत्प्रबन्धः प्रकम्पः
Māl.
 2.5
तत्संकल्पो- पहितजडिम स्तम्भमभ्येति गात्रम् 1.35
4.2.
Insensibility, stupefaction, stupor, numbness, paralysis.
Stoppage, obstruction, hindrance
सो$पश्यत् प्रणिधानेन संततेः स्तम्भ- कारणम्
R.*
 1.74
वाक्स्तम्भं नाटयति
Māl.
 8.
Restraint, curbing, suppressing
कृतश्चित्तस्तम्भः प्रतिहतधियामञ्जलिरपि
Bh.*
 3.6.
Prop, support, fulcrum
नासिराबन्धनार्थाय न शराः स्तम्भहेतवः
Rām.*
 2.23.3.
A pillar, column, post.
A stem, trunk (of a tree).
Stupidity.
Absence of feeling or excitability.
The suppression of any force or feeling by supernatural or magical means.
Stiff-neckedness
जन्मकर्मवयोरूपविद्यैश्वर्य- धनादिभिः । यद्यस्य न भवेत् स्तम्भस्तत्रायं मदनुग्रहः
Bhāg.*
 8.22.26.
Filling up, stuffing.
Comp.
 -उत्कीर्ण
a.
 carved out of a post of wood (as a statue). -कर
a.
paralysing, benumbing.
obstructing. (-रः) a fence.-कारणम् cause of obstruction or impediment. -पूजा worship of the posts of temporary pavilions erected for marriages or other occasions of solemnity.
Hindi
Hindi
(मीटर) स्तंभ
Apte Hindi
Hindi
स्तम्भः
पुं*
 - स्तम्भ् + अच्
"स्थिरता, कड़ापन, सख्ती, अटलता"
स्तम्भः
पुं*
 - स्तम्भ् + अच्
"असंवेद्यता, जडता, जाड्य, अनम्यता, लकवा"
स्तम्भः
पुं*
 - स्तम्भ् + अच्
"रोक, अवरोध, रुकावट"
स्तम्भः
पुं*
 - स्तम्भ् + अच्
"नियंत्रित करना, दमन करना, दबाना"
स्तम्भः
पुं*
 - स्तम्भ् + अच्
"टेक, सहारा, आलंब"
स्तम्भः
पुं*
 - स्तम्भ् + अच्
"स्थूण, खंभा, पोल"
स्तम्भः
पुं*
 - स्तम्भ् + अच्
"प्रकांड, तना"
स्तम्भः
पुं*
 - स्तम्भ् + अच्
"मूढ़ता, जड़ता"
स्तम्भः
पुं*
 - स्तम्भ् + अच्
"भावशून्यता, अनुत्तेजनीयता"
स्तम्भः
पुं*
 - स्तम्भ् + अच्
किसी अलौकिक शक्ति या जादू से भावना या शक्ति का दमन करना
स्तम्भः
पुं*
 - स्तम्भ्+घञ्
"अकड़ाहट, निश्चेष्टता"
स्तम्भः
पुं*
 - स्तम्भ्+घञ्
"भराव, भरती"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 स्कम्भः, स्तम्भः, अवष्टम्भः, यष्टिः, धारिका
noun
आधारार्थं कस्यापि वस्तुनः अधः स्थाप्यमाना काचित् रचना।
"अयं सेतुः सप्तसु स्तम्भेषु आधारितः अस्ति।"
Synonyms:
 स्तम्भः
noun
समाचारपत्राणां पृष्ठेषु लम्बरूपः लेखस्य विभागः यत्र विशिष्टाः वार्ताः लिख्यन्ते।
"भवान् कं स्तम्भं पठति।"
Synonyms:
 उपधानम्, स्तम्भः, कन्दुकम्
noun
शयनसमये शिरोधारणार्थे उपयुज्यमानं कर्पासादिपूरितम् स्युतम्।
"सः मञ्चे द्वे उपधाने गृहीत्वा स्वपीति।"
Synonyms:
 काण्डः, काण्डम्, प्रकाण्डः, प्रकाण्डम्, स्तम्भः, नालः, दण्डः, वोण्टः, वृन्तम्
noun
क्षुपस्य शाखा।
"बालकः क्षुपस्य काण्डम् उद्भिनत्ति।"
Synonyms:
 स्तम्भः, स्थूणा, यूपः, यूपम्, यष्टिः
noun
शिलाकाष्ठादिभिः विनिर्मिता वर्तुलाकारा चतुष्कोणयुक्ता वा उन्नताकृतिः।
"स्तम्भात् नरसिंहः आगतः।"
Synonyms:
 नालः, दण्डः, वोण्टः, स्तम्भः, वृन्तम्, काण्डः, काण्डम्
noun
वृक्षस्य तद्भागः यस्योपरि शाखाः विलसन्ति।
"अस्य वृक्षस्य नालः कृशः अस्ति।"
Tamil
Tamil
ஸ்தம்ப4: : தூண், கம்பம், உறுதி, முட்டு, தடை, அடக்கம், அறியாமை, உணர்ச்சி இன்மை.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: स्तम्भः
Root: स्तम्भ
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ stem
⇒ post
⇒ torpor
⇒ pillar
⇒ pillow
⇒ column
⇒ support
⇒ rigidity
⇒ propping
⇒ stoppage
⇒ stuffing
⇒ fixedness
⇒ inflation
⇒ stiffness
⇒ paralysis
⇒ arrogance
⇒ filling up
⇒ suppression
⇒ obstruction
⇒ stupefaction
⇒ winning post
⇒ strengthening
⇒ pretentiousness
⇒ excommunication
⇒ becoming hard or solid
Shloka(s):
3|3|51|1 ► त्रिषु पाण्डौ च हरिणः स्थूणा स्तम्भेऽपि वेश्मनः। (नानार्थवर्गः)
3|3|135|1 ► स्तम्भौ स्थूणाजडीभावौ शम्भू ब्रह्मत्रिलोचनौ। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|51|1 ⇢ स्थूणा (स्थूणा) (स्त्री)
➠ 3|3|135|1 ⇢ स्तम्भः (स्तम्भ) (पुं) ⇒ stem, post, torpor, pillar, pillow, column, support, rigidity, propping, stoppage, stuffing, fixedness, inflation, stiffness, paralysis, arrogance, filling up, suppression, obstruction, stupefaction, winning post, strengthening, pretentiousness, excommunication, becoming hard or solid
Related word(s):
जातिः ➡ मानवनिर्मितिः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
स्तम्भः,
पुं,
 (स्तभ्नातीति । स्तम्भ + पचाद्यच् ।)स्थूणा । थाम इति खुँटी इति च भाषा ।जडीभावः । स तु निष्प्रतिभता । इत्यमर-भरतौ । ३ । ३ । १३४ ॥
(यथा, माघः, । ५ । ४८ ।“स्तम्भं महान्तमुचितं सहसा मुमोचदानं ददावतितरां सहसाग्रहस्तः ।बद्धापराणि परितो निगडान्यलावीत्स्वातन्त्र्यमुज्ज्वलमवाप करेणुराजः ॥
”“महान्तं स्तम्भं आलानं जाड्यञ्च सहसामुमोच । स्तम्भः स्थूणाजडत्वहोरिति विश्वः ।”इति तट्टीका ॥
काण्डम् । यथा, रघुः । ५ । १५ ।“आरन्यकोपात्तफलप्रसूतिःस्तम्बेन नीवार इवावविष्टः ॥
”)