| YouTube Channel

स्तम्ब (stamba)

 
शब्दसागरः
English
स्तम्ब
m.
 (-म्बः)
1. A shrub, a plant that has no particular or decided
stem.
2. A clump of grass, a sheaf of corn, &c.
3. The post to
which an elephant is tied.
4. A mountain.
5. A bush, a thicket.
6. Stupefaction, insensibility, (probably for स्तम्भ in this sense.)
n.
(-म्बं)
1. A post, a pillar in general.
2. Stupidity, insensibility.
E.
 ष्ठा to stand or abide, अम्बच् Unādi
aff.
 , किच्च ।
Capeller Eng
English
स्तम्ब
m.
 bunch,
esp.
 grass-bunch.
Yates
English
स्तम्ब (म्बः) 1.
m.
 A shrub
clump of
grass
elephant's post
a moun-
tain.
n.
 A post
stupidity.
Spoken Sanskrit
English
स्तम्ब - stamba -
m.
 - any clump or bunch or cluster
स्तम्ब - stamba -
m.
 - shrub or plant having no decided stem
स्तम्ब - stamba -
m.
 - mountain
स्तम्ब - stamba -
m.
 - sheaf of corn a bush
स्तम्ब - stamba -
m.
 - post to which an elephant is tied
स्तम्ब - stamba -
m.
 - clump or tuft of grass
स्तम्ब - stamba -
m.
 - thicket
स्तम्ब - stamba -
n.
 - post
स्तम्ब - stamba -
n.
 - stupidity
स्तम्ब - stamba -
n.
 - pillar in general
स्तम्ब - stamba -
n.
 - insensibility
Wilson
English
स्तम्ब
m.
 (-म्बः)
1 A shrub, a plant that has no particular or decided stem.
2 A clump of grass, a sheaf of corn, &c.
3 The post to which an elephant is tied.
4 A mountain.
n.
 (-म्बं)
1 A post, a pillar in general.
2 Stupidity, insensibility.
E.
 ष्ठा to stand or abide, अम्बच् Uṇādi
aff.
Apte
English
स्तम्बः [stambḥ], [स्था-अम्बच् किच्च पृषो˚
Uṇ.*
 4.96]
A clump of grass
&c.
ब्रह्मस्तम्बनिकुञ्जपुञ्जितधनज्याघोषघोरं धनुः
Mv.*
 3. 48
आरण्यकोपात्तफलप्रसूतिः स्तम्बेन नीवार इवावशिष्टः
R.*
 5.15.
A sheaf of corn
as in स्तम्बकरिता q. v.
A cluster, clump or bunch (in general)
(कीचक)स्तम्बाडम्बरमूकमौकुलि- कुलः क्रौञ्चावतो$यं गिरिः
U.*
 2.29
R.*
 15.19.
A bush, thicket.
A shrub or plant having no decided stem.
The post of which an elephant is tied.
A post
column
पांशुस्तम्बा बलानां तुरगखुरपुटक्षोदलब्धात्मलाभाः
Mu.*
 5.23.
Stupefaction, insensibility
(probably for स्तभ in these two senses).
A mountain.
Comp.
 -करि
a.
 forming sheaves or clusters. (-रिः) corn, rice.-करिता forming sheaves or clusters, abundant or luxuriant growth
न शालेः स्तम्बकरिता वप्तुर्गुणमपेक्षते
Mu.*
 1.3.-गहन
a.
 overgrown with thickets
Kau.
A.
 2.2.
घनः a small hoe for weeding clumps of grass.
a sickle for cutting corn.
a basket for holding the heads of wild rice. -घ्नः, -घातः, -हन्, -हननम्, -नी a sickle for cutting corn, a hoe. -पुरम्
N.
 of a city (ताम्रलिप्त).
Apte 1890
English
स्तंबः [स्था-अबच् किच्च पृषो° Uṇ. 4. 96] 1 A clump of grass &c.
R. 5. 15.
2 A sheaf of corn
as in स्तंबकरिता q. v.
3 A cluster, clump or bunch (in general)
U. 2. 29, R. 15. 19.
4 A bush, thicket.
5 A shrub or plant having no decided stem.
6 The post to which an elephant is tied.
7 A post.
8 Stupefaction, insensibility
(probably for स्तंभ in these two senses).
9 A mountain.
Comp.
करि a. forming sheaves or clusters. (
रिः) corn, rice.
करिता forming sheaves or clusters, abundant or luxuriant growth
न शालेः स्तंबकरिता बप्तुर्गुणमपेक्षते Mu. 1. 3.
घनः {1} a small hoe for weeding clumps of grass. {2} a sickle for cutting corn. {3} a basket for holding the heads of wild rice.
घ्नः,
घातः
हन्,
हननं
नी a sickle for cutting corn, a hoe.
पुरं N. of a city (ताम्रलिप्त).
Monier Williams Cologne
English
स्तम्ब॑
m.
 (prob. phonetic variation of स्तम्भ) a clump or tuft of grass, any clump or bunch or cluster,
AV.
&c.
&c.
a sheaf of corn,
L.
 a bush, thicket,
L.
a shrub or plant having no decided stem (such as the Jhiṇṭī or Barleria),
L.
the post to which an elephant is tied (wrongly inferred from स्तम्बे-रम, q.v.),
L.
a mountain,
L.
N.
 of various men,
Hariv.
Pur.
स्तम्ब॑
n.
 (in these senses prob. w.r. for स्तम्भ,
m.
 ) a post, pillar in general,
W.
stupidity, insensibility,
W.
Monier Williams 1872
English
स्तम्ब स्तम्ब, अस्, m. (in Uṇādi-s. IV. 96.
said to be fr. rt. 1. स्था
probably connected with
स्तम्भ, q. v.), a clump of grass, &c.
a sheaf of
corn
any clump or bunch or cluster
a bush,
thicket
a shrub or plant having no decided stem
(such as the Jhiṇṭī or Barleria)
the post to which
an elephant is tied
any post or pillar, (in this and
the next sense probably for स्तम्भ, but said by
some to be neut.)
stupefaction, insensibility
a
mountain
[cf. Angl. Sax. stapel.]
—स्तम्ब-करि,
इस्, m. ‘forming clusters, ’ corn, rice.
—स्तम्ब-कार,
अस्, ई, अम्, making a clump, forming a cluster.
—स्तम्ब-घन, अस्, m. ‘clump-destroyer, ’ a small
hoe for weeding or eradicating clumps of grass, &c.
a sickle for cutting corn
a basket for holding the
heads of wild rice, &c.
—स्तम्ब-घात = स्तम्ब-
घ्न below.
—स्तम्ब-घ्न, अस्, ई, अम्, clump-
destroying, weed-destroying
(अस्), m. a hoe or
sickle.
—स्तम्ब-ज, अस्, आ, अम्, growing on a
clump or bush
growing on a post.
—स्तम्ब-पुर्,
ऊर्, f., N. of the city Tāmalipta, q. v.
—स्तम्ब-
मित्र, अस्, m., N. of the author of Ṛg-veda X.
142, 7, 8 (having the patronymic Śārṅga).
—स्तम्-
ब-हन् or स्तम्ब-हनन, अम्, ई, n. f. ‘clump-
destroyer, ’ a hoe for eradicating weeds
a sickle for
cutting corn.
—स्तम्बे-रम, अस्, m. ‘delighting
in clumps of high grass, ’ an elephant.
Macdonell
English
स्तम्ब stambá,
m.
 bunch, tuft (esp. of grass): 🞄-kari,
a.
 forming bunches: -tā,
f.
 formation 🞄of (abundant) sheaves or clusters (of rice).
Benfey
English
स्तम्ब स्तम्ब (cf. स्तम्भ्),
I.
m.
1.
A post to which an elephant is tied.
2. A mountain.
3. A shrub.
4. A
clump of grass, a cluster, Pañc. 140,
25.
II.
n.
1. A post.
2. Stupidity
insensibility.
--
Comp.
कुश-,
m.
 1. a
cluster of Kuśa grass, Bhāg. P. 5, 20, 13.
2. the name of a place of pilgrimage,
MBh. 13, 1714. ब्रह्मस्तम्ब, i. e.
ब्रह्मन्-,
m.
 the world, Mahāvīrac. 51,
4
86, 21.
शर-,
m.
 a clump of reeds,
Pañc. 140, 25. -- Cf. A.S. stapel, a prop.
Apte Hindi
Hindi
स्तम्बः
पुं*
 - "स्था + अम्बच् किच्च, पृषो*"
घास का पुंज
स्तम्बः
पुं*
 - "स्था + अम्बच् किच्च, पृषो*"
अनाज के पौधों की पुली
स्तम्बः
पुं*
 - "स्था + अम्बच् किच्च, पृषो*"
"झुंड, पुंज, गुच्छा"
स्तम्बः
पुं*
 - "स्था + अम्बच् किच्च, पृषो*"
"झाड़ी, झुरमुट"
स्तम्बः
पुं*
 - "स्था + अम्बच् किच्च, पृषो*"
"गुल्म, प्रकांड रहित झाड़ी"
स्तम्बः
पुं*
 - "स्था + अम्बच् किच्च, पृषो*"
हाथी बाँधने का खूंटा
स्तम्बः
पुं*
 - "स्था + अम्बच् किच्च, पृषो*"
खंभा
स्तम्बः
पुं*
 - "स्था + अम्बच् किच्च, पृषो*"
"जड़ता, असंवेद्यता"
स्तम्बः
पुं*
 - "स्था + अम्बच् किच्च, पृषो*"
पहाड़
L R Vaidya
English
staMba {% m. %} 1. A clump of grass, R.v.15
2. a sheaf of corn, न शालेः स्तंबकरिता वप्तुर्गुणमापेक्षते Mud.i.
3. a clump or bunch in general
4. a bush, a thicket
5. a shrub or plant having no decided stem
6. the post to which an elephant is tied
7. stupefaction, insensibility
(probably for स्तंभ in this sense.)
8. a mountain.
Bopp
Latin
स्तम्ब m. acervus, cumulus, e. c. graminis. R. Schl. II. 80.
8.: वीरणस्तम्ब.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
स्तम्ब m. ° = तट (in स्तनस्तम्ब = कुचतट
pw *Berg), S I, 338, 1.
स्तम्ब °Dickicht, Kauṭ. 51, 4.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
प्रकाण्डरहिते स्तम्बो विटपो गुल्म इत्यपि ॥ ११२० ॥
-wordlist-
स्तम्ब (पुं), विटप (पुं), गुल्म (पुं)
--source--
स्तम्बस्तु गुच्छो धान्यादेर्नालं काण्डोऽफलस्तु सः ।
पलः पलालो धान्यत्वक्तुषो बुसे कडंगरः ॥ ११८२ ॥
-wordlist-
स्तम्ब (पुं), गुच्छ (पुं), नाल (क्ली), काण्ड (पुं), अफलकाण्ड (पुं), पल (पुंक्ली), पलाल (पुंक्ली), धान्यत्वच् (स्त्री), तुष (पुं), बुस (पुंक्ली), कडङ्गर (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
उलप
उलप, स्तम्ब, गुल्म
उलपस्तम्बगुल्माश्च वीरुधो विटपाः स्मृताः ।
verse 2.1.1.190
page 0024
Vedic Reference
English
Stamba in the Atharvaveda^1 and later^2 denotes a ‘tuft of
grass, ’ or more generally a ‘bunch’ or ‘cluster.’
1) viii. 6, 14.
2) Taittirīya Saṃhitā, v. 6, 4, 1 (of
Darbha)
Taittirīya Brāhmaṇa, ii. 7,
17, 3
iii. 2, 2, 4
3, 3, 4
Aitareya
Brāhmaṇa, v. 23, 9, etc.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
स्तम्बः,
पुं,
 (तिष्ठतीति । स्था + “स्थः स्तोऽम्बज-वकौ ।” उणा० ४ । ९६ । इति अम्बच् । स्तादे-शश्च ।) प्रकाण्डरहितवृक्षः । स तु झिण्टि-कादिः । तत्पर्य्यायः । गुल्मः २ । इत्यमरः । २ ।४ । ९ ॥
तृणादिः । तत्पर्य्यायः । गुच्छः २ ।इति चामरः ॥
गुत्सः ३ । इति तट्टीका ॥
विटपः ४ । इति जटाधरः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
स्तम्ब
पु०
 स्था--अम्बच् किच्च पृषो० । काण्डरहिते झिण्टि-कादौ वृक्षे २ वृक्षगुल्मे ३ तृणादेः गुच्छे च अमरः ।
Capeller
German
.स्तम्ब u.
°क
m.
 Grasbüschel, Gras.
Burnouf
French
स्तम्ब स्तम्ब
m.
 tas, monceau, tertre
buisson
botte de
paille, gerbe de blé
montagne.
poteau où l'on attache
l'éléphant. -- N. poteau, pilier.
Obstination, stupidité.
स्तम्बकरि
m.
 (कृ) blé, riz, etc.
स्तम्बकार a. (कृ) qui met en tas, en botte, en gerbe,
etc.
स्तम्बघन
m.
 (हन्) sorte de houe ou de pioche
sorte de
faucille
panier pour porter les épis de riz sauvage une fois
coupés.
स्तम्बघ्न
m.
 mms.
स्तम्बपुर्
f.
 np. de ville.
स्तम्बहनन
n.
 cf. स्तम्बघन।
स्तम्बेरम
m.
 (रम्) éléphant.
Stchoupak
French
स्तम्ब-
m.
 touffe, not. touffe d'herbe, herbe, bouquet
-क- id.
°करि- a. qui fait des bouquets
-ता-
f.
 fait (pour le riz) de
produire des gerbes épaisses, de donner une abondante moisson.
स्तम्बे-रम-
m.
 éléphant.