स्तन (stana)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 स्तन m.
  (-नः)
	 1. The female bosom or breast.
	 2. An udder or dug of any
female animal.
 E.
  स्तन् to sound,  aff.
   अच् ।

Capeller Eng

English

 स्त॑न m.
  the breast of a woman. 

Yates

English

 स्तन (कि) स्तनति स्तनयति 1.
a. To
thunder.

 स्तन (नः) 1.
m.
  The female bosom or breast.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

स्तन 	-	  stana 	-	 m.
  	-	 teat
कुच 	-	  kuca 	-	 m.
  	-	 teat
मेचक 	-	  mecaka 	-	 m.
  	-	 teat
स्तनवती 	-	  stanavatI 	-	 f.
  	-	  possessing teats
कनीयःस्तन 	-	  kanIyaHstana 	-	 adj.
  	-	  having fewer teats
भूयःस्तन 	-	  bhUyaHstana 	-	 adj.
  	-	  having more teats than
अष्टस्तना 	-	  aSTastanA 	-	 f.
  	-	  whose udder has eight teats
स्तन 	-	  stana 	-	 m.
  	-	  kind of pin or peg on a vessel shaped like a teat

स्तन 	-	 stana 	-	 m.
  	-	 breast  [ of human being ]
शोणवक्शस्खग 	-	  zoNavakzaskhaga 	-	 m.
  	-	  Robin  [ red-breasted-bird ]
क्रोडा 	-	  kroDA 	-	 f.
  	-	 breast
हृदयस्थली 	-	  hRdayasthalI 	-	 f.
  	-	 breast
कुच 	-	  kuca 	-	 m.
  	-	 breast  [ of human being ]
वक्षोज 	-	  vakSoja 	-	 m.
  	-	 breast  [ of human being ]
अन्तरांस 	-	  antarAMsa 	-	 m.
  	-	 breast
कोल 	-	  kola 	-	 m.
  	-	 breast
क्रोड 	-	  kroDa 	-	 m.
  	-	 breast
रक्ताशय 	-	  raktAzaya 	-	 m.
  	-	 breast
त 	-	  ta 	-	 m.
  	-	 breast
वत्स 	-	  vatsa 	-	 m.
 n.
  	-	 breast
वक्षस् 	-	  vakSas 	-	 n.
  	-	 breast
उरःस्थल 	-	  uraHsthala 	-	 n.
  	-	 breast
उरस् 	-	  uras 	-	 n.
  	-	 breast
बाहुलतान्तर 	-	  bAhulatAntara 	-	 n.
  	-	 breast
भुजमध्य 	-	  bhujamadhya 	-	 n.
  	-	 breast
भुजान्तर 	-	  bhujAntara 	-	 n.
  	-	 breast
भुजान्तराल 	-	  bhujAntarAla 	-	 n.
  	-	 breast
वक्षण 	-	  vakSaNa 	-	 n.
  	-	 breast

स्तन 	-	  stana 	-	 m.
  	-	 dug
खात 	-	  khAta 	-	 ppp. 	-	 dug
निखात 	-	  nikhAta 	-	 adj.
  	-	 dug in
निखात 	-	  nikhAta 	-	 adj.
  	-	 dug up
प्रोत्खात 	-	  protkhAta 	-	 adj.
  	-	 dug up
उत्खात 	-	  utkhAta 	-	 adj.
  ppp 	-	 dug up
खात 	-	  khAta 	-	 ppp. 	-	 dug up
उत्कीर्ण 	-	  utkIrNa 	-	 adj.
  	-	 dug out
प्रोत्खात 	-	  protkhAta 	-	 adj.
  	-	 dug out
अधःखात 	-	  adhaHkhAta 	-	 adj.
  	-	 dug deep
खननीय 	-	  khananIya 	-	 adj.
  	-	  to be dug
परिखात 	-	  parikhAta 	-	 adj.
  	-	 dug round
गोस्तन 	-	  gostana 	-	 m.
  	-	  cow's dug
खनित्वा 	-	  khanitvA 	-	 ind.
  	-	  having dug
सुनिखात 	-	  sunikhAta 	-	 adj.
  	-	 dug very deep
उत्खाय 	-	  utkhAya 	-	 ind.
  	-	  having dug up
परखातक 	-	  parakhAtaka 	-	 adj.
  	-	 dug by another
देवखात 	-	  devakhAta 	-	 adj.
  	-	 dug by the gods
निखातक 	-	  nikhAtaka 	-	 adj.
  	-	 dug in a little
स्थिराघात 	-	  sthirAghAta 	-	 adj.
  	-	  hard to be dug up
स्वयङ्खात 	-	  svayaGkhAta 	-	 adj.
  	-	 dug by one's self
गोजापर्णी 	-	  gojAparNI 	-	 f.
  	-	  shrub dugdhaphenI
पाणिखात 	-	  pANikhAta 	-	 n.
  	-	 dug with the hand
गोमेदसंनिभ 	-	  gomedasaMnibha 	-	 m.
  	-	  plant dugdhapASANa
निर्दारयति  { निर्दॄ } 	-	  nirdArayati  { nirdRR } 	-	 verb caus. 	-	  cause to be dug up
मूलोत्खात 	-	  mUlotkhAta 	-	 adj.
  	-	 dug up by the roots
यथाखातम् 	-	  yathAkhAtam 	-	 ind.
  	-	  as dug or excavated
अभ्रिखात 	-	  abhrikhAta 	-	 adj.
  	-	 dug up with a spatula
गोस्तनाकार 	-	  gostanAkAra 	-	 adj.
  	-	  shaped like cow's dug
अनभ्रि 	-	  anabhri 	-	 adj.
  	-	  not dug out with a spade
खनातक 	-	  khanAtaka 	-	 adj.
  	-	 dug up or unearthed with a spade
खातमूल 	-	  khAtamUla 	-	 adj.
  	-	  anything the root of which is dug up
उत्कर 	-	  utkara 	-	 m.
  	-	  anything dug out or scattered upwards
कूपक 	-	  kUpaka 	-	 m.
  	-	  hole dug for water in the dry bed of a rivulet
स्थानक 	-	  sthAnaka 	-	 n.
  	-	  basin or trench dug for water at the root of a tree

स्तन 	-	  stana 	-	 m.
  	-	 udder
बर्जह 	-	  barjaha 	-	 m.
  	-	 udder
उधन् 	-	  udhan 	-	 n.
  	-	 udder
आपीन 	-	  ApIna 	-	 n.
  	-	 udder
अनूधस् 	-	  anUdhas 	-	 f.
  	-	 udderless
अभ्यायच्छति  { अभ्यायम् } 	-	  abhyAyacchati  { abhyAyam } 	-	 verb 	-	  draw or pull  [ as the udder in sucking ]
त्र्युधन् 	-	  tryudhan 	-	 adj.
  	-	  three-uddered
महोधस् 	-	  mahodhas 	-	 adj.
  	-	  large-uddered
बाण 	-	  bANa 	-	 m.
  	-	 udder of a cow
चतुरूध्नी 	-	  caturUdhnI 	-	 f.
  	-	  having 4 udders
पयोधरी भवति  { पयोधरीभू } 	-	  payodharI bhavati  { payodharIbhU } 	-	 verb 	-	  become an udder
ऊधस्वती 	-	  UdhasvatI 	-	 f.
  	-	  with full udders
स्तनाभुज् 	-	  stanAbhuj 	-	 adj.
  	-	  enjoying the udder
घटोध्नी 	-	  ghaTodhnI 	-	 f.
  	-	  having a full udder
स्मदूध्नी 	-	  smadUdhnI 	-	 f.
  	-	  having a full udder
व्यूध्नी 	-	  vyUdhnI 	-	 f.
  	-	  having a large udder
सुपयोधरा 	-	  supayodharA 	-	 f.
  	-	  having a beaut udder
दुहे  { दुह् } 	-	  duhe  { duh } 	-	 verb 	-	  milk cow or an udder  [ i.e.,  take advantage of ]
दुग्धे  { दुह् } 	-	  dugdhe  { duh } 	-	 verb 	-	  milk cow or an udder  [ i.e.,  take advantage of ]
दोग्धि  { दुह् } 	-	  dogdhi  { duh } 	-	 verb 	-	  milk cow or an udder  [ i.e.,  take advantage of ]

स्तन 	-	 stana 	-	 m.
  	-	 breast  [ of human being ]
स्तन 	-	 stana 	-	 m.
  	-	  kind of pin or peg on a vessel shaped like a teat
स्तन 	-	 stana 	-	 m.
  	-	  teat
स्तन 	-	 stana 	-	 m.
  	-	  dug
स्तन 	-	 stana 	-	 m.
  	-	  udder
स्तन 	-	 stana 	-	 m.
  	-	  female breast

स्तन 	-	  stana 	-	 m.
  	-	 teat
कुच 	-	  kuca 	-	 m.
  	-	 teat
मेचक 	-	  mecaka 	-	 m.
  	-	 teat
स्तनवती 	-	  stanavatI 	-	 f.
  	-	  possessing teats
कनीयःस्तन 	-	  kanIyaHstana 	-	 adj.
  	-	  having fewer teats
भूयःस्तन 	-	  bhUyaHstana 	-	 adj.
  	-	  having more teats than
अष्टस्तना 	-	  aSTastanA 	-	 f.
  	-	  whose udder has eight teats
स्तन 	-	  stana 	-	 m.
  	-	  kind of pin or peg on a vessel shaped like a teat

Wilson

English

 स्तन (स्तनति) r. 1st and 10 cls. (स्तनयति) To sound,  to
thunder.

 स्तन
m.
  (-नः) The female bosom or breast.
E.
  स्तन to sound,  aff.
   अच्.

Apte

English

स्तनः [stanḥ],  [स्तन्-अच्]

The female breast
 स्तनौ मांसग्रन्थी कनककलशावित्युपमितौ Bh.*
  3.2
 (दरिद्राणां मनोरथाः) हृदयेष्वेव लीयन्ते विधवास्त्रीस्तनाविवं Pt.*
  2.91.

The nipple of the breast.

The breast,  udder,  or dug of any female animal
 अर्धपीतस्तनं मातुरामर्दक्लिष्टकेशरम् Ś.*
  7.14. Comp.
   -अंशुकम् a cloth covering the breasts or bosom,  breastmantle. -अग्रः a nipple. -अङ्गरागः a paint or pigment smeared on the breasts of women. 

अन्तरम् the heart.

the space between the breasts
 (न) मृणालसूत्रं रचितं स्तनान्तरे Ś.*
  6.17
 R.*
  1.62.

a mark on the breast (said to indicate future widowhood). -आभुज a.
  feeding with the udder (said of cows).

आभोगः fulness or expanding of the breasts.

the circumference or orb of the breast.

a man with large breasts like those of a woman.  -आवरणम् a breast-cloth. -उपपीडम् pressing the breast. -कलशः a jar-like breast. -कुड्मलम् a woman's breast. -कोटिः the nipple of the breast.-ग्रहः the sucking or drawing of the breast. -चूचुकम् the nipple of the breast. -तटः,  -टम् the slope or projection of the breast
 cf.
   तट. -त्यागः weaning. -प,  -पा,  -पायक,  -पायिन् a.
  sucking the breast,  suckling.-पतनम् flaccidity of the breast. -पानम् sucking of the breast.

भरः the weight or heaviness of breasts
 पादाग्रस्थितया मुहुः स्तनभरेणानीतया नम्रताम् Ratn.*
  1.1.

a man having breasts like those of a woman.  -भवः a particular position in sexual union.  -मध्यः a nipple. (-ध्यम्) the space between the breasts. -मुखम्,  -वृन्तम्,  -शिखा a nipple. -रोहितः,  -तम् a particular part of the female breast. -वेपथुः the having of the breast
 अद्यापि स्तनवेपथुं जनयति श्वासः प्रमाणाधिकः &Sacute.1.29.

Apte 1890

English

 स्तनः [स्तन्-अच्] 1 The female breast
 स्तनौ मांसग्रंथी कनककलशावित्युपोमतौ Bh. 3. 20
 (दरिद्राणां मनोरथाः) हदयेष्वेव लीयंते विधवास्त्रीस्तनाविव Pt. 2. 91. 
2 The nipple of the breast. 
3 The breast,  udder,  or dug of any female animal
 अर्धपीतस्तनं मातुरामर्दक्लि ष्टकेशरं Ś. 7. 14. 
Comp. 
अंशुकं a cloth covering the breasts or bosom,  breast mantle. 
अग्रः a nipple. 
अंगरागः a paint or pigment smeared on the breasts of women. 
अंतरं {1} the heart. {2} the space between the breasts
 (न) मृणालसूत्रं रचितं रतनांतरे Ś. 6. 17,  R. 10. 62. {3} a mark on the breast (said to indicate future widowhood). 
आभोगः {1} fulness or expanding of the breasts. {2} the circumference or orb of the breast. {3} a man with large breasts like those of a woman. 
तटः,  
ष्टं the slope of the breast
 cf. तट. 
प,  
पा,  
पायक,  
पायिन् a. sucking the breast,  a suckling. 
पानं sucking of the breast. 
भरः {1} the weight or heaviness of breasts
 पादाग्रस्थितया मुहुः स्तनभरेणानीतया नम्रतां Ratn. 1. 1. {2} a man having breasts like those of a woman. 
भवः a particular position in sexual union. 
मुखं,  
वृंतं 
शिखा a nipple. 

Monier Williams Cologne

English

 स्त॑न m.
  (or n.
  g. अर्धर्चादि ifc.  आ or ई
 derivation doubtful,  but prob. connected with √ स्तन्,  from the hollow resonance of the human breast),  the female breast (either human or animal),  teat,  dug,  udder,  RV.
   &c.
   &c.
  

 the nipple (of the female or the male breast),  Suśr.
 

 a kind of pin or peg on a vessel shaped like a teat,  ŚBr.
  

Monier Williams 1872

English

 स्तन,  अस्,  m. the breast of a woman,  (probably
so called from the noise made in breathing)
 the
nipple of the breast
 an udder or dug or breast of
any female animal,  (at the end of an adj. comp. the
fem. may end in आ or ई,  according to Vopa-deva IV.
17,  but the more usual form is in ई।)
—स्तन-
कलश,  अस्,  अम्,  m. n. ‘goblet-like breast, ’ a
woman's breast.
—स्तन-कुट्मल,  अम्,  n. ‘breast-
bud, ’ a woman's breast.
—स्तन-तट,  अस्,  m. the
slope of the breasts,  (see तट।)
—स्तनन्-धम, 
अस्,  आ,  m. f. = स्तनन्-धय below.
—स्तनन्-
धय,  अस्,  आ or ई,  अम्,  breast-sucking,  sucking at
the breast
 (अस्,  आ),  m. f. an infant
 a suckling.
—स्तन-प,  अस्,  आ,  अम्,  or स्तन-पा,  आस्,  आस्,  अम्, 
or स्तन-पायक,  अस्,  इका,  अम्,  or स्तन-पायिन्,  ई, 
इनी,  इ,  breast-sucking,  sucking the breast or udder
an infant at the breast,  suckling.
—स्तन-पान,  अम्, 
n. the drinking or sucking of the breast.
—स्तन-
भर,  अस्,  m. ‘breast-possessing, ’ a man with a
breast like a woman's.
—स्तन-भव,  अस्,  आ,  अम्, 
being on the breast
 (अस्),  m. a particular posture
in sexual union.
—स्तन-मण्डल,  अम्,  n. ‘breast-
orb, ’ a woman's breast.
—स्तन-मध्य or स्तन-
मुख,  अस्,  m. ‘breast-point, ’ a nipple.
—स्तन-
वृन्त,  अस्,  m. ‘breast-stalk, ’ a nipple.
—स्तन-
शिखा,  f. ‘breast-point, ’ a nipple.
—स्तनांशुक
(°न-अं°),  अम्,  n. ‘breast-mantle, ’ a cloth covering
the bosom.
—स्तनाग्र (°न-अग्°),  अस्,  m. ‘breast-
point, ’ a nipple.
—स्तनाङ्ग-राग (°न-अङ्°),  अस्,  m.
paint or pigment on the breasts (of women).
—स्त-
नान्तर (°न-अन्°),  अम्,  n. ‘breast-interval, ’ the
heart (as situated under the centre bone of the
sternum)
 a mark on the breast (supposed to indi-
cate future widowhood).
—स्तना-भुज,  अस्,  आ,  अम्, 
Ved. feeding or nourishing with the udder (said of
cows).
—स्तनाभोग (°न-आभ्°),  अस्,  m. fulness or
swelling of the breast,  the expanding of the bosom
of a young woman
 the circumference or orb of the
breast
 a man with large breasts like those of a
woman.

Macdonell

English

 स्तन stána,  m.
  (—° a.
 ,  g. ā,  ī) female breast,  teat 🞄(human or animal): -kalaśa,  m.
  jar-shaped 🞄breast
 N. of a bard
 -kuḍmala,  m.
  n.
  bud-like 🞄breast
 -kumbha,  m.
  jar-shaped breast
 🞄-koṭi,  f.
  nipple
 -koraka,  m.
  n.
  bud-like 🞄breast
 -taṭa,  m.
  n.
  rounded female breast.

Benfey

English

 स्तन स्तन,  m.
  The nipple,  the female
breast,  Vikr. d. 7
 Pañc. ii. d. 98.
 --
 Comp.
 
गल-, 
 I. m.
  a small fleshy pro-
cess resembling nipples,  hanging from
the throat of some species of the Bengal
goat,  Pañc. iii. d. 265.
 II. f.
  नी,  a
she-goat.
त्रि-,  adj.
 ,  f.
  नी,  having
three breasts,  Pañc. v. d. 77. प्र-
स्नुत-,  adj.
 ,  f.
  नी,  from whose breast
drops milk,  Rājat. 5,  76
 Utt. Rāmac.
64,  10 (a token of maternal love,  cf. 
Arji Bordschi,  in the German Journal, 
Ausland,  1858,  p. 823
 Stan.  Julien, 
Mém.  sur les Contrées Occident.,  par
Hiouen Thsang. ii. 152). संहत-
(vb. हन्),  adj.
 ,  f.
  नी,  whose breasts are
very contiguous to each other,  Rām. 
3,  52,  35.

Apte Hindi

Hindi

स्तनः
पुं*
  - स्तन् + अच्
स्त्री की छाती

स्तनः
पुं*
  - स्तन् + अच्
"छाती,  किसी भी मादा की औड़ी या चूचुक"

L R Vaidya

English

 stana {% m. %} 1. The female breast,  मध्ये श्यामः स्तन इव भुवः शेषविस्तारपांडुः Megh.i.18
 2. an udder or dug of any female animal,  अर्धपीतस्तनं मातुरामर्दक्लिष्टकेशरम् Sak.vii.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

२,  अंस,  अक्षि,  अन्तक,  अम्बक,  अयन,  अश्वि,  अश्विनी,  ईक्षण,  ओष्ठ,  कर,  कर्ण,  कुच,  कुटुम्ब,  गरुत्,  गुल्फ,  चक्षु,  जङ्घा,  जानु,  दस्र,  दृश् ,  दृष्टि,  दोः,  द्वन्द्व,  द्वय,  द्वि,  ध्रुव,  नय,  नयन,  नासत्य,  नेत्र,  पक्ष,  पाणि,  बाहु,  भुज,  भुजा,  यम,  यमल,  युग,  युगल,  युग्म,  रविचन्द्रौ,  रविपुत्र,  लोचन,  श्रोत्र,  स्तन,  हस्त

Bopp

Latin

 स्तन m. mamma. IN. 5. 8. (Hib. sine «a woman's breast,  a
dug or teat»,  ejecto t.)

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

पयोधर
पु
पयोधर,  स्तन,  मेघ
आशासंज्ञे ककुप्प्रोक्ते स्तनमेघौ पयोधरौ ॥ २६ ॥
verse 3.1.1.26
page 0015

Lanman

English

 stána,  m. the breast of a woman.

Kridanta Forms

Sanskrit

स्तन (स्त꣡न꣡ देवशब्दे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  स्तननम्
अनीयर् =  स्तननीयः - स्तननीया
ण्वुल् =  स्तनकः - स्तनिका
तुमुँन् =  स्तनयितुम्
तव्य =  स्तनयितव्यः - स्तनयितव्या
तृच् =  स्तनयिता - स्तनयित्री
क्त्वा =  स्तनयित्वा
ल्यप् =  प्रस्तनय्य
क्तवतुँ =  स्तनितवान् - स्तनितवती
क्त =  स्तनितः - स्तनिता
शतृँ =  स्तनयन् - स्तनयन्ती
शानच् =  स्तनयमानः - स्तनयमाना

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  स्तन्
मूलधातुः:
   स्तन
धात्वर्थः:
  देवशब्दे
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  स्तनयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
  अदन्तः

धातुप्रदीपः

Sanskrit

स्तन 
मानकरूपान्तरम् - गदी
गदी देवशब्दे 
- स्तनयति स्तनयित्नुः (39) गदयति गदयित्नुः ''देवो मेघे सुरे राज्ञि'' इति मननाद् देवशब्दे मेघध्वनावित्यर्थः  प्रथमाद्विवचननिर्देशो वैचित्र्यार्थः  304,  305

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्तनान्तरं हृद्धृदयं स्तनौ कुचौ पयोधरौ ।
उरोजौ च चूचुकं तु स्तनाद्वृन्तशिखामुखाः ॥ ६०३ ॥
-wordlist-
 
स्तनान्तर (क्ली),  हृद् (क्ली),  हृदय (क्ली),  स्तन (पुं),  कुच (पुं),  पयोधर (पुं),  उरोज (पुं),  चूचुक (पुंक्ली),  स्तनवृन्त (क्ली),  स्तनशिखा (स्त्री),  स्तनमुख (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

उरसिज
उरसिज,  कुच,  वक्षोरुह,  पयोधर,  स्तन
उरसिजकुचवक्षोरुहपयोधराः स्तनसमाननामानि ।
verse 2.1.1.526
page 0060

नाममाला

Sanskrit

स्तन,  पयोधर,  कुच,  वक्षोज
स्तनः पयोधरकुचौ वक्षोज इति वर्णितः ॥ १०२ ॥
verse 0.1.1.102
page 0051

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 स्तन,  त् क अभ्रशब्दे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(अदन्तचुरा०-पर०-अक०-सेट् ।) स्तनयतिमेघः । इति दुर्गादासः ॥

 स्तन,  मि शब्दे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (म्वा०-पर०-सक०-सेट् ।) मि स्तनयति स्तानयति ।अतिस्तनत् । इति दुर्गादासः ॥

 स्तनः,  पुं,
   (स्तन्यते शब्द्यते कामुकैः स्तनयतिकथयति वक्षःशोभामिति वा । स्तन शब्दे +घञ् ।) अवयवविशेषः । माइ इति चूँची इतिच भाषा ॥
 तत्पर्य्यायः । कुचः २ । इत्यमरः ।२ । ६ । ७७ ॥
 कूचः ३ उरोजः ४ वक्षोजः ५पयोधरः ६ वक्षोरुहः ७ उरसिजः ८ । तस्याग्रंचूचुकम् । इति शब्दरत्नावली । तस्य शुभ-लक्षणं यथा,  गारुडे । ५६ । ९५ ।“अरोमशौ स्तनौ पीनौ घनावविषमौशुभौ ।कठिनावरोममुरो मृदुग्रीवा च कम्बुभा ॥
”तस्य मनोहरत्वकारकौषधं यथा,  तत्रैव ।१९४ । ४ ।“कुष्ठनागबलाचूर्णं नवनीतसमन्वितम् ।तल्लेपो युवतीनाञ्च कुर्य्यान्मनोहरं स्तनम् ॥
”अधस्तनरोगस्य संप्राप्तिमाह ।“सक्षीरौ वाप्यदुग्धौ वा दोषः प्राप्य स्तनौ स्त्रियःरक्तं मांसञ्च संदूष्य स्तनरोगाय कल्प्यते ॥
”अदुग्धावपि स्तनौ प्रसूताया गर्भिण्याश्चस्त्रिया बोद्धव्यौ । यत आह सुश्रुतः“धमन्यः संवृतद्वाराः कन्यानां स्तनसंश्रिताः ।दोषाविसरणास्तासां न भवन्ति स्तनामयाः ॥
”दोषाविसरणाः संवृतद्वारत्वेन दोषाणाम-विसरणमसञ्चारो यासु ताः ।“तासामेव प्रसूतानां गर्भिणीनाञ्च ताः पुनः ।स्वभावादेव विवृता जायन्ते सम्भवन्त्यतः ॥
” * ॥
स्तनरोगाणामतिदेशेन लक्षणान्याह ।“पञ्चानामपि तेषान्तु हित्वा शोणितविद्रधिम् ।लक्षणानि समानानि बाह्यविद्रधिलक्षणैः ॥
”पञ्चानां वातपित्तकफसन्निपातागन्तुजानाम् ।आगन्तुजस्तनरोगाभिघातेन शल्येन च बोद्धव्यः ॥
रक्तजस्यासम्भवः । स्वभावात् ॥
 * ॥
अथ स्तनरोगस्य चिकित्सा ।“शोथं स्तनोत्थितमवेक्ष्य भिषग्विदध्यात्यद्विद्रधावभिहितं बहुथा विधानम् ।आमे विदाहिनि तथैव च तस्य पाकेतस्याः स्तनौ सततमेव च निर्गृहीतौ ॥
पित्तघ्नानि तु शीताति द्रव्याण्यत्र प्रयोजयेत् ।जलौकाभिर्हरेद्रक्तं न स्तनावुपनाहयेत् ॥
”उपनाहयेत् स्वेदयेत् ।“लेपो विशालामूलेन हन्ति पीडां स्तनो-त्थिताम् ।निशाकनककल्काभ्यां लेपः प्रोक्तः स्तना-र्क्षिहा ॥
”विशाला इन्द्रवारुणी । कनकस्य धत्तूरस्य पत्रंग्राह्यम् ।“लेपान्निहन्ति मूलं स्तनरोगं वन्ध्यकर्कोट्याः ।निर्वाप्य तप्तलोहं सलिले तद्वा पिबेत्तत्र ॥
”इति भावप्रकाशः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 स्तन मेघशब्दे अद० चु०
  उभ०
  सक०
  सेट् । स्तनयति तेअतस्तनत् त । बह्वच्कत्वान्न षोपदेशः ।

 स्तन पु०
  स्तन--अच् । (माइ) स्त्रोणामङ्ग्रभेदे पयोधरे अमरः ।“अरोमशौ स्तनौ पोनौ घनावविषमौ शुभौ” स्तनयोःशुभलक्षणं गारुडे ३६ अ० ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

स्तनँ स्तन
मानकरूपान्तरम् - ध्वनँ
ध्वन शब्दे
- स्तनति स्तनितम्  स्तनः  स्तानयति  चुरादावदन्तः स्तनगदी देवशब्दे  (10248) मेघः स्तनयति  अभिनिसः स्तनः शब्दसंज्ञायाम् (8387) षत्वम्-अभिनिःष्टानो विसर्गः  ध्वनति  ध्वानः,  ध्वनिः  क्षुब्धस्वान्तध्वान्त (7118) इति ध्वान्तं तमश्चेत्,  ध्वनितमन्यत्  चुरादौ अदन्तः (10275) ध्वनयति 449, 450

स्तन
मानकरूपान्तरम् - गदी
गदी देवशब्दे
- (अर्थविवरणम्) देवोऽभ्रम् 
गदीर् इक्श्तिपौ धातुनिर्देशे (33102 वा0),  इदित्त्वन्त्वयुक्तम्,  अणिच्पक्षे गत्तादिरूपादर्शनात्  अत एव स्तन गद शब्दे इति चन्द्रः (तु0चा0धा01083)  स्तनयति,  गदयति,  अजगदत्  स्तनिहृषिपुषिगदि (उ0 329) इति णेरित्नुच् स्तनयित्नुः,  गदयित्नुः  भ्वादौ (1310
43) स्तनति,  गदति,  हेतौ स्तानयति,  गादयति,  अजीगदत्  303, 304

धातुवृत्तिः

Sanskrit

स्तन 
मानकरूपान्तरम् - गदी
गदी (अर्थः)  देवशब्दे
द्विवचनिर्देशो वैचित्र्यार्थ इति मैत्रेयः अज्दन्_यपरा इति षोपदेशलक्षणं स्मिङ्स्विधाद्येकाच्साहचर्यादनेकाक्षु न प्रवर्तते ( स्तनयति अतस्तनत् ) ( तिस्तनयिषति ) इत्यत्राषोपदेशत्त्वात् षत्त्वं न भवति अभिनिस्तनो मेघस्येत्यत्र अभिनष्टतिवन्नायं शब्दविशेषस्य  संज्ञेति "अभिनिसःस्तन''  इति षत्त्वं न भवति ( गदयति स्तनयति) गदतीति शपि (स्तनयित्नुः ) "स्तनिहृषिपुषिगदिमदिभ्योर्णेरित्नुच्'' इति इत्नुच्,  "अयामन्त'' इत्ययादेशः 318

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“स्तन शब्दे”@} 2 ‘स्यमुध्वन…’ इत्यत्र ‘स्तन’ इति क्षीरस्वामिना पठितम्। 
 सायण- दीक्षितादिभिः स्वतन्त्रेण न पठ्यते। 
 3 सर्वाण्यपि रूपाणि प्रातिस्विकरूपाणि विना भौवादिकध्वनतिवत् 4 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१९३०)
 02 =>
  (१-भ्वादिः-८२७-आ। अक। सेट्। पर।)
 03 =>
  [पृष्ठम्१३८६+ ३०]
 04 =>
  (९४०)

1 {@“स्तन देवशब्दे”@} 2 अदन्तः। 
 ‘--गर्जे’ इति हेमचन्द्रः। 
 ‘--अब्भ्रशब्दे’ इति वोपदेवः। 
 ‘शब्दे च देवशब्दे च स्तनति स्तनयेत् क्रमात्।’ 3 इति देवः। 
 स्तनकः-निका,  तिस्तनयिषकः-षिका
   इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि चौरादिक- कथयतिवत् 4 ज्ञेयानि। 
 5 स्तनयित्नुः 6।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१९३१)
 02 =>
  (१०-चुरादिः-१८६०। अक। सेट्। उभ।)
 03 =>
  (श्लो। १२७)
 04 =>
  (१६२)
 05 =>
  [[१। बाहुलकात्,  ण्यन्ते औणादिके (द। उ। १-१४०) इत्नुच्प्रत्यये ‘अयामन्ताल्वाय्ये- त्न्विष्णुषु’ (६-४-५५) इति णेरयादेशे रूपमेवम्। स्तनयित्नुः = मेघः।]]
 06 =>
  [[आ। ‘के मूढाः स्तनयित्नुनिर्गदनवत्तूर्यध्वनिं कुर्वते…।।’ धा। का। ३-५३।]]

Capeller

German

 .स्त॑न m.
  die weibliche Brust.

Grassman

German

 stána,  m.,  die Brust,  besonders die weibliche,  die (volle,  schwellende) Mutterbrust [das zd. fstāna ist aus pi-stāna (hzv. u. s. w. piśtān) zu deuten,  mit gleicher Zusammenziehung wie sie zend. fṣu = paśú zeigt
 vielleicht von stan,  Ku. 〔4, 7〕].
-as {164, 49} yás te 〰 śaśayás … sarasvati tám ihá dhā́tave kar.
-am pīpivā́ṃsam sárasvatas 〰 {612, 6}
 〰 ná mádhvas pīpayanta vā́jais {169, 4}.
-au [du.] 〰 iva pipyatam {230, 6}.

Burnouf

French

 स्तन स्तन m.
  sein,  mamelle.
स्तनन्धय m.
  [f.  ई] (धे) enfant à la mamelle.
स्तनपा m.
  f.
  (पा) mm. 
स्तनभर m.
  (भृ) homme qui a des mamelles comme une
femme.
स्तनमुख m.
  mamelon. 
स्तनवृन्त m.
  mamelon. 
स्तनशिखा f.
  mamelon. 
स्तनान्तर n.
  (अन्तर) le cœur,  l'intérieur de la
poitrine.
		 Marque au sein présageant veuvage.
स्तनाभोग m.
  homme ayant un sein de femme.

Stchoupak

French

 स्तन-
 m.
  (ifc. f.
  -आ- -ई-) sein,  mamelle,  pis 
 -वती- f.
 
femme.
°कलश- m.
  sein comme un vase 
 n.
  d'un barde 
 -°कुम्भ- id.
°कुड्मल- nt. (bouton de fleur à quoi est comparé un beau) sein. 
°कोटि- f.
  extrémité du sein,  tétin. 
°कोरक- m.
  nt. = °कुड्मल-।
°तट- m.
  nt. courbe du sein. 
°त्याग- m.
  sevrage.
°पतन- nt. flaccidité du sein. 
°पान- nt. fait de boire au sein. 
°भर- m.
  sein enflé 
 °भार- poids (ampleur) des seins.
°मध्य- nt. espace entre les seins,  (milieu de la) poitrine.
°मुकुल- nt. = °कुड्मल-
°युगल- °युग्म- nt. les deux seins.
°वेपथु- m.
  soulèvement du sein (qui respire).
स्तनांशुक- nt. voile couvrant les seins 
 -स्तनावरण-
स्तनोत्तरीय- id.
स्तनान्तर- nt. = °मध्य-।
स्तनोन्नाह- m.
  proéminence des seins.
स्तनं-धय- a. qui tette 
 m.
  enfant,  nourrisson 
 veau.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.