सौम्य (saumya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 सौम्य mfn.
   (-म्यः-म्या or -मी-म्यं)
	 1. Handsome,  pleasing.
	 2. Mild,  gentle, 
placid.
	 3. Sacred or belonging to SOMA or the moon,  4. Auspi-
cious.
	 m.
  (-म्यः)
	 1. BUDHA,  regent of MERCURY,  and son of SOMA
or the moon. 
	 2. One of the nine Khaṇḍas or divisions of the
known continent.
	 3. A term applied to a pupil when addressing
instruction to one.
	 4. (In anatomy, ) The blood before it receives
the red particles,  the serum. 
	 5. The gastric juice.
	 m.
  plu. (-म्याः)
1. Name of a class of Pitris or Manes.
	 2. Name of the five stars in
Orion's head.
	 f.
  (-म्या)
	 1. A shrub,  (Hedysarum gangeticum. )
	 2.
Heart-pea.
	 3. The Abrus precatorius.
	 4. The moon-plant,  (Sarcos-
tema acida.)
	 5. Zedoary,  Curcuma zerumbet.)
	 6. Arabian jasmine.
E.
  सोम the moon,  ण्यत् or यत् aff.
  ,  or ड्यण् aff.
  ,  when the word takes
ङीप् in the feminine form. 

Capeller Eng

English

 सौम्य॑ (f.  सौमी & सौम्या) relating or consecrated to
Soma,  consisting of S.
 ,  i.g.
   Soma-
 Soma- or moon-like,  auspicious, 
gentle,  dear (esp.    voc.
  सौम्य my dear)
 m.
  pl.
  a class of Manes. 

 सौ॑म्य (f.  सौमी & सौम्या) relating or consecrated to
Soma,  consisting of S.
 ,  i.g.
   Soma-
 Soma- or moon-like,  auspicious, 
gentle,  dear (esp.    voc.
  सौम्य my dear)
 m.
  pl.
  a class of Manes. 

Yates

English

 सौम्य (म्यः) 1.
m.
  Buddha
 one of the
nine divisions of the known con-
tinent.
pl. Five stars in Orion's
head. 1.
f.
  Hedysarum,  heart pea, 
moon-plant
 jasmine,  &c.
a.
Handsome,  pleasing,  mild
 sa-
cred to the moon. 

 सौम्य कृच्छ्र (च्छ्रं) 1.
n.
  A religious
penance,  living low five days
and fasting the sixth.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

सौम्य 	-	  saumya 	-	 adj.
  	-	 mild
मृदुल 	-	  mRdula 	-	 adj.
  	-	 mild
अनृशंस 	-	  anRzaMsa 	-	 adj.
  	-	 mild
अप्रखर 	-	  aprakhara 	-	 adj.
  	-	 mild
आनृशंस्य 	-	  AnRzaMsya 	-	 adj.
  	-	 mild
दान्त 	-	  dAnta 	-	 adj.
  	-	 mild
निभृत 	-	  nibhRta 	-	 adj.
  	-	 mild
परुषेतर 	-	  paruSetara 	-	 adj.
  	-	 mild
मराल 	-	  marAla 	-	 adj.
  	-	 mild
मसृण 	-	  masRNa 	-	 adj.
  	-	 mild
शान्त 	-	  zAnta 	-	 adj.
  	-	 mild
सान्त्व 	-	  sAntva 	-	 adj.
  	-	 mild
स्योन 	-	  syona 	-	 adj.
  	-	 mild
मृदु 	-	  mRdu 	-	 adj.
  	-	 mild
स्निग्ध 	-	  snigdha 	-	 adj.
  	-	 mild
सुख 	-	  sukha 	-	 adj.
  	-	 mild
मृदुता 	-	  mRdutA 	-	 f.
  	-	 mildness
अनृशंसता 	-	  anRzaMsatA 	-	 f.
  	-	 mildness
म्रदिमन् 	-	  mradiman 	-	 m.
  	-	 mildness
विनय 	-	  vinaya 	-	 m.
  	-	 mildness

सौम्य 	-	 saumya 	-	 adj.
  	-	 bland
सौम्य 	-	 saumya 	-	 adj.
  	-	  pleasant
सौम्य 	-	 saumya 	-	 adj.
  	-	  lovely
सौम्य 	-	 saumya 	-	 adj.
  	-	  cool and moist
सौम्य 	-	 saumya 	-	 adj.
  	-	  happy
सौम्य 	-	 saumya 	-	 adj.
  	-	  mild
सौम्य 	-	 saumya 	-	 adj.
  	-	  cheerful
सौम्य 	-	 saumya 	-	 adj.
  	-	  gentle
सौम्य 	-	 saumya 	-	 adj.
  	-	  agreeable
सौम्य 	-	 saumya 	-	 adj.
  	-	  resembling the moon
सौम्य 	-	 saumya 	-	 adj.
  	-	  likable
सौम्य 	-	 saumya 	-	 adj.
  	-	  northern
सौम्य 	-	 saumya 	-	 adj.
  	-	  placid
सौम्य 	-	 saumya 	-	 adj.
  	-	  auspicious
सौम्य 	-	 saumya 	-	 m.
  	-	  adherent
सौम्य 	-	 saumya 	-	 m.
  	-	  month mArgazIrSa
सौम्य 	-	 saumya 	-	 m.
  	-	  worshipper
सौम्य 	-	 saumya 	-	 m.
  	-	  cluster fig tree  [ Ficus Glomerata - Bot. ]
सौम्य 	-	 saumya 	-	 m.
  	-	  particular class of deceased ancestors
सौम्य 	-	 saumya 	-	 m.
  	-	  Brahman
सौम्य 	-	 saumya 	-	 m.
  	-	  serum
सौम्य 	-	 saumya 	-	 m.
  	-	  gastric juice
सौम्य 	-	 saumya 	-	 m.
  	-	  name of the Vedic RSi budha
सौम्य 	-	 saumya 	-	 m.
  	-	  blood before it becomes red
सौम्य 	-	 saumya 	-	 m.
  	-	  left hand
सौम्य 	-	 saumya 	-	 m.
  	-	  fifteenth cubit from the bottom or the third from the top of the sacrificial post
सौम्य 	-	 saumya 	-	 n.
  	-	  left eye
सौम्य 	-	 saumya 	-	 n.
  	-	  particular penance
सौम्य 	-	 saumya 	-	 n.
  	-	  particular kind of omen or prodigy
सौम्य 	-	 saumya 	-	 n.
  	-	  gentleness the nakSatra mRgaziras
सौम्य 	-	 saumya 	-	 n.
  	-	  middle of the hand
सौम्य 	-	 saumya 	-	 Name

सौम्य 	-	 saumya 	-	 adj.
  	-	 bland
अप्रखर 	-	  aprakhara 	-	 adj.
  	-	 bland
कोमल 	-	  komala 	-	 adj.
  	-	 bland
मसृण 	-	  masRNa 	-	 adj.
  	-	 bland
मेदुर 	-	  medura 	-	 adj.
  	-	 bland
श्लक्ष्ण 	-	  zlakSNa 	-	 adj.
  	-	 bland
सान्द्र 	-	  sAndra 	-	 adj.
  	-	 bland
स्नीढ 	-	  snIDha 	-	 adj.
  	-	 bland
सोमाल 	-	  somAla 	-	 adj.
  	-	 bland
स्त्यान 	-	  styAna 	-	 adj.
  	-	 bland
स्निग्ध 	-	  snigdha 	-	 adj.
  	-	 bland
स्नेह 	-	  sneha 	-	 m.
  	-	 blandness
स्निग्धत्व 	-	  snigdhatva 	-	 n.
  	-	 blandness
हाव 	-	  hAva 	-	 m.
  	-	 blandishment

 
   सौम्य  saumya adj.
   placid   
   अत्वर  atvara adj.
   placid    
   ध्यानिन्  dhyAnin adj.
   placid   
   उपशमवत्  upazamavat adj.
   placid    
   उपशमशील  upazamazIla adj.
   placid   
   उपशान्तात्मन्  upazAntAtman adj.
   placid    
   प्रसन्न  prasanna adj.
   placid   
   श्वान्त  zvAnta adj.
   placid    
   सौम्यता  saumyatA f.
   placidity  
   सुखसुप्ति  sukhasupti f.
   placid sleep   
   सुखप्रसुप्त  sukhaprasupta adj.
   sleeping placidly  
   प्रसन्नमुख  prasannamukha adj.
   placid-countenanced   
   सुशान्त  suzAnta adj.
   very calm or placid   
   सुखशयन  sukhazayana n.
   placid rest or sleep   
   सुखस्वाप  sukhasvApa m.
   placid or quiet sleep  
   सुखयोगनिद्रा  sukhayoganidrA f.
   placid and quiet sleep   
   प्रसीदते  { प्रसद् }  prasIdate  { prasad } verb  become placid or tranquil  
   प्रसीदति  { प्रसद् }  prasIdati  { prasad } verb  become placid or tranquil     
            

 
   सौम्य  saumya adj.
   likable

 
   सौम्य  saumya m.
   name of the Vedic RSi budha   
   बौध  baudha adj.
   relating to budha or the planet Mercury     
            

Wilson

English

 सौम्य
mfn.
   (-म्यः-म्या or मी-म्यं)
1 Handsome,  pleasing.
2 Mild,  gentle,  placid.
3 Sacred or belonging to SOMA or the moon. 
m.
  (-म्यः)
1 BUDDHA,  regent of MERCURY,  and son of SOMA or the moon. 
2 One of the nine Khaṇḍas or divisions of the known continent.
3 A term applied to a pupil when addressing instruction to one.
4 (In anatomy, ) The blood before it receives the red particles,  the serum. 
m.
 
plu. (-म्याः) Five stars in Orion's head.
f.
  (-म्या)
1 A shrub,  (Hedysarum gangeticum. )
2 Heart-pea.
3 The Abrus precatorious.
4 The moon-plant,  (Sarcostema acida.)
5 Zedoary,  (Curcuma zerumbet.)
6 Arabian jasmine.
E.
  सोम the moon,  ण्यत् or यत् aff.
  ,  or द्यण् aff.
  ,  when the word
takes ङीप् in the feminine form. 

Apte

English

सौम्य [saumya],  a.
  (-म्या or -म्यी f.
 ) [सोमो देवतास्य तस्येदं वा अण्]

Relating or sacred to the moon. 

Having the properties of Soma. 

Handsome,  lovely,  charming
 pleasing,  agreeable.

Gentle,  soft ,  mild,  placid
 संरंम्भं मैथिलीहासः क्षणसौम्यां निनाय ताम् R.*
  12.36
 सौम्यस्व- भावो$पि पृथुप्रतापः (where सौम्य means both 'gentle' and 'lunar') Bu. Ch.1.1
 (the voc. सौम्य is oft
 en used in the sense of 'good sir',  'gentle sir',  'good man'
 प्रीतास्मि ते सौम्य चिराय जीव R.*
  14.59
 सौम्येति चाभांष्य यथार्थवादी 14. 44
 Me.*
  51
 Ku.*
  4.35
 Māl.
 9.25).

Auspicious.

Bright,  brilliant.

Cool,  moist.

Northern. 

म्यः N.
  of Budha or the planet Mercury.

A proper epithet by which a Brāhmaṇa should be addressed
 आयुष्मान् भव सौम्येति वाच्यो विप्रो$भिवादने Ms.*
  2.125.

A Brāhmaṇa. 

The Udumbara tree.

Blood before it becomes red,  serum. 

The gastric juice.

N.
  of one of the nine divisions of the earth.

An auspicious planet.

A Brāhmaṇa drinking the Soma juice.

A kind of penance (सौम्यकृच्छ्र).

An adherent,  worshipper
 पपुर्ज्ञानमयं सौम्या यन्मुखाम्बुरुहासवम् Bhāg.*
  2.4.24.

The left hand.

The month मार्गशीर्ष.

म्यम् Gentleness.

The मृगशिरस् constellation. 

The left eye.

The middle of the hand.

म्या N.
  of Durgā.

The moon-plant.

A pearl.

The मृगशिरस् constellation.  -म्यी Moon-shine. m.
   pl.
 

N.
  of the five stars in Orion's head.

A particular class of Pitṛis or Manes
 अग्निष्वात्तांश्च सौम्यांश्च विप्राणामेव निर्दिशेत् Me.*
  3.199. Comp.
   -उपचारः a gentle measure,  mild remedy. -कृच्छ्रः,  -च्छ्रम् a kind of religious penance
 पिण्याकाचामतक्राम्बुसक्तूनां प्रतिवासरम् । एकरात्रोपवासश्च कृच्छ्रः सौम्यो$यमुच्यते ॥ Y.*
  3.321. -गन्धी the Indian white rose. -गोलः the northern hemisphere. -ग्रहः a benign or auspicious planet (as बुध,  गुरु,  शुक्र and चन्द्र). -धातुः the phlegmatic humour,  phlegm.  -नामन् a.
  having a pleasing or agreeable name
 Ms.*
  3.1. -वारः,  -वासरः Wednesday.

Apte 1890

English

 सौम्य a. (म्या or म्यी f.) [सोमो देवतास्य तस्येदं वा अण्] 1 Relating or sacred to the moon. 
2 Having the properties of Soma. 
3 Handsome,  lovely,  charming
 pleasing,  agreeable. 
4 Gentle,  soft,  mild,  placid
 सरंभं मैथिलीहासः क्षणसौम्यां निनाय तां R. 12. 36
 (the voc. सौम्य is often used in the sense of ‘good sir, ’ ‘gentle sir, ’ ‘good man’
 प्रीतास्ति ते सौम्य चिराय जीव R. 14. 59
 सौम्येति चाभाष्य यथार्थवादी 14. 44,  Me. 49,  Ku. 4. 35,  Māl. 9. 25). 
5 Auspicious. 
6 Bright,  brilliant. 
म्यः 1 N. of Budha or the planet Mercury. 
2 A proper epithet by which a Brāhmaṇa should be addressed
 आयुष्मान्भव सौम्येति वाच्यो विप्रोऽभिवादने Ms. 2. 125. 
3 A Brāhmaṇa. 
4 The Udumbara tree. 
5 Blood before it becomes red,  serum. 
6 The gastric juice. 
7 N. of one of the nine divisions of the earth. 
8 An auspicious planet. 
9 A Brāhmaṇa drinking the Soma juice. 
10 A kind of penance (सौम्यकृच्छ्र). 
म्या 1 N. of Durgā. 
2 The moon-plant. 
m. pl. 1 N. of the five stars in Orion's head. 
2 A particular class of Pitṛs or Manes
 Ms. 3. 199. 
Comp. 
उपचारः a gentle measure,  mild remedy. 
कृच्छ्रः 
च्छ्रं a kind of religious penance
 cf. Y. 3. 322. 
गंधी the Indian white rose. 
ग्रहः a benign or auspicious planet. 
धातुः the phlegmatic humour,  phlegm. 
नामन् a. having a pleasing or agreeable name
 Ms. 3. 10. 
वारः,  
वासरः Wednesday. 

Monier Williams Cologne

English

 सौम्य॑ a mf(ई॑ or आ)n.  mf(ई॑ later आ
 once in RV.
   सौ॑म्या)n.  (once in AV.
   सौ॑म्य) relating or belonging to Soma (the juice or the sacrifice or the moon-god),  connected or dealing with Soma,  having his nature or qualities &c.
  ,  RV.
   &c.
   &c.
  

 cool and moist (opp.  to आग्नेय,  ‘hot and dry’),  Br.
 
 Hariv.
 
 Suśr.

 northern (एन,  ‘to the north’),  Hariv.
 
 VarBṛS.

 ‘resembling the moon’,  placid,  gentle,  mild (सौम्य voc.
   =
  ‘O gentle Sir!’ ‘O good Sir!’ ‘O excellent man!’ as the proper mode of addressing a Brāhman,  Mn.
   ii,  125),  ŚBr.
   &c.
   &c.
  

 auspicious (said of birds,  planets &c.
  
 esp.
   of the Nakṣatras Mṛga-śiras,  Citrā,  Anurādhā,  and Revatī),  R.
 
 VarBṛS.
 
 Hariv.
 
 ŚārṅgS.

 happy,  pleasant,  cheerful,  MW.
  

 सौम्य॑ m.
  a Soma sacrifice,  L.
 

 an adherent,  worshipper,  BhP.
  

 a Brāhman,  L.
 

 patr. of Budha or the planet Mercury,  VarBṛS.
 

 of the Vedic Ṛṣi Budha (author of RV.
   x,  1),  RAnukr.
  

 the left hand,  Hcat.
 

 Ficus Glomerata,  L.
 

 the fifteenth cubit (अरत्नि) from the bottom or the third from the top of the sacrificial post,  L.
 

 (in anat.) the blood before it becomes red,  serum,  W.
 

 the gastric juice,  MW.
  

 the month Mārgaśīrṣa,  Hcat.
 

 N.
  of the 43rd (or 17th) year in the 60 years' cycle of Jupiter,  VarBṛS.
 

 (pl. ) the people of Soma,  ŚāṅkhGṛ.
 

 a partic.  class of deceased ancestors,  Mn.
   iii,  199

 सौम्य॑ m.
  n.
  a partic.  penance (See -कृच्छ्र),  Yājñ.
 
 GāruḍaP.
  

 सौम्य॑ m.
  N.
  of a Dvīpa of the earth or of Bharatavarṣa,  Pur.
 

 of the 7th astrol.
  Yuga,  Jyot.
 

 सौम्य॑ (अम्),  n.
  the nature or condition of Soma,  AV.
  

 gentleness,  MBh.
  
 Pañcat.
  the Nakṣatra Mṛga-śiras (presided over by the Moon),  MaitrUp.
   
 Hariv.
  (accord.  to Nīlak.
  ‘Wednesday’)

 the left eye,  L.
 

 the middle of the hand,  L.
 

 N.
  of the fifth Muhūrta,  Cat.
 

 (scil.  अद्भुत) a partic.  kind of omen or prodigy (occurring in the Diva or sky),  MW.
  

 सौम्य b &c.
   See col. 1.

Monier Williams 1872

English

 सौम्य सौम्य,  अस्,  आ or मी,  अम् (fr. सोम), 
belonging or relating to Soma or to the moon, 
sacred to Soma
 having the nature or properties
of Soma
 resembling the moon
 handsome,  pleas-
ing,  good,  mild,  gentle,  soft,  benign,  placid,  (सौम्य, 
voc. c. ‘O gentle Sir, ’ ‘O good Sir, ’ used in address-
ing another)
 auspicious
 (अस्),  m.,  N. of Budha or
the planet Mercury (son of Soma)
 N. of the Vedic
Ṛṣi Budha
 a Brāhman (or the proper epithet by
which he should be addressed,  see Manu II. 125)
N. of one of the nine Khaṇḍas or divisions of the earth
or of Bharata-varṣa
 epithet of the forty-third (or
seventeenth) year of Jupiter's cycle of sixty years
epithet of certain signs of the zodiac (viz. Taurus, 
Cancer,  Virgo,  Scorpio,  Capricornus)
 the Uḍumbara
fig-tree
 the Saumya penance,  (see सौम्य-कृच्-
छ्र)
 (in anatomy) the blood before it becomes
red,  serum
 the gastric juice
 = भास्वर (according
to Śabda-k.)
 (आस्),  m. pl.,  N. of the five stars in
Orion's head,  (also called इल्वल,  q. v.)
 N. of a
class of Pitṛs,  (Manu III. 199)
 (आ),  f.,  N. of
Durgā
 a particular metre
 the moon-plant,  (see
सोम)
 various other plants,  = मल्लिका
 = शटी
 =
शाल-पर्णी
 = गुञ्जा
 = महिष-वल्ली
 = महा-
ज्योतिष्मती
 = रुद्र-जटा
 = महेन्द्र-वारुणी
(अम्),  n.,  scil. अद्भुत,  a particular kind of omen
or prodigy (occurring in the Diva or sky).
—सौम्य-
कृच्छ्र,  अस्,  अम्,  m. n. a kind of religious penance
(described as subsisting for five days,  severally,  on
sesamum,  the water of boiled rice,  butter-milk
mixed with water,  water,  and parched grain,  and
fasting on the sixth day).
—सौम्य-गन्धी,  f. the
Indian white rose.
—सौम्य-ग्रह,  अस्,  m. an
auspicious or benign planet (such as Mercury,  Ju-
piter,  Venus,  and the full moon).
—सौम्य-ता,  f.
or सौम्य-त्व,  अम्,  n. gentleness,  mildness,  be-
nignity,  placidity
 benevolence
 beauty.
—सौम्य-
धातु,  उस्,  m. (according to Śabda-k. f.),  the
phlegmatic humor,  phlegm.
—सौम्य-नामन्,  आ, 
म्नी,  अ,  having a soft or agreeable name (or one
easily pronounced
 see Manu III. 10).
—सौम्य-
वपुस्,  उस्,  उस्,  उस्,  of an agreeable form.
—सौम्य-
वार,  अस्,  m. ‘Mercury's day, ’ Wednesday.
—सौम्यो-
पचार (°य-उप्°),  अस्,  m. a mild or gentle remedy, 
mild measure or means of cure.

Macdonell

English

 सौम्य saum-yá (AV. also saúm-),  a.
  (ī́,  V.
 🞄ā,  C.
 saúmyā,  RV.¹)
 V.,  C.: relating,  belonging,  🞄or sacred to Soma
 cool and moist (opp. 🞄āgneya,  hot and dry)
 C.: northern (rare)
 🞄(moonlike,  placid as the moon),  agreeable,  🞄pleasant
 (my) dear,  good (friend),  gentle 🞄(sir,  as a term of address)
 auspicious (planets 🞄etc.)
 m.
  pl.
  a class of Manes
 sg. pat. of 🞄Budha,  planet Mercury
 the month Mārgaśīrṣa
 🞄m.  n.
  kind of penance (rare)
 n.
  🞄gentleness (rare): -tva,  n.
  gentleness
 -darśana,  a.
  pleasant to look at: ā,  f.
  N. of a 🞄princess
 -nāman,  a.
  (mnī) having an agreeable 🞄name
 -mukha,  a.
  pleasant-faced
 -rūpa,  🞄a.  kind,  gentle,  to (g.)
 -ākṛti,  a.
  having an 🞄agreeable appearance.

Benfey

English

 सौम्य सौम्य,  i. e. सोम + य, 
 I. adj.
 , 
f.
  मी।
 1. Handsome,  Sāv. 1,  14
 pleasing, 
excellent,  Man.  2,  125
 used in address-
ing,  Dear,  Daśak. in Chr. 184,  11
Draup. 1,  14
 Megh. 50
 84.
 2. Strong, 
Pañc. 169,  6.
 3. Placid,  mild,  Rām. 
3,  52,  51
 55,  3.
 4. Sacred to the moon. 
 II. m.
 
 1. Budha,  regent of Mercury.
 2. One of the Khaṇḍas,  or divisions of
the continent.
 3. A class of Pitṛs or
Manes,  Man.  3,  199.
 4. pl. Five stars
in Orion's head.
 III. f.
  या,  The Soma
plant,  Sarcostema viminalis,  and several
others.

Apte Hindi

Hindi

सौम्य
वि* - सोमो देवतास्य तस्येदं वा अण्
"चंद्र संबंधी,  चन्द्रमा के लिए पावन"

सौम्य
वि* - सोमो देवतास्य तस्येदं वा अण्
सोम के गुणों से युक्त

सौम्य
वि* - सोमो देवतास्य तस्येदं वा अण्
"सुन्दर,  सुखद,  रुचिकर"

सौम्य
वि* - सोमो देवतास्य तस्येदं वा अण्
"प्रिय,  मृदुल,  कोमल,  स्निग्ध"

सौम्य
वि* - सोमो देवतास्य तस्येदं वा अण्
शुभ

सौम्यम्
नपुं*
   - सोमो देवतास्य तस्येदं वा अण्
बुधग्रह

सौम्यम्
नपुं*
   - सोमो देवतास्य तस्येदं वा अण्
ब्राह्मण को सम्बोधित करने का समुचित विशेषण

सौम्यम्
नपुं*
   - सोमो देवतास्य तस्येदं वा अण्
ब्राह्मण

सौम्यम्
नपुं*
   - सोमो देवतास्य तस्येदं वा अण्
गूलर का पेड़

सौम्यम्
नपुं*
   - सोमो देवतास्य तस्येदं वा अण्
"लाल होने से पूर्व की दशा में रुधिर,  लसिका,  रक्तोदक"

सौम्यम्
नपुं*
   - सोमो देवतास्य तस्येदं वा अण्
अन्नरस जो पेट में जाकर जीर्ण होकर बनता है

सौम्यम्
नपुं*
   - सोमो देवतास्य तस्येदं वा अण्
पृथ्वी के नौ खण्डों में से एक

सौम्यम्
पुं*
  ब* व* - -
मृगशिरा के पांच नक्षत्रों का पुंज

सौम्यम्
नपुं*
   - -
पितृवर्ग विशेष

सौम्यः
पुं*
  - सोम+अण्
ब्राह्मण को संबोधित करने का उपयुक्त विशेषण

सौम्यः
पुं*
  - सोम+अण्
शुभ ग्रह

सौम्यः
पुं*
  - सोम+अण्
विनीत छात्र

सौम्यः
पुं*
  - सोम+अण्
बायाँ हाथ

सौम्यः
पुं*
  - सोम+अण्
मार्गशीर्ष का महीना

L R Vaidya

English

 sOmya {% (I) a. (f. म्या or म्यी) %} 1. Relating to the moon
having the properties of Soma
handsome,  pleasing
mild,  gentle,  soft,  संरंभं मैथिलीहासः क्षणसौम्यां निनाय ताम् R.xii.36,  कच्चित् सौम्य प्रियसहचरी विद्युदालिंगति त्वाम् M.M.ix.,  R.xiv.44,  Megh.ii.52
auspicious.

 sOmya {% (II) m. %} 1. The planet Mercury
the proper epithet by which a Brāhmaṇa should be addressed,  आयुष्मान्भव सौम्येति वाच्यो विप्रोऽभिवादने M.ii.125
the Udumbara tree
blood before it becomes red,  serum
the gastric juice.

 sOmya {% (III) m. pl. %} 1. Name of the five stars in Orion’s head
 2. name of a class of Pitṛis or Manes,  M.iii.199.

Bopp

Latin

 सौम्य (a सोम luna s. य) pulcher,  amoenus,  jucundus,  pla-
cidus. SA. 1. 14. DR. 1. 14. BH. 11. 50.

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 सौम्य śr. Oppert II,  10201.

Indian Epigraphical Glossary

English

 saumya (EI 27),  lunar or auspicious.

Lanman

English

 saumyá,  a.
	—1. of or relating to Soma
Soma-,  96^6
	—2. (moon-like,  i. e.) having
a mild and kindly influence on senses and
feelings,  and so mild,  gentle
	—3. voc.
sing. saumya,  O gentle sir,  61^3. [sóma, 
1211.]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 सौम्य °eine Art Coitus,  E 575 (A).

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  सुन्दर,  चारु,  रुचिर,  सुदृश्य,  शोभन,  कान्त,  वाम,  सुरुप,  मनोरम,  मनोज्ञ,  साधु,  सौम्य,  श्रीयुक्त,  सुमुख,  अभिराम,  सुषम,  पेशल,  रुच्य,  मञ्जु,  मञ्जुल,  वृन्दार,  मनोहारिन्,  लावण्यवत्,  रूपवत्,  भद्रक,  रमणीय,  रामणीयक,  बन्धूर,  बन्धुर,  वल्गु,  हारि,  स्वरूप,  अभिरूप,  दिव्य
adjective
 
रूपलावण्यसम्पन्नः।
 "बालकः सुन्दरः अस्ति।"

Synonyms:
  गम्भीर,  शान्त,  सौम्य,  अटल,  दृढ,  स्थिरधी,  स्थिरमति,  स्थिरमनस्,  स्थिरात्मन्,  स्थितिमत्,  स्थितमति,  स्थितप्रजा,  स्थितधी,  सुस्थिर,  सुधीर,  प्रस्थ,  धृतात्मन्
adjective
 
यः चञ्चलः नास्ति।
 "सः प्रकृत्या गम्भीरः अस्ति।"

Synonyms:
  सुशील,  सौम्य,  सुजन,  अभिविनीत,  ऋजुः
adjective
 
यः स्वभावतः सुष्ठुः।
 "सुशीलः पुरुषः स्वस्वभावेन सर्वेषां चित्तं हरति।"

Synonyms:
  विनीत,  विनयिन्,  सौम्य,  सौम्यवृत्ति,  नम्रबुद्धि,  नम्रवृत्ति,  नम्रशील,  नम्रचेतस्,  निर्विण्ण,  निर्विण्णचेतस्,  सविनय,  सहनशील,  विनत
adjective
 
यस्य स्वभावः मृदुः अस्ति।
 "रमेशः विनीतः अस्ति।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
आरो वक्रो लोहिताङ्गो मङ्गलोऽङ्गारकः कुजः ॥ ११६ ॥
आषाढाभूर्नवार्चिश्च बुधः सौम्यः प्रहर्षुलः ।
ज्ञः पञ्चार्चिः श्रविष्ठाभूः श्यामाङ्गो रोहिणीसुतः ॥ ११७ ॥
-wordlist-
 
आर (पुं),  वक्र (पुं),  लोहिताङ्ग (पुं),  मङ्गल (पुं),  अङ्गारक (पुं),  कुज (पुं),  आषाढाभू (पुं),  नवार्चिस् (पुं),  बुध (पुं),  सौम्य (पुं),  प्रहर्षुल (पुं),  ज्ञ (पुं),  पञ्चार्चिस् (पुं),  श्रविष्ठाभू (पुं),  श्यामाङ्ग (पुं),  रोहिणीसुत (पुं)

--source--
 
वामं तु नयनं सौम्यं भानवीयं तु दक्षिणम् ।
-wordlist-
 
सौम्य (क्ली),  वामनयन (क्ली),  भानवीय (क्ली),  दक्षिणनयन (क्ली)

--source--
 
चारु हारि रुचिरं मनोहरं वल्गु कान्तमभिरामबन्धुरे ।
वामरुच्यसुषमाणि शोभनं मञ्जुमञ्जुलमनोरमाणि च ॥ १४४४ ॥
साधुरम्यमनोज्ञानि पेशलं हृद्यसुन्दरे ।
काम्यं कम्रं कमनीयं सौम्यं च मधुरं प्रियम् ॥ १४४५ ॥
-wordlist-
 
चारु (वा),  हारि (वा),  रुचिर (वा),  मनोहर (वा),  वल्गु (वा),  कान्त (वा),  अभिराम (वा),  बन्धुर (वा),  वाम (वा),  रुच्य (वा),  सुषम (वा),  शोभन (वा),  मञ्जु (वा),  मञ्जुल (वा),  मनोरम (वा),  साधु (वा),  रम्य (वा),  मनोज्ञ (वा),  पेशल (वा),  हृद्य (वा),  सुन्दर (वा),  काम्य (वा),  कम्र (वा),  कमनीय (वा),  सौम्य (वा),  मधुर (वा),  प्रिय (वा)

अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्

Sanskrit

--source--
 
करमध्ये सौम्यं तीर्थमथ स्यान्नियमे तपः ॥ १५० ॥
-wordlist-
 
करमध्य (क्ली),  सौम्य (क्ली),  तीर्थ (क्ली),  तपस् (क्ली)

--source--
 
रजते त्रापुषं वङ्गं जीवनं वसु भीरुकम् ।
स्वभ्रं सौम्यं च शोध्यं च रूप्रं भीरु जवीयसम् ॥ १५९ ॥
-wordlist-
 
त्रापुष (क्ली),  वङ्गं (क्ली),  जीवन (क्ली),  वसु (क्ली),  भीरुक (क्ली),  स्वभ्र (क्ली),  सौम्य (क्ली),  शोध्य (क्ली),  रुच (क्ली),  भीरु (क्ली),  जवीयस (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

रौहिणेय
रौहिणेय,  बुध,  सौम्य,  चान्द्रमसायन
रौहिणेयं बुधं सौम्यमाहुश्चान्द्रमसायनम् ॥ ४६ ॥
verse 1.1.1.46
page 0007

प्राग्र्य
प्राग्र्य,  प्राग्रहर,  प्रवेक,  अपर,  वर्य,  वरेण्य,  वर,  श्रेष्ठ,  प्रेष्ठ,  अनुत्तम,  मधुर,  मञ्जु,  प्रिय,  मञ्जुल,  हृद्य,  हारि,  मनोहर,  रुचिर,  कान्त,  पर,  सुन्दर,  सौम्य,  साधु,  वल्गु,  चारु,  सुषम,  वाम,  शुभ,  पेशल,  अग्र्य,  प्रधान,  प्रमुख,  पुरोग,  मुख्य,  परार्ध्य,  प्रवर,  प्रवर्ह,  अग्रेसर,  सत्तम,  उत्तम,  ग्रामण्य,  अग्रण्य
प्राग्र्यं प्राग्रहरं प्रवेकमपरं वर्यं वरेण्यं वरं, 
श्रेष्ठं प्रेष्ठमनुत्तमं च मधुरं मञ्जु प्रियं मञ्जुलम् ।
हृद्यं हारि मनोहरं च रुचिरं कान्तं परं सुन्दरं, 
सौम्यं साधु च वल्गु चारु सुषमं वामं शुभं पेशलम् ॥ ६८९ ॥
अग्र्यं प्रधानं प्रमुखं पुरोगं, 
मुख्यं परार्ध्यं प्रवरं प्रवर्हम् ।
अग्रेसरं सत्तममुत्तमं च, 
ग्रामण्यमग्रण्यमुदाहरन्ति ॥ ६९० ॥
verse 4.1.1.689
page 0080

नाममाला

Sanskrit

कान्त,  कमन,  कम्र,  कमनीय,  मनोहर,  अभिराम,  रमणीय,  रम्य,  सौम्य,  सुन्दर
कान्तं च कमनं कम्रं कमनीयं मनोहरम् ।
अभिरामं रमणीयं रम्यं सौम्यं च सुन्दरम् ॥ १७७ ॥
verse 0.1.1.177
page 0085

Tamil

ஸௌம்ய : அழகான,  இன்பமான,  மிருதுவான,  சுகம் தரும்,  நிலவுடன் தொடர்புள்ள.

Mahabharata

English

Saumya^1,  a ṛshi. § 265 (Lokapālasabhākhyānap.): II,  5,  145 (accompanied Nārada).

Saumya^2 = Kṛshṇa: VI,  2946
 XI,  556.

*Saumya,  adj. (“belonging to Soma (the Moon)”). § 305 (Dyūtap.): II,  78,  2578 (ātmapradānaṃ saumyaṃ tvaṃ,  B. saumyatvaṃ).--§ 440 (Yakshayuddhap.): III,  164,  11900 (sc. astraṃ).--§ 512 (Ghoshayātrāp.): III,  245,  14995 (do.). --§ 588 (Bhīshmavadhap.): VI,  121,  5801 (do.).--§ 603b (Nārāyaṇa): VII,  201,  9466 (karma).--§ 615u (Skanda): IX,  46,  2654 (sc. mātaraḥ).--§ 616 (Sauptikap.): X,  7,  304 (mantreṇa).--§ 746 (Ānuśāsanik.): XIII,  76,  †3675 (gāvaḥ).

Vedic Reference

English

 Saumya is a term of affectionate address (‘my dear’) in the
Upaniṣads.^1
1) Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad,  iii. 1,  3
 2,  13 (varia lectia,  somya)
 Chāndogya
Upaniṣad,  iv. 4,  4 et seq.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 सौम्यः,  पुं,
   (सोमस्यापत्यं पुमान् । सोम +ष्यञ् । बुधग्रहः । इत्यमरः । १ । ३ । २६ ॥
(यथा,  बृहत्संहितायाम् । ५ । ६० ।“पश्यन् ग्रस्तं सौम्यो घृतमधुतैलक्षयायराज्ञाञ्च ॥
”सोम इव सोम्यः । ततः प्रज्ञाद्यण् ।) विप्रः ।इति शब्दमाला ॥
 उडुम्बरवृक्षः । इति राज-निर्घण्टः ॥
 वृषकर्क्कटकन्यावृश्चिकमकरमीन-राशयः । यथा,  --“क्रूरोऽथ सौम्यः पुरषोऽङ्गना चओजोऽथ युग्मं विषमः समश्च ।चरस्थिरद्व्यात्मकनामधेयामेषादयोऽमी क्रमशः प्रदिष्टाः ॥
”इति ज्योतिस्तत्त्वम् ॥
भूखण्डविशेषः । यथा,  --“गन्धर्व्वो वरुणः सौम्यो बहवः कङ्ख एव च ।कुमुदश्च कसेरुश्च नागो भद्रारकस्तथा ॥
चन्द्रेन्द्रमलयाशङ्खयवाङ्गकगभस्तिमान् ।ताम्राकुश्च कुमारी च तत्र द्वीपदशाष्टभिः ॥
”इति शब्दमाला ॥
सौम्यकृच्छ्रव्रतम् । यथा,  --“प्राजापत्यः सान्तपनः शिशुकृच्छ्रः पराककः ।अतिकृच्छ्रः पर्णकृच्छ्रः सौम्यः कृच्छ्रातिकृ-च्छ्रकः ॥
”सौम्यः सौम्यकृच्छ्रः । इति प्रायश्चित्ततत्त्वम् ॥
(पितृगणविशेषः । यथा,  मनुः । ३ । १९९ ।“अग्निदग्धानग्निदग्धान् काव्यान् वर्हिषदस्तथाअग्निष्वात्तांश्च सौम्यांश्च विप्राणामेव निर्द्दिशेत् ॥

 सौम्यः,  त्रि,  (सोमो देवतास्य । सोम + “सोमात्ट्यण् ।” ४ । २ । ३० । इति ट्यण् ।) सोम-दैवतः । अनुग्रः । मनोज्ञः । इति मेदिनी ॥
(यथा रघुः । १२ । ३६ ।“संरम्भं मैथिलीहासः क्षणसौम्यां निनायताम् ।निवातस्तिमितां वेलां चन्द्रोदय इवोदधेः ॥
”भक्तः । यथा,  भागवते । २ । ४ । २३ ।“नमस्तस्मै भगवते वासुदेवाय वेधसे ।पपुर्ज्ञानमयं सौम्या यन्मु खाम्बुरुहासवम् ॥
”)भास्वरः । इति धरणिः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 सौम्य त्रि०
  सोमो देवताऽस्य तस्येदं वा ड्यण् । १ सोमदेवताकेहविरादौः २ तत्सम्बन्धिनि । टित्त्वात् स्त्रियां ङीप् ।सोम इव शाखादित्वात् य स्वार्थे अण् । ३ मनोहरे४ प्रियदर्शने ५ अनुग्रे च त्रि०
  मेदि० ६ बुधे पु०
  अमरः ।ततः स्वार्थिकाण्प्रणयाभावे सोम्योऽप्युभयत्र । “सदेवसोम्येदमग्र आसीत्” इति श्रुतिः । ह्योतिषोक्ते ७ शुभ-ग्रहं ८ वृषादिसमराशौ च ९ उडुम्बरवृक्षे राजनि० ।१० भास्वरे त्रि०
  धरणिः । ११ सोमपायिनि विप्रे पु०
  शब्दमा० ।अष्टादशद्वीपमध्ये १२ द्वीपभेदे पु०
  “गन्धर्वो वरुणः सौम्यःबहलः कङ्क एव च । कुमुदश्च कसेरुश्च नागो भद्रारक-स्तथा । चन्द्रेन्द्रमलयाः शङ्खयवाङ्गकगंभस्तिमान् ।ताम्र ङ्गश्च कुमारी च तत्र द्वीपा दशाष्टभिः” शब्दमा० ।१३ सौम्यकृच्छ्रे व्रतभेदे । “अतिकृच्छ्रः पर्णकृच्छ्रः सौम्यःकृच्छ्रोऽतिकृच्छ्रकः” प्रा० त० । सौम्यकृच्छ्रशब्दे दृश्यम् ।

Capeller

German

 सौम्य॑ dem Soma gehörig,  Soma's (mondähnlich, 
d. i.) mild,  freundlich,  günstig, 
lieb,  bes. Voc. सौम्य Lieber!

Grassman

German

 (saúmya),  saúmia,  a.,  dem Soma [sóma] entstammt oder verwandt oder mit ihm verbunden.
-ās [N. p. f.] saptá svásāras {1028, 4}.

Burnouf

French

 सौम्य सौम्य a. (सोम) doux [comme le soma]
 beau
[comme la lune]
 serein,  calme. -- S. m.
  Budha,  fils de Soma.
		 Un
des 9 छण्डस् ou divisions de la terre.
		 Au pl. les 5 étoiles
principales d'Orion.  -- S. f.
  asclépias acide
 curcuma zerumbet
jasmin zambac
 cardiosperme
 abrus precatorius
 hedysarum gangeticum
bot.
सौम्यकृच्छ्र n.
  pénitence de cinq jours où l'on vit tour
à tour de marc de sésame,  d'eau de riz,  de lait de beurre mêlé
d'eau,  d'eau,  de blé grillé,  et où l'on jeûne le septième.
सौम्यता f.
  douceur,  beauté,  sérénité.
सौम्यत्व n.
  mms.
सौम्यधातु m.
  phlegme,  humeur lymphatique.
सौम्यवपुस् a. qui a un aspect doux et serein. 

Stchoupak

French

 सौम्य-
 a. relatif à Soma,  au Soma,  à la lune,  pareil ou associé à
eux 
 septentrional 
 frais et humide (opp. à -आग्नेय-) 
 aimable,  doux, 
agréable,  gentil,  not. au voc. msc. sg. comme interpellation affectueuse ou
respectueuse (aussi à l'adresse d'un Brâhmane,  d'un prince) 
 de bon augure
(dit not. d'un Nakṣatra) 
 m.
  adepte 
 pl.
  classe de Pitṛ 
 nt. douceur, 
gentillesse 
 Mṛgaśiras 
 -ता- f.
  fait d'être frais et humide 
 douceur, 
gentillesse 
 -त्व- nt. id.
°दर्शन- a. plaisant ou bienfaisant à voir 
 -आ- f.
  n.
  d'une
princesse.
°नामन्- a. au nom agréable.
°मुख- a. à la figure agréable.
°वात- m.
  vent du Nord.
सौम्याकृति- a. ayant au aspect agréable.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.