| YouTube Channel

सोमराजी (somarAjI)

 
शब्दसागरः
English
सोमराजी
f.
(-जी)
1. A medicinal plant: see the last.
Yates
English
सोमराजी (जी) 3.
f.
Idem.
Spoken Sanskrit
English
सोमराजी somarAjI
f.
thin crescent of the moon
सोमराजी somarAjI
f.
particular metre
सोमराजी somarAjI
f.
ironwood plant [ Vernonia Anthelmintica - Bot. ]
Wilson
English
सोमराजी
f.
(-जी)
1 A medicinal plant: see the last.
Monier Williams Cologne
English
सोम—राजी
f.
a thin crescent of the moon,
Chandom.
Vernonia Anthelminthica,
VarBṛS.
Suśr.
a partic. metre,
Chandom.
Chandas
Sanskrit
सम-वृत्तम्,
अक्षराणि-
24,
पादेऽक्षराणि-
6
मात्राः - 10
मात्रा-विन्यासः
दा दा दा दा
लक्षण-मूलम् - आनन्दमिश्र-जालक्षेत्रम्
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
बाकुची, अवल्गुजा, सोमराजी, सुवल्ली, सोमवल्लिका, कालमेषी, कृष्णफली, पूतिफली, सोमवल्ली, सुवल्लिका, सिता, सितावरी, चन्द्रलेखा, चन्द्री, सुप्रभा, कुष्ठहन्त्री, काम्बोजी, पूतिगन्धा, वल्गूला, चन्द्रराजी, कालमेषी, त्वग्जदोषापहा, कान्तिदा, चन्द्रप्रभा
noun
एकं सस्यं यस्य फलेन शाकं निर्माति एवं बीजेन कुसूलः प्राप्यते।
"बाकुच्याः बीजं पशुखाद्यं भवति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सोमराजी, [न्]
पुं,
सोमेनं सोमवद्वा राजतेइति राज + णिनिः ।) ओषधिविशेषः ।सोमराज इति हाकुच इति भाषा तत्प-र्य्यायः अवल्गुजः सुवल्लिः सोमवल्लिका४ कालमेषी कृष्णफला वाकुची पूति-फली इत्यमरः ९६
सोमराजी९ सुवल्ली १० सोमवल्लिः ११ कालमेशी १२ ।इति भरतः
सोमवल्ली १३ वागुजी १४ वाकुजी१५ कालमेषिका १६ सोमराजिका १७ ।इति शब्दरत्नावली
अन्यच्च ।“वागुजी चन्द्रलेखा स्यात् सोमराजी त्ववल्-गुजा ।कृष्णा पूतिफला कुष्ठनाशिनी सा सिता परा
”इति रत्नमाला
अस्य गुणाः वातकफकुष्ठत्वग्दोषनाशित्वम् ।इति राजवल्लभः
अपि ।“अवलगुजो वाकुची स्यात् सोमराजी सुप-र्णिका ।शशिलेख्या कृष्णफला सोमा पूतिफलीति
सोमवल्ली कालमेषी कुष्ठघ्नी प्रकीर्त्तिता ।वाकुची मधुरा तिक्ता कटुपाका रसायनी
विष्टम्भहृद्धिमा रुच्या सरा श्लेष्मास्रपित्तनुत् ।रूक्षा हृद्या श्वासकुष्ठमेहज्वरकृमिप्रणुत्
तत्फलं पित्तलं कुष्ठकफानिलहरं कटु ।केश्यं त्वच्यं कृमिश्वासकासशोथामपाण्डुहृत्
”इति भावप्रकाशः
राजनिर्घण्टोक्तगुणपर्य्यायौ वाकुचीशब्दे द्रष्टव्यौ
सोमराजी,
स्त्री,
(सोमेन राजते इति राज-दीप्तौ + अच् गौरादित्वात् ङीष् ।) वाकुची ।इत्यमरटीकायां भरतः ९६
(यथा, बृहत्संहितायाम् ४४ १० ।“श्वेतां सपूर्णकोशांकटम्भरात्रायमाणसहदेवीः ।नागकुसुमं स्वगुप्तांशतावरीं सोमराजीञ्च
”)षडक्षरच्छन्दोविशेषः यथा, --“हरे सोमराजीसमा ते यशः श्रीः ।जगन्मण्डलस्य च्छिनत्त्यन्धकारम्
इति छन्दोमञ्जरी
चन्द्रश्रेणी
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सोमराजी स्त्री सोमेन राजते राज--अच् गौरा० ङीष् ।(सोमराज) ओषधिभेदे वाकुच्यां भावप्र० ।“अवल्गुजा वाकुची स्यात् सोमराजी सुपर्णिका”इत्युपक्रमे “वाकुची मधुरा तिक्ता कटुपाका रसायनी ।विष्टम्भहृधिमा रुच्या सरा श्लेष्मास्रपित्तनुत् रूक्ष्याहृद्या श्वासुकुष्ठमेहज्वरक्रमिप्रणुत् तत्फलं पित्तलं कुष्ठ-कफानिलहरं कटु केश्यं त्वच्यं कृमिश्वासकाससोथाम-पाण्डुहृत्” भावप्र० स्वार्थे सोमराजिकाप्यत्र ।राज--णिनि सोमराजिन् अप्यत्र
पु०
अमरः