| YouTube Channel

सेनानी (senAnI)

 
शब्दसागरः
English
सेनानी
m.
 (-नी)
1. A general, the commander of an army.
2.
KĀRTIKEYA, the military deity of the Hindus.
E.
 सेना an army, णी
to lead,
aff.
 क्विप् ।
Capeller Eng
English
सेनानी॑
m.
 leader or chief of an army.
Yates
English
सेनानी (नीः) 3.
m.
 A general
Kār-
tikeya, the Hindu Mars.
Wilson
English
सेनानी
m.
 (-नीः)
1 A general, the commander of an army.
2 KĀRTTIKEYA, the military deity of the Hindus.
E.
 सेना an army, णी to lead,
aff.
 क्विप्.
Monier Williams Cologne
English
सेना—नी॑
m.
 (nom. °नी॑स्
dat.
abl.
pl.
 °नि॑भ्यस्
Gr.
 also
acc.
 sg. °न्यम्
loc.
 °न्याम्
&c.
 ) the leader of an army, commander, general, chief,
RV.
&c.
&c.
N.
 of Kārttikeya (god of war),
MBh.
Kāv.
&c.
of one of the Rudras,
Hariv.
of a son of Śambara, ib.
of a son of Dhṛta-rāṣṭra,
MBh.
of a die (the head of a host of dice),
MW.
Benfey
English
सेनानी सेना-नी,
m.
1. A general, Hit.
iii. d. 69.
2. Kārttikeya, the god of
war, Kir. 15, 7.
Apte Hindi
Hindi
सेनानी
पुं*
 सेना-नी -
"सेना का नायक, सेनापति, सेनाध्यक्ष"
सेनानी
पुं*
 सेना-नी -
कार्तिकेय का नाम
L R Vaidya
English
senA-nI {% m. %} 1. a leader of an army, a commander, a general, सेनानीनामहं स्कंदः Bg.x.24
2. an epithet of Kārtikeya, अथैनमद्रेस्तनया शुशोच सेनान्यमालीढमिवासुरास्त्रैः R.ii.37, Kir.xv.7.
Bopp
Latin
सेनानी m. (e praec. et नी ducens, dux, v. gr. 173.) exerci-
tûs dux. BH. 10. 24.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
स्कन्दः स्वामी महासेनः सेनानीः शिखिवाहनः ।
षाण्मातुरो ब्रह्मचारी गङ्गोमाकृत्तिकासुतः ॥ २०८ ॥
p{0013}
द्वादशाक्षो महातेजाः कुमारः षण्मुखो गुहः ।
विशाखः शक्तिभृत्क्रौञ्चतारकारिः शराग्निभूः ॥ २०९ ॥
-wordlist-
स्कन्द (पुं), स्वामिन् (पुं), महासेन (पुं), सेनानी (पुं), शिखिवाहन (पुं), षाण्मातुर (पुं), ब्रह्मचारिन् (पुं), गङ्गासुत (पुं), उमासुत (पुं), कृत्तिकासुत (पुं), द्वादशाक्ष (पुं), महातेजस् (पुं), कुमार (पुं), षण्मुख (पुं), गुह (पुं), विशाख (पुं), शक्तिभृत् (पुं), क्रौञ्चारि (पुं), तारकारि (पुं), शरभू (पुं), अग्निभू (पुं)
--source--
चतुरङ्गबलाध्यक्षः सेनानीर्दण्डनायकः ॥ ७२५ ॥
-wordlist-
चतुरङ्गबलाध्यक्ष (पुं), सेनानी (पुं), दण्डनायक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
गौरीपुत्र
गौरीपुत्र, षण्मुख, शक्तिपाणि, क्रौञ्चाराति, कार्तिकेय, विशाख, स्कन्द, स्वामिन्, तारकारि, कुमार, सेनानी, अग्निभू, बाहुलेय, गाङ्गेय, ब्रह्मचारिन्, गुह, वर्हिणवाहन, महासेन, महातेजस्, शरजन्मन्
गौरीपुत्रः षण्मुखः शक्तिपाणिः,
क्रौञ्चारातिः कार्त्तिकेयो विशाखः ।
स्कन्दः स्वामी तारकारिः कुमारः,
सेनानीः स्यादग्निभूर्बाहुलेयः ॥ १९ ॥
गाङ्गेयो ब्रह्मचारी च गुहो वर्हिणवाहनः ।
महासेनो महातेजाः शरजन्मा च कथ्यते ॥ २० ॥
verse 1.1.1.19
page 0003
सेनानी
सेनानी, वाहिनीपति
रक्षिवर्गो ह्यनीकस्थः सेनानीर्वाहिनीपतिः ।
verse 2.1.1.433
page 0050
नाममाला
Sanskrit
अग्निसूनु, शिखिसूनु, वह्निसूनु, पावकसूनु, आशुशुक्षणिसूनु, हिरण्यरेतस्सूनु, सप्तार्चिस्सूनु, जातवेदस्सूनु, तनूनपात्सूनु, स्वाहापतिसूनु, हुताशसूनु, ज्वलनसूनु, दहनसूनु, अनलसूनु, वैश्वानरसूनु, कृशानुसूनु, रोहिताश्वसूनु, विभावसुसूनु, वृषाकपिसूनु, समीगर्भसूनु, हव्यवाहसूनु, हुताशनसूनु, अग्निपुत्र, शिखिपुत्र, वह्निपुत्र, पावकपुत्र, आशुशुक्षणिपुत्र, हिरण्यरेतस्पुत्र, सप्तार्चिष्पुत्र, जातवेदष्पुत्र, तनूनपात्पुत्र, स्वाहापतिपुत्र, हुताशपुत्र, ज्वलनपुत्र, दहनपुत्र, अनलपुत्र, वैश्वानरपुत्र, कृशानुपुत्र, रोहिताश्वपुत्र, विभावसुपुत्र, वृषाकपिपुत्र, समीगर्भपुत्र, हव्यवाहपुत्र, हुताशनपुत्र, सेनानी, स्कन्द, शिखिवाहन, कार्तिकेय, विशाख, कुमार, षण्मुख, गुह, शक्तिमत्, क्रौञ्चभेदिन्, स्वामिन्, शरवणोद्भव
तदादिसूनुः सेनानीः स्कन्दश्च शिखिवाहनः ॥ ६६ ॥
कार्तिकेयो विशाखश्च कुमारः षण्मुखो गुहः ।
शक्तिमान् क्रौञ्चभेदी च स्वामी शरवणोद्भवः ॥ ६७ ॥
verse 0.1.1.66
page 0035
Tamil
Tamil
ஸேனானீ : ஸேனாபதி: = படைத்தலைவன், முருகன்.
Mahabharata
English
Senānī^1, a son of Dhṛtarāshṭra. § 182 (Dhṛtarāshṭraputranāmak.): I, 117, 4548. Cf. Senāpati.^1
Senānī^2 = Śiva: XIV, 199.--Do.^3 = Skanda: V, 5720.
पुराणम्
English
सेनानी / SENĀNĪ (senāpati). One of the hundred sons of dhṛtarāṣṭra. He was killed by Bhīmasena in the battle of bhārata. (M.B. bhīṣma parva, Chapter 54, Verse 32).
Vedic Reference
English
Senā-nī, ‘leader of an army, ’ is the title of the royal
‘general.’ He is mentioned in the Rigveda, ^1 where also^2 the
word is used metaphorically. He is also referred to in the
Śatarudriya, ^3 as well as elsewhere in the Yajurveda Saṃhitās and
Brāhmaṇas.^4 He is one of the Ratnins of the king.^5 Presum-
ably he was appointed by the king, not by the people, to
command in war when the king became too important to lead
every little fray in person. In the Aitareya Brāhmaṇa^6 this
official is called Senā-pati.
1) vii. 20, 5
ix. 96, 1
x. 84, 2.
2) x. 34, 12 (the gambling hymn).
3) Vājasaneyi Saṃhitā, xvi. 17
Kāṭhaka Saṃhitā, xvii. 11
Maitrāyaṇī
Saṃhitā, ii. 9, 4
Taittirīya Saṃhitā,
iv. 5, 2, 1.
4) Vājasaneyi Saṃhitā, xv. 15
Kāṭhaka Saṃhitā, xvii. 9
Maitrāyaṇī
Saṃhitā, ii. 8, 10
Śatapatha Brāh-
maṇa, viii. 6, 1, 21.
5) Taittirīya Saṃhitā, i. 8, 9, 1
Tait-
tirīya Brāhmaṇa, i. 7, 3, 4
Maitrayaṇ
Saṃhitā, ii. 6, 5
iv. 3, 8
Kāṭhaka
Saṃhitā, xv. 4
Satapatha Brāhmaṇa,
v. 3, 1, 1.
6) viii. 23, 10.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सेनानी
पु०
 सेनां देवसेनां वा नयति नी--क्विप् । १ कार्त्तिकेये २ सेनापतौ च अमरः
Capeller
German
सेनानी॑
m.
 Heerführer.
Grassman
German
senā-nī́, m., Heer-führer.
-ī́s [N. s.] (índras) {536, 5}
{808, 1}
mahatás gaṇásya {860, 12}
(agnís) {910, 2} (〰 nas edhi).