| YouTube Channel

सूर्यार्घ्य (sUryArghya)

 
Monier Williams Cologne
English
सूर्यार्घ्य
n.
 a respectful offering presented to the sun,
Cat.
L R Vaidya
English
sUrya-arGya {% n. %} the presentation of an offering to the sun.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सूर्य्यार्घ्यं,
क्ली,
 (सूर्य्याय देयमर्घ्यम् ।) सूर्य्यसम्प्र-दानकार्घ्यम् । शक्तिपूजायां अच्छिद्रावधार-णार्थं सूर्य्यार्घ्यदानम् । यथा, --“ततो भास्करबीजेन सहितेनामुना पुनः ।मन्त्रेण भास्करायार्घ्यमच्छिद्रार्थं निवेदयेत् ॥
नमो विवस्वते ब्रह्मन् भास्वते विष्णुतेजसे ।जगत्सवित्रे शुचये सवित्रे कर्म्मदायिने ॥
ततः कृताञ्जलिर्भूत्वा पठित्वा मन्त्रमीरितम् ।एकाग्रमनसा वाग्भिरच्छिद्रमवधारयेत् ॥
यज्ञच्छिद्रं तपश्छिद्रं यच्छिद्रं पूजने मम ।सर्व्वं तदच्छिद्रमस्तु भास्करस्य प्रसादतः ॥
”इति कालिकापुराणे ५६ अध्यायः ॥
* ॥
रोगादिशान्त्यर्थं सूर्य्य स्य हंसादिसप्ततिनामभिःसप्ततिधार्घ्यप्रदानप्रमाणं यथा, --“हंसो भानुः सहस्रांशुस्तपनस्तापनो रविः ।विकर्त्तनो विवस्वांश्च विश्वकर्म्मा विभावसुः ॥
विश्वरूपो विश्वकर्त्ता मार्त्त ण्डो मिहिरोऽंशु-मान् ।आदित्यश्चोष्णगुः सूर्य्योऽर्य्यमा व्रध्रो दिवा-करः ॥
द्वादशात्मा सप्तहयो भास्करोऽहस्करः खगः ।सूरः प्रभाकरः श्रीमान् लोकचक्षुर्ग्रहेश्वरः ॥
त्रिलोकेशो लोकसाक्षी तमोऽरिः शाश्वतःशुचिः ।गभस्तिहस्तस्तीव्रांशुस्तरणिः सुमहोरणिः ॥
द्युमणिर्हरिदश्वोऽर्को भानुमान् भयनाशनः ।छन्दोऽश्वो वेदवेद्यश्च भास्वान् पूषा वृषाकपिः ॥
एकच रिथो मित्रो मन्देहारिस्तमिस्रहा ।दैत्यह पापहर्त्ता च धर्म्माधर्म्मप्रकाशकः ॥
हेलिकश्चित्रभानुश्च कलिघ्नस्तार्क्ष्यवाहनः ।दिक्पतिः पद्मिनीनाथः कुशेशयकरो हरिः ॥
धर्म्मरश्मिर्दु र्निरीक्षश्चण्डांशुः कश्यपात्मजः ।एभिः सप्ततिसंख्याकैः पुण्यैः सूर्य्यस्य नामभिः ॥
प्रणवादिचतुर्थ्यन्तैर्न्न मस्कारसमन्वितैः ।प्रत्येकमुच्चरन्नाम दृष्ट्वा दृष्ट्रा दिवाकरम् ॥
विगृह्य पाणियुग्मेन ताम्रपात्रं सुनिर्म्मलम् ।जानुभ्यामवनीं गत्वा परिपूर्य्यं जलेन च ॥
करवीरादिकुसुमै रक्तचन्द्रनमिश्रितैः ।दूर्व्वाङ्कुरैरक्षतैश्च निःक्षिप्तैः पात्रमध्यतः ॥
दद्यादर्घ्यमनर्घ्याय सवित्रे ध्यानपूर्व्वकम् ।उपमौलिसमानीय तत्पात्रं नान्यदृङ्मनाः ॥
प्रतिमन्त्रं नमस्कुर्य्यादुदयास्तमये रविम् ।अनया नाम सप्तत्या महामन्त्ररहस्यया ॥
॥
एवं कुर्व्वन्नरो जातु न दरिद्रो न दुःखभाक् ।व्याधिभिर्म्मुच्यते धोरैरपि जन्मान्तरार्ज्जितैः ॥
विनौषधैर्व्विना वैद्यैर्व्विना पथ्यपरिग्रहैः ।कालेन निधनं प्राप्य सूर्य्य लोके महीयते ॥
”इति स्कन्दपुराणै काशीखण्डे ९ अध्यायः ॥