| YouTube Channel

सूर्या (sUryA)

 
Apte
English
सूर्या [sūryā], 1 The wife of the sun.
The daughter of the sun.
The hymn about the marriage of Śūryā.
a new bride.
A drug.
The colocynth.
Apte 1890
English
सूर्या 1 The wife of the sun.
2 The daughter of the sun.
3 The hymn about the marriage of Sūryā.
4 A new bride.
5 A drug.
6 The colocynth.
Monier Williams Cologne
English
सूर्या॑ a (आ॑),
f.
 the wife of Sūrya or the Sun (also called Saṃjñā, q.v.)
the daughter of Sūrya or the Sun (See
RV.
 i, 116, 17
also described as daughter of Prajāpati or of Savitṛ and wife of the Aśvins, and in other places as married to Soma
in
RV.
 i, 119, 2 she is called Ūrjānī, and in vi, 55, 4, vi, 58, 4 the sister of Pūṣan [q.v.], who is described as loving her, and receiving her as a gift from the gods
accord.
 to some she represents a weak manifestation of the Sun
Sūryā Sāvitrī is regarded as the authoress of the Sūryā-sūkta,
RV.
 x, 85),
RV.
AV.
AitBr.
Kauś.
=
 वाच्,
Naigh.
 i, 11
=
 सूर्या-सूक्ता (q.v.),
ŚāṅkhGṛ.
a new bride
a drug,
L.
the colocynth or bitter gourd,
L.
सूर्या b
f.
 See सू॑र्य above.
Macdonell
English
सूर्या sūryā́,
f.
 female personification of the 🞄Sun
hymn of the wedding of Sūryā (RV. X, 85).
Apte Hindi
Hindi
सूर्या
स्त्री*
 - सूर्य + टाप्
सूर्य की पत्नी
L R Vaidya
English
sUryA {% f. %} 1. The wife of the sun
2. name of a plant.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 इन्द्रवारुणी, विशाला, ऐन्द्री, चित्रा, गवाक्षी, गजचिर्भचा, मृगेर्वारु, पिटङ्गिकी, मृगादनी, इन्द्रा, अरुणा, गवादनी, क्षुद्रसहा, इन्द्रचर्भिटी, सूर्या, विषघ्नी, गणकर्णिका, अमरा, माता, सुकर्णी, सुफला, तारका, वृषभाक्षी, पोतपुष्पा, इन्द्रवल्लरी, हेमपुष्पी, क्षुद्रफला, वारुणी, बालकप्रिया, रक्तैर्वारुः, विषलता, शक्रवल्ली, विषापहा, अमृता, विषवल्ली, चित्रफला
noun
लताविशेषः यः भेषजयुक्तः दीर्घजीवी अस्ति तथा च यस्य पर्णानि ताम्बुलस्य पर्णसदृशानि सन्ति।
"इन्द्रवारुणेः पुष्पाणि पीतवर्णीयानि सन्ति तथा च समूहरूपेण सन्ति।"
Synonyms:
 इन्द्रवल्ली, विशाला, ऐन्द्री, चित्रा, गवाक्षी, गजचिर्भटा, मृगेर्वारुः, पिटङ्कीकी, मृगादनी, इन्द्रा, अरुणा, गवादनी, क्षुद्रसहा, इन्द्रचिर्भिटी, सूर्या, विषघ्नी, गणकर्णिका, अमरा, ममाता, सुकर्णी, सुफला, तारका, वृषभाक्षी, पीतपुष्पा, इन्द्रवल्लरी, हेमपुष्पी, क्षुद्रफला, वारुणी, बालकप्रिया, रक्तैर्वारुः, विषलता, शक्रवल्ली, विषापहा, अमृता, विषवल्ली, चित्रफला, गवाक्षः
noun
एका वन्या लता यस्याः फलानि रक्तवर्णीयानि सन्ति।
"इन्द्रवल्यः फलं तिक्तम् अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सूर्य्या,
स्त्री,
 (सूर्य्यस्य भार्य्या । टाप् ।) सूर्य्यभार्य्यासंज्ञा । इति शब्दरत्नावली ॥
इन्द्रवारुणी ।इति राजनिर्घण्टः । नवोढा । इति शब्दरत्ना-वली ॥
यथा, श्रीभागवते । १० । १ । २९ ।“तस्यां हि कर्हिचिच्छौरिर्व्वसुदेवः कृतोद्वहः ।देवक्या सूर्य्यया सार्द्धं प्रयाणे रथमारुहत् ॥
”(वाक् । इति निघण्टुः । १ । ११ । “सर्त्ते-र्गत्यर्थात् सुवतेर्व्वा प्रेरणार्थात् राजसूय-सूर्य्येत्यादिना निपातनात् क्यपि सर्त्तेरूत्वंसुवतेर्व्वा रुडागमः । सरति गच्छति स्तोतॄन्प्रति, कर्णशष्कुलिं वा सुवति प्रे रयति चोदना-रूपा पुरुषादीनिदं कुर्व्विति । यद्वा, सुपूर्व्वा-दीरतेः कृत्यल्युटो बहुलम् । इति कर्म्मणि क्यपिनिपातनाद्रूपसिद्धिः । सुष्ठु ईर्य्यते उच्चार्य्यते इतिसूर्य्या । यद्वा, षु प्रेरणेसुसूधीगृधिभ्यः क्रनितिक्रन्-प्रत्ययः । प्रेर्य्यते उच्चारणकाले प्राणेन सूराछन्दसि स्वाथ इति यत्प्रत्ययः सूर्य्या । यद्वा, सूरयो मेधाविनः तानर्हति छन्दसि च, इति यत्प्रत्ययः । यद्वा, सूरिषु साधुः । तत्र साधुः इतियत् ।” इति तट्टीकायां देवराजयज्वा ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सूर्य्या स्त्री सूर्य्यस्य भार्य्या टाप् । १ अमानुष्यां संज्ञानाम्म्यंसूर्य्यभार्य्यायाम् । मानुष्यां कुत्न्यान्तु ङीपि । सीर्प्त्येव ।
Grassman
German
sūryā́, sūriā́, f. [von sū́rya], Bezeichnung der Sonne, sofern sie als weiblich gedachte Gottheit aufgefasst wird
sie ist Tochter des Savitar ({911, 9}), der Lauf der Sonne wird ({911, 7}—_{911, 16}) als die Fahrt der glänzend geschmückten Suria zur Vermählung mit den Aśvinen aufgefasst. Sie erscheint ({911, 20}—_{911, 41}) als Urbild, als Repräsentantin der Braut, und ist als solche zuerst Gattin des Soma, der sie dem Gandharven, dieser dem Agni und Agni dem menschlichen Gatten übergiebt ({911, 40}. _{911, 41}).
-ie {911, 16}.
-ye {911, 20}.
-iā́ {167, 5}
{911, 7}. _{911, 10}
{427, 5} ā́ yád vām (aśvínos) 〰 rátham tíṣṭhat.
-yā́ {911, 12}.
-iā́m {340, 1}
{911, 15}. _{911, 34}.
-yā́m {911, 9}. _{911, 38}.
-iā́yai {499, 4}
{642, 1}
{911, 17}.
-iā́yās [G.] vahatúm {184, 3}
{911, 14}. _{911, 35}
pátī {339, 6} (aśvínau)
puṣṭím {504, 6}.
-yā́yās [G.] vā́sas {911, 6}. 〰 aśvínā varā́ _{911, 8}
vahatús {911, 13}.