| YouTube Channel

सूतक (sUtaka)

 
शब्दसागरः
English
सूतक
n.
(-कं)
1. Birth, production.
2. Impurity from child-birth or
miscarriage.
mn. (-कः-कं) Quicksilver.
f.
(-का-तिका) A woman
recently delivered.
E.
कन् added to the last.
Capeller Eng
English
सूतक
n.
bird, production
impurity from birth etc.
m.
n.
quicksilver
f.
सू॑तिक a woman recently delivered.
Yates
English
सूतक (कं) 1.
m.
n.
Quicksilver.
n.
Birth
impurity from child-
birth.
f.
(का-तिका) A woman
recently delivered.
Spoken Sanskrit
English
सूतक sUtaka
f.
mercury
सूतक sUtaka
m.
n.
quick silver
सूतक sUtaka
n.
birth
सूतक sUtaka
n.
impurity caused by child-birth or miscarriage
सूतक sUtaka
n.
impurity
सूतक sUtaka
n.
obstacle
Wilson
English
सूतक
n.
(-कं)
1 Birth, production.
2 Impurity from child-birth or miscarriage.
mn. (-कः-कं) Quicksilver.
f.
(-का-तिका) A woman recently delivered.
E.
कन् added to the last.
Apte
English
सूतकम् [sūtakam], 1 Birth, production
नाधीयीतामिषं जगध्वा सूतकान्नाद्यमेव
Ms.*
4.112.
Impurity caused by childbirth (or miscarriage) in a family
(also called जननाशौचम् q. v. )
Ms.*
4.11. -कः, -कम् Quick-silver.
Apte 1890
English
सूतकं 1 Birth, production
Ms. 4. 112.
2 Impurity caused by child-birth (or miscarriage) in a family
(also called जननाशौचं q. v.).
कः,
कं Quick-silver.
Monier Williams Cologne
English
सूतक
n.
birth (also ‘the calving of a cow’
&c.
),
GṛS.
Mn.
MBh.
&c.
impurity (of parents) caused by child-birth or miscarriage,
Yājñ.
Dhūrtas.
impurity (in general),
Subh.
an obstacle,
Tithyād.
(अका and इका),
f.
, see below
सूतक (अम्),
m.
n.
quick silver, mercury,
Sarvad.
Monier Williams 1872
English
सूतक, अम्, n. birth, production
impurity from
child-birth or miscarriage
(अस्, अम्), m. n. quick-
silver, mercury
(अका), f. a woman recently de-
livered
[cf. सूतिका below.]
—सूतका-गृह, अम्,
n. a part of a house appropriated to a woman in
child-birth
a lying-in chamber.
Macdonell
English
सूतक sūta-ka,
n.
birth
calving
impurity 🞄(of the parents) caused by childbirth
impurity 🞄(in general): -bhojana,
n.
natal 🞄feast
-anna, (V.)
n.
: -ādya, (C.)
n.
food 🞄rendered impure by childbirth.
Benfey
English
सूतक सूत + (see vb. 1. सु),
I.
n.
1. Birth, Man. 4, 112
5, 58
cf. 4, 110
(birth of Rāhu = causing an eclipse).
2. Impurity from child-birth, Lass.
76, 7.
II.
m.
and
n.
Quicksilver.
III.
f.
का and तिका, A woman recently
delivered, Man. 4, 212.
Apte Hindi
Hindi
सूतकम्
नपुं*
- सूत + कन्
"जन्म, पैदायश"
सूतकम्
नपुं*
- सूत + कन्
प्रसव के कारण उत्पन्न अशौच
सूतकः
पुं*
- -
पारा
सूतकम्
नपुं*
- -
पारा
L R Vaidya
English
sUtaka {% (I) n. %} 1. Birth, production, M.iv.112
2. impurity from child-birth or miscarriage.
sUtaka {% (II) m. %} quick-silver.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सूतकं,
क्ली,
(सू + भावे क्तः ततः स्वार्थे कन् ।जन्म इति मेदिनी
(सूतकं जन्म कारण-त्वेनास्त्यस्येति अच् ।) जननाशौचम् यथा, “मृतेन सूतकं गच्छेन्नेतरत् सूतकेन तु ।” इति ।वृद्धमनुरपि ।“शावस्योपरि शावे तु सूतकोपरि सूतके ।शेषाहोभिर्व्विशुद्धिः स्यादुदक्यां सूतिकां विना
”मरणाशौचम् यथा, --“सर्व्वं गोत्रमसंस्पृश्यं तत्र स्यात् सूतके सति ।मध्येऽपि सूतके दद्यात् पिण्डान् प्रेतस्य तृप्तये
”इति शुद्धितत्त्वम्
प्रतिबन्धकम् यथा, --“व्रतयज्ञविवाहेषु श्राद्धे होमेऽर्च्चने जपे ।आरब्धे सूतकं स्यादनारब्धे नु सूतकर्म्
”इति तिथ्यादितत्त्वम्
(उपरागः ग्रहणम् यथा, मनुः ११० ।“प्रतिगृह्य द्विजो विद्वानेकोद्दिष्टस्य केतनम् ।त्र्यहं कीर्त्तयेद्ब्रह्म राज्ञो राहोश्च सूतके
”“राजा चन्द्रमास्तस्य सूतकं राहुं प्रत्यमृत-स्रवणं चशब्दात् सूर्य्यस्य अथवा जनपदे-श्वरस्य राज्ञः सूतकं पुत्त्रजन्मोत्मवः राहोःसूतकं चन्द्रसूर्य्ययोरुपरागः ग्रहणमिति प्रसि-द्धम्
इति तत्र मेधातिथिः
)
सूतकः,
पुं,
क्ली,
(सूत एव स्वार्थे कन् ।) पारदः ।इति मेदिनी
(पर्य्यायोऽस्य यथा, --“रसेन्द्रः पारदः सूतः सूतराजश्च सूतकः ।शिवतेजो रसः सप्त नामान्येवं रसस्य तु
”ईति वैद्यकरसेन्द्रसारसंग्रहे जारणमारणा-धिकारे
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सु(सू)तक
न०
सु--(सू)--भावे क्त सु(सू)तं जननं तस्मादागतम्कन् जननाशौचे अशौचमात्रे “सुतके मृतकेतथा” “मातुश्च सूतकं तत् स्यात्” इति स्मृतिः
Capeller
German
सूतक
n.
Geburt, Unreinheit der Eltern
infolge einer Geburt (r.)
f.
सू॑तिका
Wöchnerin.