| YouTube Channel

सू (sU)

 
शब्दसागरः
English
सू
f.
 (-सूः)
1. Sending ordering, dispatching.
2. Bearing, parturition.
3. Birth.
4. A mother.
E.
 षू to bear or send,
aff.
 क्विप् ।
Capeller Eng
English
1 सू सू॑ते सौति सुव॑ति सुव॑°ते (सूयते सूय°ति)
pp.
 सूत॑ & सुत॑ (q.v. ) generate, beget, bring forth, enliven,
impel, set in motion. — अप sent or drive away. अभि consecrate for
(acc. ), endow with (instr. ). आ hurt upon (dat. ), send, bestow,
procure. निस् & परा drive away, remove. प्र bring forth, produce,
impel, set in motion, cause, bid. संप्र & सम् beget, bring forth,
produce. — Cf. प्र॑सूत.
2 सू
m.
f.
 begetter, father or mother
a.
 —° begetting,
producing.
Yates
English
सू (सूः) 3.
f.
 Sending
parturition.
Wilson
English
सू
f.
 (-सूः)
1 Sending, ordering, dispatching.
2 Bearing, parturition.
E.
 षू to bear or send,
aff.
 क्विप्.
Apte
English
सू [sū], I. 2, 4 Ā. (सूते, सूयते, सूत) To bring forth, produce, beget, yield (fig. also)
मयाध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम्
Bg.*
 9.1
असूत सा नागवधूपभोग्यम्
Ku.*
 1.2
कीर्तिं सूते दुष्कृतं या हिनस्ति
U.*
 5.31. -With प्र to bring forth, beget, produce. -II. 6
P.
 (सुवति)
To excite, incite, impel.
To remit (as debt).
सू [sū],
a.
 (At the end of
comp.
 ) Bringing forth, producing, yielding
&c.
f.
Birth.
A mother
अलब्ध- निद्रो$नुपलक्षितो नृभिर्हित्वा गतो वेनसुवं प्रसुप्ताम्
Bhāg.*
 4.13.47.
Apte 1890
English
सू {vI.v} {c2c} {c4c} A. (सूते, सूयते, सूत) To bring forth, produce, beget, yield (fig. also)
असूत सा नागवधूपभोग्यं Ku. 1. 20
कीर्ति सूते दुष्कृतं या हिनास्ति U. 5. 31.
WITH प्र to bring forth, beget, produce. {vII.v} {c6c} P. (सुवति) 1 To excite, incite, impel.
2 To remit (as debt).
सू a. (At the end of comp.) Bringing forth, producing, yielding &c.
f. 1 Birth.
2 A mother.
Monier Williams Cologne
English
1. सू (not separable in all forms
fr.
 √ 2. सू
cf.
 1. सु-षू॑, असु-सू, and √ 4. सु)
cl.
 6.
P.
 (Dhātup. xxviii, 115) सुव॑ति (in
Br.
 also °ते, and
accord.
 to
Dhātup.
 xxii, 43 and xxiv, 32 also सवति and -सौति
pf. सुषुवे॑,
AV.
p.
 सुषुवाण॑, q.v.
aor.
 असावीत्, साविषत्,
RV.
 :
Pass.
 सूय॑ते,
Br.
&c.
 ), to set in motion, urge, impel, vivify, create, produce,
RV.
&c.
&c.
to hurl upon,
Bhaṭṭ.
to grant, bestow (esp. said of Savitṛ),
RV.
to appoint or consecrate to (Ā. ‘to let one's self be consecrated’),
AV.
TS.
to allow, authorize,
ŚBr.
 :
Intens.
 सोषवीति, to urge or impel violently (said of Savitṛ),
RV.
2. सू (cf. 1. सू and √ 5. सु)
cl.
 2. Ā. (Dhātup. xxiv, 21) सूते
(1. sg.
pr.
 सुवे, 3. sg.
impf.
 असूत
in later language also सूयते [xxvi, 31] and in comp. with प्र also -सवति and -सौति [cf. xxiv, 31]
pf. ससूव,
RV.
सुषुवे॑,
AV.
&c.
सुसाव,
MBh.
&c.
aor.
 असुषोत्,
MaitrS.
°षवुः,
TBr.
असोष्ट,
ChUp.
असौषीत् and असविष्ट
Gr.
fut. सोता, सविता, ib.
सोष्य॑ति, °ते,
Br.
&c.
सविष्यति, °ते,
MBh.
&c.
p.
f.
 सू॑ष्यन्ती,
RV.
सोष्य॑न्ती [s.v. ]
ŚBr.
inf.
 सू॑तवे,
RV.
सूतवै॑,
AV.
स॑वितवे, ib.
सोतुम् or सवितुम्
Gr.
ind.
p.
 सूत्वा॑,
Br.
-सूय,
MBh.
&c.
-सु॑त्य,
ŚBr.
 ),
to beget, procreate, bring forth, bear, produce, yield,
RV.
&c.
&c.
 :
Pass.
 सूयते (aor. असावि), to be begotten or brought forth,
MBh.
Kāv.
&c.
 :
Caus.
 सावयति
Gr.
 :
Desid.
 -सुसूषति, ib.
3. सू
mfn.
 begetting, procreating, bringing forth, producing (mostly ifc.
See अ-, अम्भः-, कर्ण-सू
&c.
 )
सू
m.
 one who begets, a father,
RV.
VS.
a mother,
RV.
 i, 32, 9
child-bearing, parturition,
W.
सू [cf. Gk. ὗς, σῦς
Lat.
 sus
Angl.Sax. sû
Eng.
 sow
Germ.
 Sau.]
4. सू
ind.
 ,
Ved.
 and in some comp.
=
 सु, well, good
&c.
 (cf. सू-नर, सू-नृत
&c.
 )
Monier Williams 1872
English
सू, ऊस्, f. child-bearing, &c. See 4. सू, p. 1130,
col. 2.
सू 1. सू, cl. 6. P. सुवति, सुषाव, सवि-
ष्यति, असावीत्, सवितुम्, to excite, incite,
impel, send, throw
to discharge
to remit (debts
&c.): Caus. सावयति, -यितुम्, Aor. असूषवत्, to
excite, hasten on: Desid. सुसूषति: Intens. सो-
षूयते।
2. सू, ऊस्, f. impelling, sending, dispatching, throw-
ing.
सू 3. सू = rt. 4. सु, q. v.
4. सू, ऊस्, f. child-bearing, parturition [cf. षू]
(ऊस्, ऊस्, उ), bringing forth, bearing, producing (often
in comps., cf. वीर-सू).
सू 5. सू, ind., Ved. = 5. सु, well, &c.
Macdonell
English
सू 1. SŪ, सु SU, Ⅵ. P. (Ā., Br.) suvá (V.), 🞄Ⅱ. P. sauti (Br., S.), set in motion, impel, 🞄vivify, produce
bestow (of Savitṛ)
consecrate, 🞄Ā. let oneself be consecrated
allow, 🞄authorise any one (ac.): pp. (V.) sūta, suta, 🞄abhi (-ṣuvati), V.: consecrate for (ac.)
🞄endow with (in. ). ā, (V.) send, bestow (of 🞄Savitṛ). ni, pp. niṣuta, thrown into (lc.
🞄Br.). nis, drive away (V.). parā, id. (V.). 🞄pra, (V.) set in motion, rouse to activity (of 🞄Savitṛ)
impel, urge
allow, give up to: 🞄pp. prásūta, discharged (arrow)
sent away
🞄impelled. urged, commanded
allowed.
सू 2. SŪ, Ⅱ. Ā. sū́te (V., C.), Ⅳ. Ā. sūyate (C., Br.
also P. in E.), Ⅰ. P. -sava (C.), 🞄Ⅱ. P. -sauti, beget (rare in C.), bear (ord. mg. 🞄in C.)
produce (fig.
C.): pp. sūtā,
f.
 🞄having brought forth young, having calved. 🞄abhi, bring forth. pra, beget, bear, obtain 🞄offspring
bear fruit (trees)
produce (fig.)
🞄ps. pra-sūyate, be born or produced, arise: 🞄pp. begotten, born, produced, sprung (by, 🞄from, ab., g.
in, lc., —°): ā,
f.
 confined, 🞄having borne (ac.
sts. = finite vb.): -a-mātra, 🞄a. having just been confined. saṃ-pra, 🞄-sūte (E.), -sūyate (C.), beget: pp. begotten, 🞄borne (by, of, ab., lc.
in, lc.).
सू 1. sū,
m.
 father,
f.
 mother (V., rare)
in 🞄C. —°, id.
—°
a.
 producing (C.).
सू 2. sū́, V. ad. = su sú, well etc..
Benfey
English
1. सू सू, see 1. सु।
2. सू सू, i. 6, Par.
1. To cast, to
send.
2. To incite, to impel. Ptcple.
of the pf. pass. सूत।
1. Sent, dispatched.
2. Gone, departed, Pañc. 176, 4
see
s. v.
see 1. सु with उद्। -- Cf. perhaps
σεύω, σοῦμαι
Lat. sævus.
3. सू सू,
A. (1. सू),
I.
f.
 Birth.
II. As
latter part of comp. words,
1. Bringing
forth, yielding
e. g.
काम-,
adj.
 Yield-
ing wishes, Ragh. 5, 33.
2. A father.
कुमार-,
m.
 A name of Agni, father
of Kumāra, the god of war, MBh. 2,
1148.
3. One who has brought forth.
जीव-,
adj.
f.
 One who has borne a
living child, MBh. 1, 7353.
f.
 A mother.
विचित्रवीर्य-,
f.
 The mother of Vi-
citravīrya.
B. (2.
सू), in स-असु-,
adj.
Having arrows, Kir. 15, 5.
Hindi
Hindi
निर्माण करने के लिए
Apte Hindi
Hindi
सू
अदा* दिवा* आ* - -
"उत्पन्न करना, पैदा करना, जन्म देना"
सू
तुदा* पर* - -
"उत्तेजित करना, उकसाना, प्रेरित करना"
सू
तुदा* पर* - -
परिशोध करना
सू
वि* - सू + क्विप्
"उत्पन्न करने वाला, पैदा करने वाला, फल देने वाला"
सू
स्त्री*
 - -
"जन्म, माता"
L R Vaidya
English
sU {% (I) vt. 2A, 4A (pp. सूत
pres. सूते, सूयते) %} To bring forth, to produce, एकः सूते सकलमबलामंडनं कल्पवृक्षः Megh.ii.11, R.v.36.With प्र-, to bring forth, to beget, to produce, e.g. दीपो भक्ष्यते ध्वांतं कज्जलं च प्रसूयते.
sU {% (II) vt. 6P (pres. सुवति) %} 1. To excite, to incite, to impel
2. to discharge
3. to remit (as debt).
sU {% (I) a. (at the end of a compound) %} Bringing forth, yielding.
sU {% (II) f. %} 1. Birth
2. a mother.
Bopp
Latin
1. सू 2. A. et 4. A. सुवे, सूये
part. pass. सूत et सून.
1) pa-
rere, partum edere, c. ablat. patris. MAN. 10. 39.:
निषादस्त्री तु चण्डालात् पुत्रम्…सूते
RAGH. 3. 13.:
असूत पुत्रम्
MAH. 1. 2599.: असूयत…अश्विनाव् उ-
भौ
H. 1. 34.: इन्द्राच्च वाताच्च सुषुवे या सुतान् इ-
मान्.
2) Cl. 2. A. gignere, generare, de patre. MAN.
10. 34.: निषादो मार्गवं सूते
10. 32. (Vid. 1. सु et सूनु.)
c. प्र
1) parere, partum edere. MAH. 3. 13057.: कन्या प्र-
सूयते. -- प्रसूता quae peperit. HIT. 72. 14.: सा तत्रै
ऽव प्रसूता. -- Pass. nasci, c. abl. patris. MAN. 10. 36.:
कारावरो निषादात्…प्रसूयते (quod etiam ad सु re-
ferri posset).
2) procreare, gignere, de patre, c. loc. ma-
tris. MAN. 10. 30.: शूद्रो ब्राह्मण्यां वाह्यञ् जन्तुम्
प्रसूयते. -- Absolut. MAH. 1. 2502.: अस्याम् एव प्रसू-
यध्वम्
BH. 3. 10.: प्रसविष्यध्वम् (vid. gr. min. ed. 2.
§. 440^b).). -- प्रसूत qui genuit. MAN. 3. 19. -- Pass.
procreari, gigni. MAH. 3. 12500.: तिर्यग्योनौ प्रसूयते.
-- प्रसूत procreatus, progenitus. NAL. 20. 37.: मत्प्र-
सूतम् भयम्
A. 3. 36.: मत्प्रसूतेन तेजसा.
c. प्र praef. सम् procreare, gignere. MAN. 10. 33. --
Pass. nasci. MAH. 3. 12978.: तदा ऽहम् सम्प्रसूयामि
गृहेषु शुभकर्मणाम् (c. term. PAR. v. gr. 493.).
2. सू 6. P. In dial. Vêd. incitare, excitare (? vid. Westerg.
et r. सूद्). RIGV. V. 40. 1. 66. 4.: यद् अद्य देवः
सुवाति. -- Vid. सूद्.
3. सू f. (r. 1. सू) parens, partum edens, in fin. comp. R. Schl.
II. 51. 15.: वीरसू.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
sū-, in comp. for Skt. su-, see 〔§ 3.22〕
usually m.c., but see sūrata.
Lanman
English
√sū or su (sū́te [628]
suṣā́va, suṣuvé
ásoṣṭa
saviṣyáti, -te
soṣyáti, -te
sūtá, sutá
sūtvā́
-sū́ya). generate
bring forth
bear
so perhaps at RV. x.
125. 7. [cf. 2suta, ‘bairn’
υἱὀς, *συ-ιο-ς,
‘son’
for pronunciation as trisyllable,
ὑ-ι-ός, cf. Boeotian οὑιός: see also under
sū́ and sūnú.]
+ pra, bring forth
prasūta, born of
(gen.).
sū́ [351], vbl. bearing, in vīrasū
as f.
mother. [√sū, q. v.: with sū́-s, cf. σῦ-ς,
ὗ-ς, Lat. sū-s, AS. sū, Eng. sow (qua pecude
nihil genuit natura fecundius--Cicero,
cf. verres under √vṛṣ)
also AS. swīn,
*su-īna, Eng. swine, prop. a diminutive of
sū.]
Kridanta Forms
Sanskrit
सू (षू꣡ङ् प्राणिगर्भविमोचने - अदादिः - सेट्)
ल्युट् = सवनम्
अनीयर् = सवनीयः - सवनीया
ण्वुल् = सावकः - साविका
तुमुँन् = सवितुम् / सोतुम्
तव्य = सवितव्यः / सोतव्यः - सवितव्या / सोतव्या
तृच् = सविता / सोता - सवित्री / सोत्री
क्त्वा = सूत्वा
ल्यप् = प्रसूय
क्तवतुँ = सूतवान् - सूतवती
क्त = सूतः - सूता
शानच् = सुवानः - सुवाना
सू (षू꣡ङ् प्राणिप्रसवे - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = सवनम्
अनीयर् = सवनीयः - सवनीया
ण्वुल् = सावकः - साविका
तुमुँन् = सवितुम् / सोतुम्
तव्य = सवितव्यः / सोतव्यः - सवितव्या / सोतव्या
तृच् = सविता / सोता - सवित्री / सोत्री
क्त्वा = सूत्वा
ल्यप् = प्रसूय
क्तवतुँ = सूनवान् - सूनवती
क्त = सूनः - सूना
शानच् = सूयमानः - सूयमाना
सू (षू꣡ प्रेरणे - तुदादिः - सेट्)
ल्युट् = सवनम्
अनीयर् = सवनीयः - सवनीया
ण्वुल् = सावकः - साविका
तुमुँन् = सवितुम्
तव्य = सवितव्यः - सवितव्या
तृच् = सविता - सवित्री
क्त्वा = सूत्वा
ल्यप् = प्रसूय
क्तवतुँ = सूतवान् - सूतवती
क्त = सूतः - सूता
शतृँ = सुवन् - सुवन्ती / सुवती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 सू
मूलधातुः:
 षूङ्
धात्वर्थः:
 प्राणिगर्भविमोचने
गणः:
 अदादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 वेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 सूते
अनुबन्धादिविशेषः:
 ऊकारान्तः
धातुः:
 सू
मूलधातुः:
 षूङ्
धात्वर्थः:
 प्राणिप्रसवे
गणः:
 दिवादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 वेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 सूयते
अनुबन्धादिविशेषः:
 ऊदित्
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
सू [°am Ende eines Komp.] in Bewegung setzend, H XLIII, 75. 90. 214 [ausstoßend, in राससू]. 244 [erzeugend]. 290 [verstoßend]
XLVI, 56.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 मन्त्रय, अभिमन्त्रय, अनुमन्त्रय, प्रतिमन्त्रय, उपनिमन्त्रय, संस्कृ, उपाकृ, समभिषिच्, पूजय, प्रोक्ष्, यज्, संयज्, सू
verb
मन्त्रेण यथाविधि गुणाधानानुकूलः व्यापारः।
"पूजकः घटस्थापनायाः पूर्वं स्थानं मन्त्रयति।"
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सू स्त्री सू--क्विप् । १ सूतौ २ प्रसवे ३ क्षेपे ४ प्रेरणे च ।
Capeller
German
1. सू, सू॑ते सौति, सुव॑ति, °ते (सूयते, °ति u.
सवति) zeugen, gebären, hervorbringen,
antreiben, beleben. p. p. सूत॑,
f.
 आ act.
geboren habend
सुत॑ geboren (s. auch
bes.), belebt, angetrieben (—°)। आ
herbeischaffen, zusenden, schicken.
निस् u. परा fortscheuchen, entfernen.
प्र erzeugen, gebären, brüten
beleben,
erregen, in Bewegung setzen, antreiben.
p. p. प्र॑सूत geboren, erzeugt
geschnellt,
entsandt (Pfeil), angetrieben, erregt,
geheißen.
f.
 आ geboren o. gebrütet
habend, niedergekommen. संप्र erzeugen,
gebären. वि u. सम् gebären.
2. सू॑
m.
f.
 Erzeuger, -in.
Grassman
German
sú, sū́ (Prāt. 〔491〕. 〔492〕. 〔499〕. 〔518〕. 〔531〕), schön, wohl, gut, recht, sehr, tüchtig [= gr. εὖ], dem Sinne nach stets mit dem Verb zu verbinden
{9, 6}
{17, 7}
{33, 1}
{47, 2}. _{47, 5}
{52, 1}
{76, 2}. _{76, 3}
{84, 3}
{93, 1}
{111, 2}
{118, 10}
{135, 9}
{136, 1}
{169, 5}
{202, 15}
{205, 5}
{207, 8}
{219, 7}
‥‥
{538, 3}
{542, 3}
{602, 8}
{606, 7}
{621, 14}. _{621, 19}
{622, 42}
{624, 3}
{626, 32}. _{626, 39}. _{626, 43}
{627, 18}
{628, 21}
{633, 25}
{637, 4}
{638, 12}. _{638, 18}. _{638, 22}
{642, 3}
{644, 7}
{646, 10}. _{646, 15}. _{646, 23}
{647, 3}
{652, 19}
{654, 12}
{660, 1}
{665, 8}. _{665, 9}
{666, 10}. _{666, 17}
{676, 18}. _{676, 21}
{682, 17}
{684, 11}
{689, 3}. _{689, 6}
{690, 8}
{691, 6}
{701, 14}
…
2〉 mit vorhergehendem u oder ū (s. d.) recht bald, sogleich {26, 5}
{27, 4}
{36, 13}
{37, 14}
{45, 5}
{53, 1}
{112, 1}
{129, 5}
{139, 7}
{164, 26}
{182, 1}
{184, 2}
{316, 4}
{545, 2}
{622, 19}
{627, 32}. _{627, 33}
{640, 19}
{644, 1}
{646, 1}
{661, 1}
{670, 5}
{679, 9}
‥‥
mā́‿u ṣú nimmer {38, 6}
{139, 8}
{173, 12}
{209, 3}
{289, 2}
{548, 1}
{575, 5}
{605, 1}
{622, 20}
{625, 13}
‥‥ sú kam {191, 6}
{287, 2}. Als erstes Glied in Zusammensetzungen siehe im Folgenden.
1. √sū, „in (lebhafte oder sichtbare) Bewegung versetzen, erregen, ans Licht bringen, schaffen“. Diese Wurzel ist mit der folgenden „zeugen, gebären“ ursprünglich eins, aber die Aussonderung beider geht schon der Sprachtrennung vorher, wie gr. σεύω (ἐσσύμενος) und andererseits υἱός, sūnus beweisen. 1〉 in Bewegung setzen, erregen, beleben [A.]
2〉 ans Licht bringen, schaffen
3〉 jemand [A.] wozu [A.] machen
4〉 jemandem [D.] etwas [A.] schaffen, verschaffen, in allen diesen Bedeutungen mit dem Subj. savitā́
5〉 me., sich schnell bewegen vom Rosse und Wagen
6〉 Intens., wiederholt in Bewegung setzen [A.], Subj. savitā́.
Mit ápa 1〉 forttreiben [A.] von [Ab.]
2〉 hinwegschaffen [A.], Subjekt savitā́. [Page1561]
ā́ 1〉 ein Geschoss [A.] auf jemand [D.] schleudern
2〉 jemandem [D.] etwas [A.] verschaffen, herbeischaffen
namentlich 3〉 von Savitar
4〉 etwas [A.] herbeischaffen, Subj. savitā́.
nís forttreiben [A.] von [Ab.].
párā 1〉 fortschaffen, forttreiben, beseitigen
namentlich 2〉 Subj. savitā́.
pári umdrängen, umlagern (vgl. páriṣūti).
prá 1〉 in Bewegung setzen, erregen [A.]
auch 2〉 von Savitar
3〉 schaffen, erzeugen, hervorbringen [A.]
4〉 jemandem [D.] etwas [A.] verschaffen (2—4) von Savitar.
Stamm I. suvá:
-āmi párā 1〉 yákṣmam te {963, 4}.
-ási 4〉 devébhyas amṛtatvám {350, 2}.
-asi 4〉 párvatebhyas kṣáyān {350, 5}.
-áti 2〉 yád {350, 4}.
-ati á 3〉 dāśúṣe vāmám {512, 4}.
-ánti ā 4〉 saúbhagam {350, 6} (savitúr savā́sas).
-ā́ti [Co.] 2〉 yád {556, 1}
{582, 4}. — 4〉 rátnāni dāśúṣe {436, 3}. — prá 3〉 jātā́ni {436, 9}.
-ātī 4〉 nas vásūni {396, 3}.
-a ápa 1〉 asmát ámīvām duṣvápniam {863, 4} (sūrya). — ā́ 2〉 ū́rjam íṣam ca nas {778, 19} (agne). — 3〉 asmábhyam sarvátātim {288, 11}
tád nas {436, 5}
nas bhāgám {861, 7}. — 4〉 vā́riāṇi, rāyás {290, 6}. — párā 2〉 duṣvápniam {436, 4}
duritā́ni {436, 5}.
-atāt [2. s.] 3〉 nas ánāgasas {350, 3}.
-atu 1〉 vas (grāvāṇas) {1001, 4}. — 4〉 nas sarvátātim {862, 14}. — prá 2〉 vas (grāvāṇas) {1001, 1}.
-antu nís tád itás {566, 3} (devā́s).
Impf. asuva:
-at ā́ 3〉 vas amṛtatvám {110, 3}.
Aor. asāvis, asāvī:
-īt prá 2〉 jágat {157, 1}
ártham dvipád cátuṣpad ityaí {124, 1}. — 4〉 bhadrám dvipáde cátuṣpade {435, 2}.
-iṣus prá 1〉 satás 〰 matím {733, 7} (sómās).
sāvis, sāvī:
-īs 4〉 nas saúbhagam {436, 4}
vāmám asmábhyam {512, 6}. — párā 1〉 ṛṇā́ mátkṛtāni {219, 9} (varuṇa).
-iṣat 4〉 savám nas {164, 26}. — ápa 2〉 ámīvām {926, 8}. — ā́ 1〉 erśasānā́ya śárum {925, 7} (índras). — 3〉 nas vásūni {561, 3}
nas váyas {926, 3}.
Stamm des Intens. soṣū, soṣav:
-avīti 6〉 trís ā́ divás savitā́ 〰 rā́jānā mitrā́váruṇā {290, 7}.
Part. suvát:
-án pra 2〉 bhū́ma {561, 1}
jágat aktúbhis {349, 3}.
-ántī pra 1〉 jīvám carā́yai {593, 1} (uṣā́s).
Part. Med. svāná [v. Stamme sū]:
Die folgenden Stellen werden wol besser zu svāná rauschend gestellt als hierher. [Bedeutung 5].
-ás {104, 1}
{364, 5}.
-ā́sas {722, 1}.
-ébhis {627, 17}. [Page1562]
suvāná:
-ás ā́ 3〉 nṛ́bhyas martabhójanam {554, 2}.
Part. II. sūta:
-as prá 1〉 iṣudhís {516, 5}
devā́nām dūtás {288, 19}
(ahám) {993, 4}.
-ās [m.] prá 1〉 jánās sū́rieṇa {579, 4}.
-ā [f.] prá 1〉 (íṣus) {516, 11}. — 2〉 rā́trī {113, 1} (savitúr savā́ya).
-ās [N. p. f.] prá 1〉 ā́pas {264, 9}.
-ās [A. p. f.] pári púras 〰 ṛjíśvanā {53, 8}.
Verbale sū́ in 1. su-ṣū́.
2. √sū (siehe 1. sū), 1〉 gebären (vom Weibe)
2〉 auch mit Acc. des geborenen.
Mit ádhi nisten auf [L.].
Stamm sū́:
-uve 2〉 pitáram asya {951, 7} (ahám, vā́c).
-ūte 1〉 gaús {164, 17} (kúa svid).
-ū́te 1〉 starī́s u tvad bbávati 〰 u tvad {617, 3}.
-úvāte [3. du.] 2〉 (agním) {355, 4} (uṣásā).
-úvate [3. p.] 1〉 gā́vas {135, 8}
antárvatīs {917, 6}. — ádhi víśve suparṇā́s vṛkṣé {164, 22}.
-uvate 1〉 {289, 5}.
-ū́ta [Co.] 1〉 starī́s yád {857, 10}.
-ūta 6〉 śevṛdhám {887, 20} (mātā́).
Impf. ásū (tonlos nur {273, 3}
{361, 8}):
-ūta 1〉 yamā́ {273, 3} (yamasū́s)
mātā́ {361, 8} (suṣū́s). — 2〉 yád jātám {356, 2} (mātā́)
marútām ánīkam {168, 9} (pṛ́śnis).
-ūta (pass.) 2〉 vṛṣabhás {272, 5}.
Perf. sasū:
-ūva [3. s.] 2〉 tám {536, 5} (nā́rī)
viṃśatím {912, 23} (mānavī́)
vṛṣabhám {314, 10} (gṛṣṭís).
Stamm des Pass. sūya:
-ata 2〉 dyaús {958, 4}.
Part. Fut. sū́ṣyat:
-antiās 1〉 ví jihīṣva yónis 〰 iva {432, 5}.
Inf. sū́tu:
-ave 2〉 gárbham daśamé māsí 〰 {1010, 3}.
Verbale sū́:
als selbständiges Subst. im Folgenden, ferner in pra-sū́, und in a-, nava-, pūrva-, yama-, vīra-, sakṛt-sū́, 2. su-ṣū́.
sū́, m., f., 1〉 m., Erzeuger
2〉 f., Erzeugerin, Mutter.
-ū́s 1〉 purutrā́ yád ábhavat (agnís) 〰 áha ‿ebhias gárbhebhias maghávā viśvádarśatas {146, 5}. — 2〉 úttarā 〰 ádharas putrás āsīt {32, 9}.
-uā́m [L.] nach BR.ʼs Conjectur für suám {412, 7}.
Burnouf
French
*सू सू। सुवे 2 et सूये 4
pp. सूत
et सून। Enfanter, engendrer
extraire.
Cf. सु।
*सू सू। सुवामि 6
p. सुषाव
f1.
सवितास्मि
f2. सविष्यामि
a1. असाविषम्। Inciter,
exciter, Vd.
सू सू
f.
 celle qui enfante, la mère [en compos.].
Ordre, commandement (सू 6).
Stchoupak
French
१ सू-
{%-sūte sauti suvati sūyate -ti savati
suṣāva suṣuve
%}
{%asoṣṭa
soṣyati -te saviṣyati -te
sūyate
1 sūta- %} 2 सुत- सूत्वा
°सूय -- (-सुवति सवति सौति) mettre en mouvement, imprimer une
impulsion, créer
(-सूते सूयते et temps extérieurs au présent)
concevoir, procréer, enfanter, produire
pass. être mis au monde, naître.
२ सू-
ag. ifc. qui met au monde, qui crée.