| YouTube Channel

सुषुप्तिः (suSuptiH)

 
Apte
English
सुषुप्तिः [suṣuptiḥ],
f.
Deep or profound sleep, profound repose.
Great insensibility, spiritual ignorance
अविद्यात्मिका हि बीजशक्तिरव्यक्तशब्दनिर्देश्या परमेश्वराश्रया मायामयी महासुषुप्तिर्यस्यां स्वरूपप्रतिबोधरहिताः शेरते संसारिणो जीवाः Ś.B. on Br. Sūt.1.4.3.
Apte 1890
English
सुषुप्तिः f. 1 Deep or profound sleep, profound repose.
2 Great insensibility, spiritual ignorance
अविद्यात्मिका हि बीजशक्तिरव्यक्तशब्दनिर्देश्या परमेश्वराश्रया मायामयी महासुषुप्तिर्यस्यां स्वरूपप्रतिबोधरहिताः शेरते संसारिणो जीवाः Ś. B. on Br. Sūt. 1. 4. 3.
Hindi
Hindi
गहरी नींद की
Apte Hindi
Hindi
सुषुप्तिः
स्त्री*
 - सु + स्वप् + क्तिन्
"प्रगाढ़ निद्रा, प्रगाढ़ विश्राम"
सुषुप्तिः
स्त्री*
 - सु + स्वप् + क्तिन्
भारी बेहोसी या आत्मिक अज्ञान
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सुषुप्तिः,
स्त्री,
 (सु + स्वप् + क्तिन् ।) सत्त्वप्रधानंअज्ञानम् । तस्य नामान्तरम् । कारणशरीरम् ।आनन्दमयकोषश्च । इति वेदान्तसारः । सर्व्वस्यस्थूलसूक्ष्मोपाथेः कारणोपाधौ लीनत्वं सुषुप्ति-त्वम् । इति तट्टीका ॥
अवस्थाविशेषः । यथा, “स्वप्नावस्था परीक्षिता सुषुप्तावस्थेदानीं परी-क्ष्यते । तत्रैताः सुषुप्तविषयाः श्रुतयो भवन्तियद्यत्रैतत् सुप्तः समस्तः सम्प्रसन्नः स्वप्नं नविजानात्यासु नाडीषु सृप्तो भवतीति । नाडी-रनुक्रम्य श्रूयते । ताभिः प्रत्यवसृप्य पुरीततिशेत इति । विकल्पमानेषु तु सुषुप्तिस्थानेषुकदाचिन्नाडीभ्यः प्रतिबुध्यते कदाचित् पुरीततःकदाचिदात्मन इत्यशासिष्यत् । तस्मादप्यात्मैवतु सुप्तिस्थानमिति ।” इति शारीरिकभाष्ये ३अध्याये २ पादः ॥
किञ्च । “यत्र सुप्तो न कञ्चनकामं कामयते न कञ्चन स्वप्नं पश्यति तत्सुषुप्तम् ।” इति माण्डुक्योपनिषत् ॥
सुनिद्राच ॥