| YouTube Channel

सुरः (suraH)

 
Apte
English
सुरः [surḥ], [सुष्ठु राति ददात्यभीष्टं सु-रा-क्त]
A god, deity
सुराप्रतिग्रहाद् देवाः सुरा इत्यभिविश्रुताः Rām.
सुधया तर्पयते सुरान् पितॄंश्च
V.*
 3.7
R.*
 5.16.
The number 'thirty-three'.
The sun.
A sage, learned man.
An idol.Comp. -अङ्गना a celestial woman or damsel, an apsaras
प्रतिघाय समाधिभेदिनीं हरिरस्मै हरिणीं सुराङ्गनाम्
R.*
 8.79.-अद्रिः the mountain Meru. -अधिपः an epithet of Indra. -अध्यक्षः
N.
 of Śiva.
अरिः an enemy of gods, a demon
गतं भयं भीरु सुरारिसंभवम्
V.*
 1.6.
the chirp of a cricket. ˚हन्
m.
N.
 of Śiva. ˚हन्तृ
N.
 of Viṣṇu.-अर्चनम् the worship of gods. -अर्चावेश्मन्
n.
 a household temple, a chamber containing the idols of deities
ब्रह्मचारिपरिचारि सुरार्चावेश्म राजऋषिरेष विवेश
N.*
 21.21.
अर्हम् gold.
saffron.
yellow sandal. -आचार्यः an epithet of Bṛihaspati. -आपगा 'the heavenly river', an epithet of the Ganges.
आलयः the mountain Meru.
heaven, paradise.
a temple
पूर्तं सुरालयारामकूपाजीव्यादि- लक्षणम्
Bhāg.*
 7.15.49. -आश्रयः Meru. -आस्पदम् a temple. -इज्यः
N.
 of Bṛihaspati. -इज्या the sacred basil.
इन्द्रः, ईशः, ईश्वरः
N.
 of Indra.
N.
 of Viṣṇu. (उपेन्द्रः)
स्वर्लोकमागच्छ गतज्वरश्चिरं सुरेन्द्र गुप्तं गतदोषकल्मषम्
Rām.*
 1.15.34. ˚गोपः a cochineal. ˚जित्
m.
N.
 of Garuḍa. -इभः a celestial elephant. -इष्टः the Sāla tree. -ईशः,
ईश्वरः
N.
 of Indra.
of Śiva.
(री) the celestial Ganges.
Durgā.
उत्तमः the sun.
Indra. -उत्तरः sandal-wood. -उपम
a.
 god-like, divine. -ऋषिः (सुरर्षिः) a divine sage. -कारुः an epithet of Viśvakarman. -कार्मुकम् rain bow.
गणः
N.
 of Śiva.
a host of gods. -गण्डः a kind of boil, disease. -गिरिः mount Meru.
गुरुः an epithet of Bṛihaspati
धर्मः शास्त्रं सुरगुरुमतिः शौचमाचारचिन्ता सस्यैः पूर्णे जठरपिठरे प्राणिनां संभवन्ति
Pt.*
 5.97.
the planet Jupiter.
N.
 of Vi- ṣṇu
ब्रह्मा सुरगुरुः स्थाणुर्मनुः कः परमेष्ठ्यथ
Mb.
 * 1.1.32. -ग्रामणीm.
N.
 of Indra. -जनः the race of gods. -ज्येष्ठः an epithet of Brahman. -तरङ्गिणी the Ganges. -तरुः a tree of paradise. -तोषकः the jewel called Kaustubha
q. v. -दारु
n.
 the Devadāru tree. -दीर्घिका an epithet of the Ganges. -दुन्दुभी the sacred basil.
द्विपः an elephant of the gods.
N.
 of Airāvata
सुरद्विपास्फालन- कर्कशाङ्गुलौ
R.*
 3.55. -द्विष्
m.
a demon
प्रणिपत्य सुरा- स्तस्मै शमयित्रे सुरद्विषाम्
R.*
 1.15.
Rāhu उपस्थिता शोणित- पारणा मे सूरद्विषश्चान्द्रमसीं सुधेव
R.*
 2.39. -धनुस्
n.
rainbow
सुरधनुरिदं दूराकृष्टं न नाम शरासनम्
V.*
 4.1.
kind of nail mark
स्वापराधमलुपत् पयोधरे मत्करः सुरधनुष्करस्तव
N.*
 18.134. -धुनी the Ganges. -धूपः turpentine, resin. -नदी, -निम्नगा an epithet of the Ganges. -पतिः an epithet of Indra. -पथम् the sky, heaven. -पर्वतः the mountain Meru
q. v. -पादपः a tree of paradise
such as the कल्पतरु. -प्रतिष्ठा the setting up of an idol.
प्रियः
N.
 of Indra.
of Bṛihaspati. -भूयम् identification with a deity, deification, apotheosis. -भूरुहः the Devadāru tree. -भूषणम् a necklace of pearls consisting of 18 strings and 4 Hastas long
Bṛ. S. -मन्दिरम् a temple
उत्तुङ्गसौधसुरमन्दिरगोपुराट्ट ...
Māl.
 9.1. -मृत्तिका alum-slate. -युवतिः
f.
 a celestial damsel. -राज्यम् dominion over the gods. -लासिका a flute, pipe. -लोकः heaven. ˚सुन्दरी
a celestial woman.
N.
 of Durgā.-वर्त्मन्
n.
 the sky. -वल्लभा white Dūrvā grass. -वल्ली the sacred basil. -विद्विष्, -वैरिन्, -शत्रुः
m.
 an evil spirit, a demon. -विलासिनी an apsaras. -वीथिः
N.
 of the way of the नक्षत्रs
नक्षत्रमार्गं विपुलं सुरवीथीति विश्रुतम्
Mb.
 * 3.43.12. -शाखिन् m the Kalpataru q. v. -श्वेता a small (white) house-lizard. -सद्मन्
n.
 heaven, paradise.-सालः a wish-fulfilling tree, a kalpavrikṣa
ददतो$भिमतं समस्फुरन् सुरसाला भुवमागता इव Śāhendra. 2.57. -सरित्, सिन्धुः
f.
 the Ganges
सुरसरिदिव तेजो वह्निनिष्ठ्यूतमैशम्
R.*
 2. 75.
सुन्दरी, स्त्री a celestial woman
ऊरूद्भवा नरसखस्य मुनेः सुरस्त्री
V.*
 1.3.
N.
 of Durgā. -स्थानम् a temple.
Apte 1890
English
सुरः [सुष्ठु राति ददात्यभीष्टं सु-रा-क] 1 A god, deity
सुराप्रतिग्रहाद् देवाः सुरा इत्यभिविश्रुताः Rām.
सुधया तर्पयते सुरान् पितॄं श्च V. 3. 7
R. 5. 16.
2 The number ‘thirty-three’.
3 The sun.
4 A sage, learned man.
Comp.
अंगना a celestial woman or damsel, an apsaras
R. 8. 79
अधिपः an epithet of Indra.
अध्यक्षः N. of Śiva.
अरिः {1} an enemy of gods, a demon. {2} the chirp of a cricket. °हन् m. N. of Śiva. °हंतृ m. N. of Viṣṇu.
अर्हं {1} gold. {2} saffron.
आचार्यः an epithet of Bṛhaspati.
आपगा ‘the heavenly river’, an epithet of the Ganges.
आलयः {1} the mountain Meru. {2} heaven, paradise.
इज्यः N. of Bṛhaspati.
इज्या the sacred basil.
इंद्रः,
ईशः,
ईश्वरः N. of Indra. °गोपः a cochineal. °जित् m. N. of Garuḍa.
इभः a celestial elephant.
इष्टः the Sāla tree.
ईशः
ईश्वरः {1} N. of Indra. {2} of Śiva. (
री) {1} the celestial Ganges. {2} Durgā.
उत्तमः {1} the sun. {2} Indra.
उत्तरः sandal-wood.
ऋषिः (सुरर्षिः) a divine sage.
कारुः an epithet of Viśvakarman.
कार्मुकं rain-bow.
गणः {1} N. of Śiva. {2} a host of gods.
गुरुः an epithet of Bṛhaspati.
ग्रामणी m. N. of Indra.
ज्येष्ठः an epithet of Brahman.
तरुः a tree of paradise.
तोषकः the jewel called Kaustubha
q. v.
दारु n. the Devadāru tree.
दीर्घिका an epithet of the Ganges.
दुंदुभी the sacred basil.
द्विपः {1} an elephant of the gods. {2} N. of Airāvata.
द्बिष् m. {1} a demon
R. 10. 15. {2} Rāhu
R. 2. 39.
धनुस् n. rainbow
सुरधनुरिदं दूराकृष्टं न नाम शरासनं V. 4. 1.
धूपः turpentine, resin.
नदी,
निम्नगा an epithet of the Ganges.
पतिः an epithet of Indra.
पथं the sky, heaven.
पर्वतः the mountain Meru
q. v.
पादपः a tree of paradise, such as the कल्पतरु
प्रियः {1} N. of Indra. {2} of Bṛhaspati.
भूयं identification with a deity, deification, apotheosis.
भूरुहः the Devadāru tree
मंदिरं a temple
Māl. 9. 1.
युवतिः f. a celestial damsel.
लासिका a flute, pipe.
लोकः heaven. °सुंदरी {1} a celestial woman. {2} N. of Durgā
वर्त्मन् n. the sky.
वल्लभा white Dūrvā grass.
वल्ली the sacred basil.
विद्विष्,
वैरिन्,
शत्रु m. an evil spirit, a demon.
विलासिनी an apsaras.
शाखिन् m. the Kalpataru q. v.
सद्मन् n. heaven, paradise.
सरित्,
सिंधु f. the Ganges
सुरसरिदिव तेजो वह्निनिष्ठ्यूतमैशम् R. 2. 75.
सुंदरी,
स्त्री {1} a celestial woman: V. 1. 3. {2} N of Durgā.
स्थानं a temple.
Apte Hindi
Hindi
सुरः
पुं*
 - सुष्ठु राति ददात्यभीष्टम् - सु + रा + क
"देव, देवता"
सुरः
पुं*
 - सुष्ठु राति ददात्यभीष्टम् - सु + रा + क
३३ की संख्या
सुरः
पुं*
 - सुष्ठु राति ददात्यभीष्टम् - सु + रा + क
सूर्य
सुरः
पुं*
 - सुष्ठु राति ददात्यभीष्टम् - सु + रा + क
"ऋषि, विद्वान् पुरुष"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 मूर्तिः, अर्चा, देवः, देवता, देवप्रतिकृतिः, प्रतिमा, देवप्रतिमा, देवताप्रतिमा, सुरः
noun
आराध्यस्य पार्थिवं प्रतिरूपम्।
"अद्य मन्दिरे मूर्तिः स्थाप्यते।"
Synonyms:
 देवः, देवता, सुरः, अमरः, निर्जरः, त्रिदशः, सुपर्वा, सुमनाः, त्रिदिवेशः, दिवौकाः, आदितायः, दिविषत्, लेखः, अदितिनन्दनः, ऋभुः, अमर्त्यः, अमृतान्धाः, बर्हिर्मुखा, क्रतुभुक्, गीर्वाणः, वृन्दारकः, दनुजारिः, आदित्यः, विबुधः, सुचिरायुः, अस्वप्नः, अनिमिषः, दैत्यारिः, दानवारिः, शौभः, निलिम्पः, स्वाबाभुक्, दनुजद्विट्, द्युषत्, दौषत्, स्वर्गी, स्थिरः, कविः
noun
हिन्दुधर्मानुसारी यः सर्वभूतेभ्यः पूजनीयाः।
"अस्मिन् देवालये नैकाः देवताः सन्ति।"
Tamil
Tamil
ஸுர: : தேவன், சூரியன்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सुरः,
पुं,
 (सुष्ठु राति ददात्यभीष्टमिति । रा +कः । यद्वा, सुरति शोभते इति । सुर + इगुपधेतिकः । यद्वा, सुनोतीति । षुञ् अभिषवे +“सुसूधाञ् गृधिभ्यः क्रन् ।” उणा० २ । २४ । क्रन् ।)देवः । इत्यमरः । १ । १ । ७ ॥
(यथा, रघुः । ३ । ५६ ।“चुकोप तस्मै स भृशं सुरश्रियःप्रसह्य केशव्यपरोपणादिव ॥
”सूर्य्यः । पण्डितः । इति केचित् ॥
(स्वरः ।यथा, महाभारते । १३ । ८५ । ९१ ।“लक्षणानि सुरास्तोमा निरुक्तं सुरपङ्क्तयः ॥
”)