| YouTube Channel

सुमुखी (sumukhI)

 
Spoken Sanskrit
English
सुमुखी - sumukhI -
f.
 - butterfly-pea [ Clitoria Ternatea - Bot. ]
सुमुखी - sumukhI -
f.
 - mirror
सुमुखी - sumukhI -
f.
 - particular mUrchanA
सुमुखी - sumukhI -
f.
 - kind of metre
सुमुखी - sumukhI -
f.
 - butterfly-pea [ Evolvulus Asinioides - Bot. ]
सुमुखी - sumukhI -
f.
 - handsome woman
Monier Williams Cologne
English
सु—मुखी (ई),
f.
 a handsome woman,
W.
a mirror,
L.
a kind of metre,
Ked.
(in music) a partic. Mūrchanā,
Saṃgīt.
Clitoria Ternatea,
L.
Evolvulus Asinioides,
L.
N.
 of an Apsaras,
MBh.
Hariv.
Chandas
Sanskrit
सम-वृत्तम्,
अक्षराणि-
 44,
पादेऽक्षराणि-
 11
मात्राः - 14
सङ्ख्याजातिः - त्रिष्टुभ्
मात्रा-विन्यासः
द द द द दा। द द दा द द दा
यतिः - ५
लक्षणम् - नजजलगैर्गदिता सुमुखी । ३६ पंचभिर्यतिरित्याम्नायः ।
लक्षण-मूलम् - वृत्तरत्नाकरः
उदाहरणम् - सुतजननी सुकुलप्रभवा मृदुवचना सुरते चतुरा । भवति गृहे विपुलैः सुकृतैः मृगनयना युवतिः सुमुखी ॥ ३६
L R Vaidya
English
sumuKa {% (I) a. (f. खा or खी) %} Having a beautiful face.
sumuKI {% f. %} 1. A handsome woman
2. a mirror.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 वरानना, सुमुखी
adjective
सुन्दरमुखयुक्ता स्त्री।
"राज्ञा स्वस्य वराननायाः पुत्र्याः स्वयंवरे नैके राजानः आमन्त्रिताः।"
Synonyms:
 अपराजितः, अद्रिकर्णी, अश्वखुरी, कुमारी, गवाक्षः, गिरिकर्णा, घृष्टि, छर्दिका, तैलस्पन्दा, दधिपुष्पिका, नगकर्णी, बदरा, भूरिलग्ना, महापुष्पा, महाश्वेता, महारसा, महेश्वरी, व्यक्तगन्धा, सुपुष्पा, सुपुष्पी, सुमुखी, हरीक्रान्ता, श्वेतपुष्पा, श्वेतगोकर्णी, श्वेतधामन्, नीलक्रान्ता, नीलपुष्पा, नीलगिरिकर्णिका, नीलाद्रिकर्णिका, नीलाद्रिपराजिता, आस्फोता, विष्णुक्रान्ता, कटभी, गर्द्दभी, सितपुष्पी, श्वेता, श्वेतभण्डा, भद्रा, सुपुत्री, गर्दभः
noun
भूमौ प्रकीर्णः वल्लरीविशेषः।
"एषा भूमिः अपराजितेन आच्छादिता ।"
Synonyms:
 सुमुखी
noun
एका अप्सराः।
"सुमुखी अतीव सुन्दरा आसीत्।"
Synonyms:
 कान्ता, सुन्दरी, रुचिरा, सुदृश्या, शोभना, वामा, रूपवती, रूपिणी, सुरूपी, मनोरमा, मनोज्ञा, लावण्यवती, साध्वी, सौम्या, श्रीयुक्ता, सुमुखी, अभिरामा, सुषमा, चार्वी, पेशला, रुच्या, मञ्जुः, मञ्जुला, वृन्दारा
noun
सा स्त्री या रूपेण चारु अस्ति।
"ते कान्ते वार्तालापं कुरुतः।"
Mahabharata
English
Sumukhī, an Apsaras. § 731b (Ashṭāvakra-Diksaṃvāda): XIII, 19, 1425 (daneed in the abode of Kubera).
पुराणम्
English
सुमुखी १ / SUMUKHĪ I. Mother of the serpent called aśvasena who dwelt on the serpent faced arrow (Sarpamukhabāna) of karṇa in the battle of kurukṣetra. She got the name sumukhī as she protected her son by her mukha (face). (karṇa Parva, Chapter 90, Verse 42).
सुमुखी २ / SUMUKHĪ II. An apsarā woman of Alakāpurī. She once danced at Kubera's court in honour of aṣṭāvakra muni. (anuśāsana parva, Chapter 19, Verse 45).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सुमुखी,
स्त्री,
 (सुष्ठु मुखं यस्याः । “स्वाङ्गा-च्चोपसर्जनादसंयोगोपधात् ।” ४ । १ । ५४ ।इति ङीष् ।) सुन्दरी नारी । सुन्दरानना ।(यथा, कुमारे । १ । २६ ।“उ मेति मात्रा तपसो निषिद्धापश्चादुमाख्यां सुमुखी जगाम ॥
”)