| YouTube Channel

सुपार्श्व (supArzva)

 
शब्दसागरः
English
सुपार्श्व
m.
 (-र्श्वः)
1. The seventh Jina or Jaina deified teacher of the
present era.
2. The waved-leaf fig-tree: see प्लक्ष ।
E.
 सु good, पार्श्व side.
Yates
English
सु-पार्श्व (र्श्वः) 1.
m.
 The 7th
Jina of
the present era.
Spoken Sanskrit
English
सुपार्श्व - supArzva -
adj.
 - having beautiful sides
सुपार्श्व - supArzva -
m.
 - beautiful side
सुपार्श्व - supArzva -
m.
 - Indian tulip tree [ Thespesia populnea - Bot. ]
सुपार्श्व - supArzva -
m.
 - white-fruited wavy leaf fig tree [ Ficus Infectoria - Bot. ]
Wilson
English
सुपार्श्व
m.
 (-र्श्वः) The seventh Jina or Jaina deified teacher
of the present era.
E.
 सु good, पार्श्व side.
Monier Williams Cologne
English
सु—पार्श्व mf(आ)n. having beautiful sides,
MBh.
सु—पार्श्व
m.
 a beaut° side, ib.
Ficus Infectoria,
L.
Hibiscus Populneoides,
L.
N.
 of a Rākṣasa,
R.
of a fabulous bird (son of Sampāti), ib.
of a son of Rukma-ratha,
Hariv.
of a son of Śrutāyu,
VP.
of a son of Dṛḍha-nemi,
BhP.
of the 7th Arhat of the present Avasarpiṇī,
L.
of a mountain,
MBh.
Pur.
&c.
Monier Williams 1872
English
सुपार्श्व सु-पार्श्व। See p. 1121, col. 3.
Apte Hindi
Hindi
सुपार्श्वः
पुं*
 सु-पार्श्वः -
"पाकड़ का पेड़, प्लक्ष"
L R Vaidya
English
supArSva {% m. %} The waved-leaf fig-tree (प्लक्ष).
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Supārśva, n. of a former Buddha: Mv 〔i.136.14〕.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
ngos bzang
१) सुन्दरपार्श्व २) सुपक्ष ३) सुपार्श्व
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
एतस्यामवसर्पिण्यामृषभोऽजितशंभवौ ।
अभिनन्दनः सुमतिस्ततः पद्मप्रभाभिधः ॥ २६ ॥
सुपार्श्वश्चन्द्रप्रभश्च सुविधिश्चाथ शीतलः ।
श्रेयांसो वासुपूज्यश्च विमलोऽनन्ततीर्थकृत् ॥ २७ ॥
धर्मः शान्तिः कुंथुररो मल्लिश्च मुनिसुव्रतः ।
नमिर्नेमिः पार्श्वो वीरश्चतुर्विंशतिरर्हताम् ॥ २८ ॥
-wordlist-
ऋषभ (पुं), अजित (पुं), शम्भव (पुं), अभिनन्दन (पुं), सुमति (पुं), पद्मप्रभ (पुं), सुपार्श्व (पुं), चन्द्रप्रभ (पुं), सुविधि (पुं), शीतल (पुं), श्रेयांस (पुं), वासुपूज्य (पुं), विमल (पुं), अनन्ततीर्थकृत् (पुं), धर्म (पुं), शान्ति (पुं), कुन्थु (पुं), अर (पुं), मल्लि (पुं), मुनिसुव्रत (पुं), नमि (पुं), नेमि (पुं), पार्श्व (पुं), वीर (पुं)
Mahabharata
English
Supārśva^1, one or more kings at the time of Yudhishṭhira. § 130 (Aṃśāvat.): I, 67, 2665 (incarnation of the Asura Kupatha).--§ 280 (Bhīmasena): II, 30, 1081 (in the east, vanquished by Bhīmasena on his digvijaya).--§ 554 (Sainyodyogap.): V, 4, 77.
Supārśva^2, son of Dhṛtarāshṭra. § 600 (Ghaṭotkacavadhap.): VII, 164, 7337.
पुराणम्
English
सुपार्श्व १ / SUPĀRŚVA I. A kṣatriya King, who was the rebirth of the asura, kapaṭa. (Ādi Parva, Chapter 67, Verse 28).
सुपार्श्व २ / SUPĀRŚVA II. A King born in Yayāti's dynasty. He was the son of dṛḍhanemi and father of sumati. bhāgavata, 9th skandha).
सुपार्श्व ३ / SUPĀRŚVA III. A rākṣasa, brother of prahasta, a minister of rāvaṇa. (See under akampana).
सुपार्श्व ४ / SUPĀRŚVA IV. A son of sampāti. It was this son who looked after the aged and weak sampāti. (vālmīki rāmāyaṇa, kiṣkindhā Kāṇḍa, Canto 59, Verse 8).
सुपार्श्व ५ / SUPĀRŚVA V. A mountain in jambū island. On the high peak of the mountain there is a tree called mahākadamba from the hollows of which five great rivers take their source. These rivers fall on the peak of supārśva and flow by the western side of Ilāvṛtta. The air in an area of a hundred yojanas is fragrant as it is mixed with the fragrance emanating from the mouths of devas who drink the water from the above five rivers. (devī bhāgavata, 8th skandha).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सुपार्श्वः,
पुं,
 (सुष्ठु पार्श्वोऽस्य ।) चतुर्व्विंशति-वृत्तार्हदन्तर्गतवृत्तार्हद्विशेषः । इति हेमचन्द्रः ॥
प्लक्षवृक्षः । इति राजनिर्घण्टः ॥
पक्षिविशेषः ।स तु सम्पातिपुत्त्रः । यथा, --“निर्दग्धपक्षं सम्पातिं वानराः सुमहौजसः ।”इत्युपक्रम्य ।“क्व सीता केन वा दृष्टा को वा हरतिमैथिलीम् ।तदाख्यातु भवान् सर्व्वं गतिर्भव वनौकसाम् ॥
सहरीन् प्रतिसंमुक्तान् सीताश्रुतिसमाहितान्पुनराश्वासयन् प्रीत इदं वचनमब्रवीत् ॥
अहमस्मिन् गिरौ दुर्गे बहुयोजनमायते ।चिरान्निपतितो वृद्धः क्षीणप्राणपराक्रमः ॥
तं मामेवं गतः पुत्त्रः सुपार्श्वो नाम नामतः ।आहारेण यथाकालं विभर्त्ति पततां वरः ॥
”इति बाल्मीकीये रामायणे किष्किन्धाकाण्डे५९ सर्गः ॥
(पीठस्थानविशेषः । यथा, देवी-भागवते । ७ । ३० । ६६ ।“नारायणी सुपार्श्वे तु त्रिकूटे रुद्रसुन्दरी ॥
”इलावृतवर्षस्य पर्व्वतविशेषः । यथा, विष्णु-पुराणे । २ । २ । १७“विपुलः पश्चिमे पार्श्वेसुपार्श्वश्चोत्तरे स्मृतः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सुपार्श्व
पु०
 सुष्ठु पार्श्वोऽस्य । १ प्लक्षवृक्षे (पाकुड) वृक्षभेदे२ सम्पातिपुत्त्रे विहगभेदे च राजनि० ३ सुन्दरपार्श्वान्वितेत्रि० । ४ मेरोरुत्तरस्थविष्कम्भपर्वते
पु०
 धान्यशैलशब्दे ३८८२पृ० दृश्यम् । संज्ञायां कन् । १ गर्दभाण्डवृक्षे
पु०
 अमरः ।
Stchoupak
French
सु-पार्श्व-
a. ayant de beaux côtés
m.
 beau flanc
n.
 d'un
Rākṣasa
d'un oiseau fabuleux
d'une montagne
-क- d'un homme.