| YouTube Channel

सुतलः (sutalaH)

 
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 तलम्, गृहतलम्, हर्म्यतलम्, गृहभूमि, गृहभूः, वेश्मभूः, कुट्टिमम्, तलिमम्, सुतलः, गृहपोटः, गृहपोतकः, पोतः
noun
उपवेशनार्थे समीकृता भूमिः।
"अधुना तलस्य सौन्दर्यवर्धनाय नैकानि साधनानि सन्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सुतलः,
पुं,
 (शोभनं तलं यत्र ।) अट्टालिका-बन्धः । नागलोकप्रभेदः । इति मेदिनी ॥
स तुपातालषष्ठखण्डः । तद्विवरणं यथा, --“ततोऽधस्तात् सुतल उदारश्रवाः पुण्यश्लोकोविरोचनात्मजो बलिर्भगवता महेन्द्रस्य प्रियंचिकीर्षमाणेनादितेर्लब्धकायो भूत्वा वटुवामन-रूपेण पराक्षिप्तलोकत्रयो भगवदनुकम्पयैवपुनःप्रवेशित इन्द्रादिष्वविद्यमानया सुसमृद्धया श्रि-याभिजुष्टः स्वधर्मेणाराधयंस्तमेव भगवन्तमारा-धनोयमपगतसाध्वस आस्ते अधुनापि ।”इति श्रीभागवते । ५ । २४ । १८ ॥
(तथाचदेवीभागवते । ८ । १९ । १३ -- ३२ ।“ततोविलाधस्तात् प्रोक्तं सुतलाख्यं विलेश्वरम्पुण्यश्लोको बलिर्नाम आस्ते वैरोचनिर्मुने ! ॥
महेन्द्रस्य च देवस्य चिकिर्षुः प्रियमुत्तमम् ।त्रिविक्रमोऽपि भगवान् सुतले बलिमानयत् ॥
त्रैलोक्यलक्ष्मीमाक्षिप्य स्थापितः किल दैत्य-राट् ।इन्द्रादिष्वप्यलब्धा या सा स्रीस्तमनुवर्त्तते ॥
तमेव देवदेवेशमाराधयति भक्तितः ।व्यपेतसाध्वसोऽद्यापि वर्त्तते सुतलाधिपः ॥
****एवं दैत्यपतिः सोऽयं बलिः परमपूजितः ।सुतले वर्त्तते यस्य द्वारपालो हरिः स्वयम् ॥
एकदा दिग्जये राजा रावणो लोकरावणः ।प्रविशन् सुतले येन भक्तानुग्रहकारिणा ॥
पादाङ्गुष्टेन प्रक्षिप्तो योजनायुतमत्र हि ॥
एवम्भूतानुभावोऽयं बलिः सर्व्वसुखैकभुक् ।आस्त सुतलराज्यस्थो देवदेवप्रसादतः ॥
”)