| YouTube Channel

सिस्निहिषकः-सिस्नेहिषकः-सिस्निक्षकः-क्षिका (sisnihiSakaH-sisnehiSakaH-sisnikSakaH-kSikA)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ष्णिह प्रीतौ”@} 2 रधादिः।
‘स्नेहने स्नेहयेत्, प्रीतौ स्निह्येत्--।’ 3 इति देवः।
‘स्निह--’ इति केचित्।
तद् भाष्यादिविरोधादुपेक्ष्यम्।
स्नेहकः-हिका, स्नेहकः-हिका, 4 सिस्निहिषकः-सिस्नेहिषकः-सिस्निक्षकः-क्षिका, 5 सेष्णिहकः-हिका
6 स्नेहिता-स्नेग्धा-स्नेढा-ढ्री, स्नेहयिता-त्री, सिस्निहिषिता- सिस्नेहिषिता-सिस्निक्षिता-त्री, सेष्णिहिता-त्री, इत्यादीनि रूपाणि दैवादिक- 7 द्रुह्यतिवत् 8 बोध्यानि।
9 स्निहित्वा-स्नेहित्वा-स्निग्ध्वा-स्नीढ्वा, 10 स्निग्धः-स्नीढः, 11 उष्णिक्-उष्णिहा, 12 स्निहितिः, 13 स्नेहुः, इति विशेषरूपाणि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१८८१)
02
=>
(४-दिवादिः-१२००। अक। वेट्। पर।)
03
=>
(श्लो। १९८)
04
=>
[[८। ‘रधादिभ्यश्च’ (७-२-४५) इतीड्विकल्पः। ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति कित्त्वविकल्पः। षत्वम्। तेन रूपत्रयम्। इडभावपक्षे ‘वा द्रुहमुहष्णुहष्णिहाम्’ (८-२-३३) इति घकारविकल्पः, तस्य चर्त्वेन ककारः। पक्षे हकारस्य ढकारे, तस्य ककारेऽपि तुल्यं रूपम्।]]
05
=>
[[९। यङन्तेऽभ्यासे गुणः। उत्तरखण्डे षत्वम्।]]
06
=>
[[१०। रधादित्वात् (७-२-४५) इड्विकल्पः। ‘वा द्रुहमुहष्णुहष्णिहाम्’ (८-२-३३) इति घत्वविकल्पः। घत्वपक्षे धत्वे स्नेग्धा। ढत्वपक्षे धत्वढत्वष्टुत्वढलोपदीर्घेषु स्नेढा इति रूपम्। एवं तव्यदादिष्वपि रूपत्रयं बोध्यम्।]]
07
=>
[पृष्ठम्१३६६+ २८]
08
=>
(८८५)
09
=>
[[१। इड्विकल्प-घत्वविकल्प-कित्त्वविकल्पाः। तेन चातूरूप्यम्।]]
10
=>
[[२। निष्ठायामिण्निषेधः। घत्वपक्षे ढत्वपक्षे रूपद्वयम्।]]
11
=>
[[३। ‘ऋत्विग्दधृक्स्रग्दिगुष्णिग्--’ (३-२-५९) इत्यत्र निपातनात् उत्पूर्वकादस्मात् क्विन्, उपसर्गान्त्यलोपः, षत्वं च। उष्णिक् = छन्दोविशेषः। ‘क्रुञ्चा उष्णिहा देवविशा’ इति भाष्यकारप्रयोगात् अजादित्वेन स्रियां टापि उष्णिहा इत्यपि साधुः। उत्स्निह्यतीति उष्णिक् उष्णिहा वा।]]
12
=>
[[४। निगृहीतिः निपठितिः इत्यादिष्विव ‘तितुत्रेष्वग्रहादीनाम्’ (वा। ७-२-९) इति पर्युदासात् इट् इति प्रक्रियासर्वस्वम्। एतच्च पाक्षिकम्
\n\n तेन स्निर्धिः स्नीढिः इत्यपि भवत्येव।]]
13
=>
[[५। औणादिके (द। उ। १-९५) उप्रत्यये स्नेहुः = चन्द्रमाः।]]