| YouTube Channel

सिसृक्षकः-क्षिका (sisRkSakaH-kSikA)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“सृज विसर्गे”@} 2 ‘… सर्गे सृज्यते सृजतीति च।’ 3 इति देवः।
मुण्डकोपनिषदि 4 सृजते इति प्रयोगात् आत्मनेपदमपि इति ज्ञेयम्।
सर्जकः-र्जिका, सर्जकः-र्जिका, 5 सिसृक्षकः-क्षिका, सरीसृजकः-जिका
इत्यादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि आदादिकशुद्ध्यर्थकमृजू 6 धातुवत् ऊह्यानि।
7 सृज्यम्, 8 संसर्गी 9 , 10 पाणिसर्ग्या रज्जुः, अवसर्गः-विसर्गः, उपसर्गः, 11 स्रष्टा, सृष्टिः 12, 13 स्रक्, 14 रज्जुः, इमानि रूपाण्यधिकान्यत्रेति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१९१६)
02
=>
(६-तुदादिः-१४१४। सक। अनि। पर।)
03
=>
(श्लो। ६२)
04
=>
(१-१-७)
05
=>
[[७। ‘हलन्ताच्च’ (१-२-१०) इति सनः कित्त्वान्नामागमः, नापि गुणः।]]
06
=>
(१३०२)
07
=>
[[८। ‘ऋदुपधात्--’ (३-१-११०) इति क्यपि रूपमेवम्।]]
08
=>
[[९। ‘संपृचानुरुधाङ्यमाङ्यसपरिसृसंसृज--’ (३-२-१४२) इति तच्छीलादिषु कर्तुषु घिनुण्प्रत्यये ‘चजोः--’ (७-३-५२) इति कुत्वे रूपमेवम्।]]
09
=>
[[आ। ‘संसर्गी परिदाहीव शीतोऽप्याभाति शीकरः।’ भ। का। ७-८।]]
10
=>
[[१०। पाणिभ्यां सृज्यते इति पाणिसर्ग्या रज्जुः। ‘पाणौ सृजेः--’ (वा। ३-१-११०) इति ण्यति, ‘चजोः--’ (७-३-५२) इति कुत्वे रूपमेवम्।]]
11
=>
[पृष्ठम्१३८०+ २९]
12
=>
[[आ। ‘इयं दानवराज्यस्य पूः सृष्टिर्विश्वकर्मणः।।’ भ। का। ७-६७।]]
13
=>
[[१। सृजति तामिति ‘ऋत्विक् दधृक्स्रक्--’ (३-२-५९) इति क्विन्प्रत्ययः अमागमश्च निपात्यते।]]
14
=>
[[२। ‘सृजेरसुं च’ (द। उ-१-१००) इति धातोरुप्रत्ययः, असुं इति प्रकृतेः आगमः, आदिलोपश्च।]]