सिरा (sirA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 सिरा॑ f.
  stream,  channel
 vein,  artery.

Spoken Sanskrit

English

सिरा 	-	 sirA 	-	 f.
  	-	 artery
नाडी 	-	  nADI 	-	 f.
  	-	 artery
धमनि 	-	  dhamani 	-	 f.
  	-	 artery
जीवितज्ञा 	-	  jIvitajJA 	-	 f.
  	-	 artery
रसालसा 	-	  rasAlasA 	-	 f.
  	-	 artery
सञ्चलनाडि 	-	  saJcalanADi 	-	 f.
  	-	 artery
ह्रा 	-	  hrA 	-	 f.
  	-	 artery
वंशी 	-	  vaMzI 	-	 f.
  	-	 artery
शीरी 	-	  zIrI 	-	 f.
  	-	 artery
रक्तवाहिन् 	-	  raktavAhin 	-	 m.
  	-	 artery
कण्डरा 	-	  kaNDarA 	-	 f.
  	-	  large artery
मनोवहा 	-	  manovahA 	-	 f.
  	-	  heart-artery
महास्नायु 	-	  mahAsnAyu 	-	 m.
  	-	  great artery
गर्भनाडी 	-	  garbhanADI 	-	 f.
  	-	  embryo-artery
वलय-रोहिणी 	-	  valaya-rohiNI 	-	 f.
  	-	  coronary artery  [ Anat. ]
ओष्ठवलय-रोहिणी 	-	  oSThavalaya-rohiNI 	-	 f.
  	-	  coronary artery  [ Anat. ]
आमाशयवलय-रोहिणी 	-	  AmAzayavalaya-rohiNI 	-	 f.
  	-	  coronary artery  [ Anat. ]
ह्रद्रोहिणी 	-	  hradrohiNI 	-	 f.
  	-	  coronary artery  [ artery of heart ]
परिसर 	-	  parisara 	-	 m.
  	-	  veils or artery
रोहिणी - शाखा 	-	  rohiNI - zAkhA 	-	 f.
  	-	  branch of artery
सुस्थिरा 	-	  susthirA 	-	 f.
  	-	  particular vein or artery
लोहितक 	-	  lohitaka 	-	 m.
 f.
  	-	  particular vein or artery
सुषुम्णा 	-	  suSumNA 	-	 f.
  	-	  particular artery or vein of the body
इडा 	-	  iDA 	-	 f.
  	-	  particular artery on the left side of the body
उपस्थपदा 	-	  upasthapadA 	-	 f.
  	-	  particular artery leading to the generative organs on
लोहिताक्षसञ्ज्ञा 	-	  lohitAkSasaJjJA 	-	 f.
  	-	 artery or vein situated either at the thigh-joint or at the arm-joint

सिरा 	-	 sirA 	-	 f.
  	-	 vein
सिरा 	-	 sirA 	-	 f.
  	-	 artery
सिरा 	-	 sirA 	-	 f.
  	-	 nerve
सिरा 	-	 sirA 	-	 f.
  	-	  any tubular vessel of the body
सिरा 	-	 sirA 	-	 f.
  	-	  stream
सिरा 	-	 sirA 	-	 f.
  	-	  lines which cross each other like veins
सिरा 	-	 sirA 	-	 f.
  	-	  water
सिरा 	-	 sirA 	-	 f.
  	-	  bucket
सिरा 	-	 sirA 	-	 f.
  	-	  vein-like channel or narrow stream of river water
सिरा 	-	 sirA 	-	 f.
  	-	  baling-vessel
सिरा 	-	 sirA 	-	 f.
  	-	  tendon
उद्बाहु - सिरा 	-	  udbAhu - sirA 	-	 f.
  	-	  brachial vein

सिरा 	-	  sirA 	-	 f.
  	-	 baling-vessel
तरणिपेटक 	-	  taraNipeTaka 	-	 m.
  	-	 baling-vessel
सेचन 	-	  secana 	-	 n.
  	-	 baling-vessel
सेक्त्र 	-	  sektra 	-	 n.
  	-	 baling-vessel
अम्बुवाहिनी 	-	  ambuvAhinI 	-	 f.
  	-	  wooden baling vessel
अम्बुसेचनी 	-	  ambusecanI 	-	 f.
  	-	  wooden baling vessel
काष्ठाम्बुवाहिनी 	-	  kASThAmbuvAhinI 	-	 f.
  	-	  wooden bucket or baling vessel
वारुण्ड 	-	  vAruNDa 	-	 m.
 n.
  	-	  vessel for baling water out of a boat

 
   सिरा  sirA f.
   baling-vessel  
   सेचन  secana n.
   baling-vessel   
   सेक्त्र  sektra n.
   baling-vessel  
   तरणिपेटक  taraNipeTaka m.
   baling-vessel   
   अम्बुसेचनी  ambusecanI f.
   wooden baling vessel   
   अम्बुवाहिनी  ambuvAhinI f.
   wooden baling vessel    
   काष्ठाम्बुवाहिनी  kASThAmbuvAhinI f.
   wooden bucket or baling vessel   
   वारुण्ड  vAruNDa m.
 n.
   vessel for baling water out of a boat     
            

 
   सिरा  sirA f.
   vein-like channel or narrow stream of river water  
   धमनीरज्जुसन्तत  dhamanIrajjusantata adj.
   having the veins strained like cords   
   धमनिसन्तत  dhamanisantata adj.
   having the veins strained like cords  
   सिरा  sirA f.
   lines which cross each other like veins     
            

Apte

English

सिरा [sirā],  1 Any tubular vessel of the body (as a vein,  artery,  nerve &c.
 ).

A bucket,  baling vessel.

Ved.
  A stream
 त्वं वृत्रमाशयानं सिरासु महो वज्रेण सिष्वपो वराहुम् Ṛ.v.1.121.11.

Comp.
  उत्पातः a disease of the veins &c.
 

redness and inflammation of the eyes.

जालम् enlargement of the vessels of the eye.

a network of veins. -पत्रः the sacred fig-tree. -मूलम् the navel. -मोक्षः,  -व्यधः,  -व्यधनम् venesection. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte 1890

English

 सिरा 1 Any tubular vessel of the body (as a vein,  artery,  nerve &c.). 
2 A bucket,  baling vessel. 
3 Ved. A stream. 
Comp. 
उत्पातः {1} a disease of the veins &c. {2} redness and inflammation of the eyes. 
जालः enlargement of the vessels of the eye. 
मोक्षः,  
व्यधः,  
व्यधनं venesection. 

Monier Williams Cologne

English

 सिरा f.
  (fr.  √ सृ) a stream,  water,  RV.
   i,  121 (cf.   Naigh.
  i,  12
 often written शिरा)

 any tubular vessel of the body,  a nerve,  vein,  artery,  tendon &c.
  ,  Suśr.
 
 Yājñ.
 
 MBh.
   &c.
  

 a vein-like channel or narrow stream of river water,  VarBṛS.
 

 lines which cross each other like veins,  ib.

 a bucket,  baling-vessel,  L.
 

Macdonell

English

 सिरा sir-ā́,  f.
  [√ sṛ] stream (RV.)
 tubular 🞄vessel in the body,  vein (C.).

Apte Hindi

Hindi

सिरा
स्त्री*
  - सिर + टाप्
शरीर की नलिकाकार वाहिका

सिरा
स्त्री*
  - सिर + टाप्
"डोलची,  उलीचने का बर्तन"

L R Vaidya

English

 sirA {% f. %} 1. Any tubular vessel of the body (as a vein or nerve)
 2. a bucket,  a bailing vessel.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  नाडी,  धमनी,  सिरा,  शिरा,  नालिः,  नाली,  तन्तुकी
noun
 
अवयवविशेषः,  यया नालिकया शरीरे रक्तं तथा रक्तसहितम् श्लेष्मपित्तादयः समन्ततः विधम्यन्ते।
 "नाडीं प्रभञ्जनगतिं सततं परीक्षेत।"

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 सिरा,  स्त्री,
   (सिनोतीति । षिञ् बन्धने + रक् ।इत्युणादौ उज्ज्वलः । २ । १३ ।) नाडी । (यथा, सुश्रुते । ३ । ७ ।“व्याप्नुवन्त्यभितो देहं नाभितः प्रसृताः सिराःप्रतानाः पद्मिनीकन्दाद्विसादीनां यथा जलम् ॥
”यथा च ।“ध्मानाद्धमन्यः स्रवणात् स्रोतांसि सरणात्सिराः ॥
”इति चरके सूत्रस्थाने त्रिंशेऽध्याये ॥
तथा च ।“सप्त सिराशतानि भवन्ति । याभिरिदं शरीर-माराम इव जलहारिणीभिः केदार इव चकुल्याभिरुपस्निह्यतेऽनुगृह्यते चाकुञ्चनप्रसा-रणादिभिर्विशेषैः । द्रुमपत्रसेवनीनामिव चतासां प्रतानास्तासां नाभिर्मूलं ततश्च प्रस-रन्त्यूर्द्ध्वमधस्तिर्य्यक् च ॥
 भवतश्चात्र ॥
यावत्यस्तु सिरा काये सम्भवन्ति शरीरिणाम् ।नाभ्यां सर्व्वा निबद्धास्ताः प्रतन्वन्ति समन्ततः ॥
नाभिस्थाः प्राणिनां प्राणाः प्राणान्नाभिर्व्युपा-श्रिता ।सिराभिरावृता नाभिश्चक्रनाभिरिवारकैः ॥
तासां मूलसिराश्चत्वारिंशत्तासां वातबाहिन्योदश पित्तवाहिन्यो दश कफवाहिन्यो दश दशरक्तवाहिन्यः । तासान्तु वातवाहिनीनां वात-स्थानगतानां पञ्चसप्ततिशतं भवति तावत्य एवपित्तवाहिन्यः पित्तस्थाने कफवाहिन्यश्च कफ-स्थाने रक्तवाहिन्यश्च यकृत्प्ली ह्नोरेवमेतानि सप्तसिराशतानि ।तत्र वातवाहिन्यः सिरा एकस्मिन् सक्थ्निपञ्च-विंशतिः एतेनेतरसक्थिबाहू च व्याख्यातौ ।विशेषतस्तु कोष्ठे चतुस्त्रिंशत्तासां गुदमेढ्राश्रिताःश्रोण्यामष्टौ द्वे द्वे पार्श्वयोः षट् पृष्ठे तावत्य एवचोदरे दश वक्षसि । एकचत्वारिंशज्जत्रुण ऊर्द्धंतासां चतुर्द्दश ग्रीवायां कर्णयोश्चतस्रः । नवजिह्वायाम् । षट्नासिकायाम् । अष्टौ नेत्रयोः ।एवमेतत् पञ्चसप्तत्यधिकशतं वातवहानांसिराणां व्याख्यातम् । एष एव विभागः शेषा-णामपि । विशेषतस्तु पित्तवाहिन्यो नेत्रयोर्द्दशकर्णयोर्द्वे । एवं रक्तवहाः कफवहाश्च । एव-मेतानि सप्त सिराशतानि सविभागानि व्याख्या-तानि । भवन्ति चात्र ।क्रियाणामप्रतीघातममोहं बुद्धिकर्म्मणाम् ।करोत्यन्यान् गुणांश्चापि स्वाः सिराः पवन-श्चरन् ॥
यदा तु कुपितो वायुः स्वाः सिराः प्रतिपद्यते ।तदास्य विविधा रोमा जायन्ते वातसम्भवाः ॥
भ्राजिष्णुतामन्नरुचिमग्निदीप्तिमरोगताम् ।संसर्पत् स्वाः सिराः पित्तं कुर्य्याच्चान्यान्गुणानपि ॥
यदा प्रकुपितं पित्तं सेवते स्ववहाः सिराः ।तदास्य विविधा रोगा जायन्ते पित्तसम्भवाः ॥
स्नेहमङ्गेषु सन्धीनां स्थैर्य्यं बलमुदीर्णताम् ।करोत्यन्यान् गुणांश्चापि बलासः स्वाः सिरा-श्चरन् ॥
यदा तु कुपितः श्लेष्मा स्वाः सिराः प्रतिपद्यतेतदास्य विविधा रोगा जायन्ते श्लेष्मसम्भवाः ॥
धातूनां पूरणं वर्णं स्पर्शज्ञानमसंशयम् ।स्वाः सिराः सञ्चरद्रक्तं कुर्य्याच्चान्यान् गुणानपियदा तु कुपितं रक्तं सेवते स्ववहाः सिराः ।तदास्य विविधा रोगा जायन्ते रक्तसम्भवाः ॥
नहि वातं सिराः काश्चिन्न पित्तं केवलन्तथा ।श्लेष्माणं वा वहन्त्येता अतः सर्व्ववहा स्मृताः ॥
प्रदुष्टानां हि दोषाणा मुच्छ्रितानां प्रधाबताम्ध्रुवमुन्मार्गगमनमतः सर्व्ववहाः स्मृताः ॥
तत्रारुणा वातवहाः पूर्य्यन्ते वायुना सिराः ।पित्तादुष्णाश्च नीलाश्च शीता गौर्य्यः स्थिराःकफात् ॥
असृग्वहास्तु रोहिण्यः सिरा नात्युष्णशीतलाःअत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि न विध्येद्याः सिराभिषक् ॥
वैकल्यं मरणञ्चापि व्यधात्तासां ध्रु वं भवेत् ।सिराशतानि चत्वारि विद्याच्छाखासु वुद्धिमान्षट्त्रिंशच्च शतं कोष्ठे चतुःषष्टिञ्च मूर्द्धनि ।शाखासु षोडश सिराः कोष्ठे द्वात्रिंशदेव तु ॥
पञ्चाशज्जत्रुणश्चोर्द्धमवेध्याः परिकीर्त्तिताः ॥
”इति सुश्रुते शारीरस्थाने सप्तमेऽध्याये ॥
)अम्बु,  वाहिनी । इति हेमन्द्रः ॥

Capeller

German

 सिरा॑ f.
  Rinnsal,  Ader.

Grassman

German

 sirā́,  f.,  Strom [von sṛ,  vgl. sīrā́],  s. su-ṣirá.
-ā́su {121, 11} vṛtrám āśáyānam 〰.

Stchoupak

French

 सिरा-
 f.
  vaisseau du corps (veine,  artère 
 nerf).
°जाल- nt. réseau des veines.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.