| YouTube Channel

सिन्धुः (sindhuH)

 
Apte
English
सिन्धुः [sindhuḥ], [स्यन्द्-द्-अद् संप्रसारणं दस्य धश्च Tv.
Uṇ.*
 1.11]
The sea, ocean
तावत् त्रिभुवनं सद्यः कल्पान्तैधितसिन्धवः
Bhāg.*
 3.11.3.
The Indus.
The country around the Indus.
N.
 of a river in Mālavā
वेणीभूतप्रतनुसलिला तामतीतस्य सिन्धुः
Me.*
 29 (where Malli.'s remark सिन्धुर्नाम नदी तु कुत्रापि नास्ति is gratuitous)
पारासिन्धुसंभेदमवगाह्य नगरी- मेव प्रविशावः
Māl.
 4. 9/1 (see Dr. Bhāndārkar's note ad
loc.
 ).
The water ejected from an elephant's trunk.
The juice exuding from the temples of an elephant.
An elephant.
N.
 of Varuṇa.
White borax.
A kind of musical mode (राग).
pl.
 The inhabitants of the Sindhu country.
f.
A great river or river in general
पिबत्यसौ पाययते च सिन्धूः
R.*
 13.9
Me.*
 48
Ś.*
 5.21
Ku.*
 3.6
5.85.
The river Sindhu.
Comp.
 -उत्थम्, -उपलम् rock-salt. -कन्या
N.
 of Lakshmī -कफः cuttle-fish bone. -खेलः the country Sindha. -ज, -जन्मन्a.
aquatic.
river-born.
Sea-born, born in theSindha country. (-जः) the moon. (-जम्) rock-salt.-जा
f.
N.
 of Lakṣmī. -नन्दनः, -पुत्रः the moon. -नाथः the ocean. -पर्णी, -वेषणम् Gmelina Arborea (Mar. थोरशिवणी). -पिबः
N.
 of Agastya. -पुष्पः a conch-shell.-मन्थजम् rock-salt. -राजः, -पतिः
N.
 of Jayadratha
Ve.*
 3. -लवणम् rock-salt. -वारः a horse of good breed (brought from Sindha or Persia). -शयनः
N.
 of Viṣṇu.-सङ्गमः confluence of rivers
(also with the ocean).-सागरः the country between the mouths of the Indus and the sea. -सौवीराः
N.
 of a people inhabiting the country round the Indus.
Hindi
Hindi
सागर
Apte Hindi
Hindi
सिन्धुः
पुं*
 - "स्यन्द् + उद्, संप्रसारणं दस्य धः"
"समुद्र, सागर"
सिन्धुः
पुं*
 - "स्यन्द् + उद्, संप्रसारणं दस्य धः"
सिन्धुनदी के चारों ओर का देश
सिन्धुः
पुं*
 - "स्यन्द् + उद्, संप्रसारणं दस्य धः"
मालवा में बहने वाली एक नदी का नाम
सिन्धुः
पुं*
 - "स्यन्द् + उद्, संप्रसारणं दस्य धः"
हाथी के सूंड से निकला हुआ पानी
सिन्धुः
पुं*
 - "स्यन्द् + उद्, संप्रसारणं दस्य धः"
हाथी के गण्डस्थलों से बहनें वाला दान या मद
सिन्धुः
पुं*
 - "स्यन्द् + उद्, संप्रसारणं दस्य धः"
हाथी
सिन्धुः
पुं*
 ब* व* - "स्यन्द् + उद्, संप्रसारणं दस्य धः"
बड़ा दरिया या नदी
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सिन्धुः
noun
एकः गन्धर्वः।
"सिन्धुः गन्धर्वाणाम् एकः राजा आसीत्।"
Synonyms:
 सिन्धुः, सिन्धुरागः
noun
सम्पूर्णजातेः एकः रागविशेषः।
"सङ्गीतज्ञः सिन्धुं गायति।"
Synonyms:
 सिन्धुः, सिन्धुनदी
noun
यमुनायाः एका उपनदी।
"अस्माकं ग्रामः सिन्धोः तटे स्थितः।"
Synonyms:
 सिन्धुः
noun
पञ्जाबप्रान्तस्य पश्चिमभागे वर्तमानः नदः।
"सिन्धुः पञ्जाबप्रान्तार्थे वरदानम् एव।"
Synonyms:
 सागरः, समुद्रः, अब्धिः, अकूपारः, पारावारः, सरित्पतिः, उदन्वान्, उदधिः, सिन्धुः, सरस्वान्, सागरः, अर्णवः, रत्नाकरः, जलनिधिः, यादःपतिः, अपाम्पतिः, महाकच्छः, नदीकान्तः, तरीयः, द्वीपवान्, जलेन्द्रः, मन्थिरः, क्षौणीप्राचीरम्, मकरालयः, सरिताम्पतिः, जलधिः, नीरनिझिः, अम्बुधिः, पाथोन्धिः, पाधोधिः, यादसाम्पतिः, नदीनः, इन्द्रजनकः, तिमिकोषः, वारांनिधिः, वारिनिधिः, वार्धिः, वारिधिः, तोयनिधिः, कीलालधिः, धरणीपूरः, क्षीराब्धिः, धरणिप्लवः, वाङ्कः, कचङ्गलः, पेरुः, मितद्रुः, वाहिनीपतिः, गङगाधरः, दारदः, तिमिः, प्राणभास्वान्, उर्मिमाली, महाशयः, अम्भोनिधिः, अम्भोधिः, तरिषः, कूलङ्कषः, तारिषः, वारिराशिः, शैलशिविरम्, पराकुवः, तरन्तः, महीप्राचीरम्, सरिन्नाथः, अम्भोराशिः, धुनीनाथः, नित्यः, कन्धिः, अपान्नाथः
noun
भूमेः परितः लवणयुक्ता जलराशिः।
"सागरे मौक्तिकानि सन्ति।"
Tamil
Tamil
ஸிந்து4: : கடல், ஸிந்து நதி, ஸிந்து நாடு.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सिन्धुः,
पुं,
 (स्यन्दते इति । स्यन्दू प्रस्रवणे +“स्यन्देः सम्प्रसारणं धश्च ।” उणा० १ । १२ ।इतिः उः । धकारादेशः सम्प्रसारणञ्च ।)समुद्रः । इत्यमरः । १ । १० । १ ॥
यथा, भागवते । ३ । ११ । ३१ ।तावत्त्रिभुवनं सद्यः कल्पान्तै धितसिन्धवः ।प्लावयन्त्युत्कटाटोपचण्डवातेरितोर्म्मयः ॥
”)वमथुः । देशविशेषः । (यथा, रघुः । १५ ।८७ ।“युधाजितश्च सन्देशात् स देशं सिन्धुनामकम् ।ददौ दत्तप्रभावाय भरताय भृतप्रजः ॥
”)नदविशेषः । इति मेदिनी ॥
इन्दस् इतिख्यातः । (यथा, रघुः । ४ । ६७ ।“विनीताध्वश्रमास्तस्य सिन्धु तीरविचेष्टनैः ।दुधुवुर्वाजिनः स्कन्धान् लग्नकुङ्कुमकेशरान् ॥
”)गजमदः । इति हेमचन्द्रः ॥
सिन्धु वारवृक्षः ।इति शब्दचन्द्रिका ॥
श्वेतटङ्कणम् । इति राज-निर्घण्टः ॥
रागविशेषः । स च मालकौशराग-पुत्त्रः । यथा, --“माधवः शोभनः सिन्धु र्म्मारुमेवाडुकुन्तलाः ।कलिङ्गः सोमसंयुक्तः कौशिकस्य सुता इमे ॥
”इति सङ्गीतसिन्धुः ॥
सिन्धुः,
स्त्री,
 (स्यन्दते इति । स्यन्द + उः । सम्प्र-सारणम् । दस्य धश्च ।) नदी । इति मेदिनी ॥
(यथा, मुण्डकोपनिषदि । २ । १ । ९ ।“अतः समुद्रा गिरयश्च सर्व्वे-ऽस्मात् स्यन्दन्ते सिन्धवः सर्व्वरूपाः ।अतश्च सर्व्वा ओषधयो रसश्चयेनैष भूतैस्तिष्ठते ह्यन्तरात्मा ॥
”)नदीविशेषः । तज्जलगुणाः । यथा, --“शतद्रोर्विपाशायुजः सिन्धुनद्याःसुशीतं लघु स्वादु सर्व्वामयघ्नम् ।जलं निर्म्मलं दीपनं पाचनञ्चप्रदत्ते बलं बुद्धिमेधायुषञ्च ॥
”इति राजनिर्घण्टः ॥