सिन्दूरं (sindUraM)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritसिन्दूरं, (स्यन्दते इति स्यन्दू ङ क्षरणे +“स्यन्देः सम्प्रसारणञ्च ।” उणा० १ । ६९ ।इति ऊरन् । सम्प्रसारणञ्च ।) रक्तवर्णचूर्ण-विशेषः । सिँदूर इति भाषा । तत्पर्य्यायः ।नागसम्भवम् २ । इत्यमरः । २ । ९ । १०५ ॥
नागरेणुः ३ रक्तम् ४ सीमन्तकम् ५ नागजम् ६नागगर्भम् ७ शोणम् ८ वीररजः ९ गणेश-भूषणम् १० सन्ध्यारागम् ११ शृङ्गारकम् १२सौगाग्यम् १३ अरुणम् १४ मङ्गल्यम् १५ ।अस्य गुणाः । कटुत्वम् । तिक्तत्वम् । उष्णत्वम् ।व्रणविरोपणत्वम् । कुष्ठास्रभ्रमकण्डूतिविसर्पशम-नत्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
* ॥
अपि च ।“सिन्दूरं रक्तरेणुञ्च नागगर्भञ्च सीसजम् ।सीसोपधातुः सिन्दूरं गुणैस्तत् सीसवन्मतम् ॥
संयोगजप्रभावेण तस्याप्यन्ये गुणाः स्मृताः ।सिन्दूरमुष्णं वीसर्पकुष्ठकण्डविषापहम् ।भग्नसन्धानजननं व्रणशोधनरोहणम् ॥
” * ॥
सिन्दूरस्य शोधनमाह ।“दुग्धाम्लयोगतस्तस्य विशुद्धिर्गदिता बुधैः ।”इति भावप्रकाशः ॥
* ॥
सिन्दूरदानमन्त्रो यथा, --“सिन्दूरञ्च वंरं रम्यं भाले शोभाविवर्द्धनम् ।पूरणं भूषणानाञ्च सिन्दूरं प्रतिगृह्मताम् ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते प्रकृतिखण्डे २१ अध्यायः ॥
* ॥
तस्य धारणात् पत्युरायुर्व्वृद्धिर्भवति । यथा, --“हरिद्रां कुङ्कु मञ्चैव सिन्दूरं कज्जलं तथा ।कार्पासकञ्च ताम्बूलं माङ्गल्याभारणं शुभम् ॥
केशसंस्कारकवरीकरकर्णविभूषणम् ।भर्त्तुरायुष्यमिच्छन्ती दूरयेन्न पतिव्रता ॥
”इति काशीखण्डे ४ अध्यायः ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.