| YouTube Channel

सिद्धः (siddhaH)

 
Hindi
Hindi
उत्तम
Apte Hindi
Hindi
सिद्धः
पुं*
 - सिध् + क्त
"अर्धदिव्य प्राणी जो अत्यन्त पवित्र और पुण्यात्मा माना जाता है, विशेष रुप से देवयोनि विशेष जिसमें आठ सिद्धियाँ हो"
सिद्धः
पुं*
 - सिध् + क्त
अंतर्दृष्टि प्राप्त संत ऋषि या महात्मा
सिद्धः
पुं*
 - सिध् + क्त
कोई भी सन्त ऋषि या महात्मा
सिद्धः
पुं*
 - सिध् + क्त
" जादूगर, ऐन्द्रजालिक"
सिद्धः
पुं*
 - सिध् + क्त
"कानूनी मुकदमा, अदालती जाँच"
सिद्धः
पुं*
 - सिध् + क्त
गुड़
सिद्धः
पुं*
 - सिध्+क्त
जिसे इसी जीवन में सिद्धि प्राप्त हो गई है
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 ज्ञानी, योगी, तत्वदर्शी, अन्तःप्रज्ञः, आत्मज्ञः, आत्मज्ञानी, सिद्धः
noun
यः आत्मानं जानाति।
"महन्तः ज्ञानिनः अपि भगवतः दर्शनं काङ्क्षन्ति।"
Synonyms:
 गुड़ः, इक्षुपाकः, इक्षुसारः, मधुरः, रसपाकजः, खण्डजः, द्रवजः, सिद्धः, मोदकः, अमृतसारजः, शिशुप्रियः, सितादिः, अरुणः, रसजः
noun
इक्ष्वादीनां रसः यः लोष्टवत् दृढः संपक्वः च अस्ति।
"कैलासः प्रतिदिनं दन्तधावनानन्तरं गुडं भुक्त्वा जलं पिबति।"
Synonyms:
 सिद्धः
noun
एकः लेखकः ।
"सिद्धस्य उल्लेखः कोशे वर्तते"
Synonyms:
 सिद्धः
noun
एकः ब्राह्मणः ।
"सिद्धस्य उल्लेखः बौद्धसाहित्ये वर्तते"
Synonyms:
 सिद्धः
noun
जज्जस्य भ्राता ।
"सिद्धस्य उल्लेखः कोशे वर्तते"
Synonyms:
 सिद्धः
noun
एकः राजा ।
"सिद्धस्य उल्लेखः राजतरङ्गिण्यां वर्तते"
Synonyms:
 सिद्धः
noun
एकः राजर्षिः ।
"सिद्धस्य उल्लेखः कोशे वर्तते"
Synonyms:
 सिद्धः
noun
एकः देवगन्धर्वः ।
"सिद्धस्य उल्लेखः महाभारते वर्तते"
Synonyms:
 सिद्धः
noun
एकः जनसमूहः ।
"सिद्धस्य उल्लेखः महाभारते विष्णुपुराणे च वर्तते"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: सिद्धः
Root: सिद्ध
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ सनकादयः देवयोनयः
Meaning(s):
⇒ Name of a lower deity as a Sanaka
Shloka(s):
1|3|2|1 ► गन्धर्वो गातुगान्धर्वौ सिद्धाः स्युः सनकादयः। (स्वर्गकाण्डः/यक्षाद्यध्यायः)
Synonym(s):
➠ 1|3|2|1 ⇢ सिद्धः (सिद्ध) (पुं) ⇒ Name of a lower deity as a Sanaka ⇒ सनकादयः देवयोनयः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ देवयोनिः
जातिः ➡ देवयोनिः
अमरकोशः
Sanskrit
Word: सिद्धः
Root: सिद्ध
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ hit
⇒ holy
⇒ paid
⇒ cured
⇒ proved
⇒ healed
⇒ sacred
⇒ divine
⇒ cooked
⇒ gained
⇒ lawsuit
⇒ settled
⇒ dressed
⇒ subdued
⇒ decided
⇒ demi-god
⇒ effected
⇒ sorcerer
⇒ singular
⇒ powerful
⇒ acquired
⇒ peculiar
⇒ prepared
⇒ fulfilled
⇒ notorious
⇒ beatified
⇒ effective
⇒ perfected
⇒ miraculous
⇒ successful
⇒ driven off
⇒ celebrated
⇒ invariable
⇒ liquidated
⇒ well-known
⇒ unalterable
⇒ scared away
⇒ adjudicated
⇒ illustrious
⇒ established
⇒ supernatural
⇒ valid [rule]
⇒ accomplished
⇒ jina or arhat
⇒ resulting from
⇒ become perfect
⇒ judicial trial
⇒ ready for payment
⇒ kind of thorn-apple
⇒ terminated [lawsuit]
⇒ subject or obedient to
⇒ brought into subjection
⇒ admitted to be true or right
⇒ 21st of the astronomical yogas
⇒ one who has attained his object
⇒ thoroughly skilled or versed in
⇒ kind of medicinal plant or root
⇒ any holy personage or great saint
⇒ endowed with supernatural faculties
⇒ any inspired sage or prophet or seer
⇒ another plant or a sort of hard sugar
⇒ one who has attained the highest object
⇒ any great adept in magic or one who has acquired supernatural powers
⇒ siddha or semidivine being of great purity and perfection and said to possess the eight supernatural faculties
Shloka(s):
3|1|100|2 ► सिद्धे निर्वृत्तनिष्पन्नौ दारिते भिन्नभेदितौ॥ (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|1|100|2 ⇢ सिद्धः (सिद्ध) (पुं) ⇒ hit, holy, paid, cured, proved, healed, sacred, divine, cooked, gained, lawsuit, settled, dressed, subdued, decided, demi-god, effected, sorcerer, singular, powerful, acquired, peculiar, prepared, fulfilled, notorious, beatified, effective, perfected, miraculous, successful, driven off, celebrated, invariable, liquidated, well-known, unalterable, scared away, adjudicated, illustrious, established, supernatural, valid [rule], accomplished, jina or arhat, resulting from, become perfect, judicial trial, ready for payment, kind of thorn-apple, terminated [lawsuit], subject or obedient to, brought into subjection, admitted to be true or right, 21st of the astronomical yogas, one who has attained his object, thoroughly skilled or versed in, kind of medicinal plant or root, any holy personage or great saint, endowed with supernatural faculties, any inspired sage or prophet or seer, another plant or a sort of hard sugar, one who has attained the highest object, any great adept in magic or one who has acquired supernatural powers, siddha or semidivine being of great purity and perfection and said to possess the eight supernatural faculties
➠ 3|1|100|2 ⇢ (सिद्ध) (स्त्री) ⇒ hit, holy, paid, cured, proved, healed, sacred, divine, cooked, gained, lawsuit, settled, dressed, subdued, decided, demi-god, effected, sorcerer, singular, powerful, acquired, peculiar, prepared, fulfilled, notorious, beatified, effective, perfected, miraculous, successful, driven off, celebrated, invariable, liquidated, well-known, unalterable, scared away, adjudicated, illustrious, established, supernatural, valid [rule], accomplished, jina or arhat, resulting from, become perfect, judicial trial, ready for payment, kind of thorn-apple, terminated [lawsuit], subject or obedient to, brought into subjection, admitted to be true or right, 21st of the astronomical yogas, one who has attained his object, thoroughly skilled or versed in, kind of medicinal plant or root, any holy personage or great saint, endowed with supernatural faculties, any inspired sage or prophet or seer, another plant or a sort of hard sugar, one who has attained the highest object, any great adept in magic or one who has acquired supernatural powers, siddha or semidivine being of great purity and perfection and said to possess the eight supernatural faculties
➠ 3|1|100|2 ⇢ सिद्धम् (सिद्ध) (नपुं) ⇒ hit, holy, paid, cured, proved, healed, sacred, divine, cooked, gained, lawsuit, settled, dressed, subdued, decided, demi-god, effected, sorcerer, singular, powerful, acquired, peculiar, prepared, fulfilled, notorious, beatified, effective, perfected, miraculous, successful, driven off, celebrated, invariable, liquidated, well-known, unalterable, scared away, adjudicated, illustrious, established, supernatural, valid [rule], accomplished, jina or arhat, resulting from, become perfect, judicial trial, ready for payment, kind of thorn-apple, terminated [lawsuit], subject or obedient to, brought into subjection, admitted to be true or right, 21st of the astronomical yogas, one who has attained his object, thoroughly skilled or versed in, kind of medicinal plant or root, any holy personage or great saint, endowed with supernatural faculties, any inspired sage or prophet or seer, another plant or a sort of hard sugar, one who has attained the highest object, any great adept in magic or one who has acquired supernatural powers, siddha or semidivine being of great purity and perfection and said to possess the eight supernatural faculties
➠ 3|1|100|2 ⇢ निर्वृत्तः (निर्वृत्त) (पुं) ⇒ done, ready, finished, developed, grown out, originated, accomplished, sprung forth
➠ 3|1|100|2 ⇢ (निर्वृत्त) (स्त्री) ⇒ done, ready, finished, developed, grown out, originated, accomplished, sprung forth
➠ 3|1|100|2 ⇢ निर्वृत्तम् (निर्वृत्त) (नपुं) ⇒ done, ready, finished, developed, grown out, originated, accomplished, sprung forth
➠ 3|1|100|2 ⇢ निष्पन्नः (निष्पन्न) (पुं) ⇒ ready, arisen, effected, finished, sprung up, completed, succeeded, brought about, descended from, derived from [grammar], gone forth or sprung up
➠ 3|1|100|2 ⇢ (निष्पन्न) (स्त्री) ⇒ ready, arisen, effected, finished, sprung up, completed, succeeded, brought about, descended from, derived from [grammar], gone forth or sprung up
➠ 3|1|100|2 ⇢ निष्पन्नम् (निष्पन्न) (नपुं) ⇒ ready, arisen, effected, finished, sprung up, completed, succeeded, brought about, descended from, derived from [grammar], gone forth or sprung up
Related word(s):
जातिः ➡ द्रव्यम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सिद्धः,
पुं,
 (सिध + क्तः) देवयोनिविशेषः ।इत्यमरः । १ । १ । ११ ॥
स तु अणिमादिगुणो-पेतो विश्वावसुप्रभृतिः । इति भरतः ॥
(यथा, कुमारे । १ । ५ ।“उद्वेजिता वृष्टिभिराश्रयन्तेशृङ्गाणि यस्यातपवन्ति सिद्धाः ॥
”)व्यासादिः । विस्कम्भादिसप्तविंशतियोगान्तर्गतै-कविंशयोगः । इति मेदिनी ॥
तत्र जातफलम् ।“जितेन्द्रियः सर्व्वकलानिधानोगौरोऽतिशूरो मधुरो विनीतः ।सत्योपपन्नः कृतभूरिभोगोयस्य प्रसूतौ किल सिद्धयोगः ॥
”इति कोष्ठीप्रदीपः ॥
व्यवहारः । इति शब्दरत्नावली ॥
कृष्ण-धुस्तूरः । गुडः । इति राजनिर्घण्टः ॥
सिद्धः, त्रि, (सिध + क्तः ।) प्रसिद्धः । (यथा, भागवते । १० । १८ । १६ ।“एवं तौ लोकसिद्धाभिः क्रीडाभिश्चेरतुर्वने ॥
”)नित्यः । निष्पन्नः । इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा, रामायणे । २ । ९८ । ८ ।“सिद्धार्थः खलु सौमित्रिर्यश्चन्द्रविमलोपमम् ।मुखं पश्यति रामस्य राजीवाक्षं महाद्युतिम् ॥
”)मुक्तः । इति हेमचन्द्रः ॥
(यथा, भागवते । ६ ।१२ । १९ ।“अहो दानव सिद्धोऽसि यस्य ते मतिरीदृशी ॥
”)पक्वम् । यथा, सुमन्तुः ।“पर्य्युसितं पुनःसिद्धमभोज्यमन्यत्र हिरण्यो-दकस्पर्शात् ।” इति श्राद्धतत्त्वम् ॥
मन्त्रसिद्धि-विशिष्टः । यथा, --अथ मन्त्रसिद्धेरुपायाः । गौतमीये ।“सम्यगनुष्ठितो मन्त्रो यदि सिद्धिर्न जायते ।पुनस्तेनैव कर्त्तव्यं ततः सिद्धो भवेद्ध्रु वम् ॥
पुनरनुष्ठितो मन्त्रो यदि सिद्धिर्न जायते ।पुनस्तेनैव कर्त्तव्यं ततः सिद्धो न संशयः ॥
पुनः सोऽनुष्ठितो मन्त्रो यदि सिद्धिर्न जायते ।उपायास्तत्र कर्त्तव्याः सप्त शङ्करभाषिताः ।भ्रामणं रोधनं वश्यं पीडनं पोषशोषणम् ।दहनान्तं क्रमात् कुर्य्यात् ततः सिद्धो भवेन्मनुः ॥
भ्रामणं वायुवीजेन यथानुक्रमयोगतः ।तम्मन्त्रं यन्त्र आलिख्य सिद्धकर्पूरकुङ्कुमैः ।उशीरचन्दनाभ्यान्तु मन्त्रं संग्रथितं लिखेत् ।क्षीराज्यमधुतोयानां मध्ये तल्लिखितं भवेत् ॥
पूजनाज्जपनाद्धोमात् भ्रामितः सिद्धिदो भवेत्भ्रमितो यदि न सिद्धः स्याद्रोधनं तस्य कारयेत्सारस्वतेन बीजेन संपुटीकृत्य संजपेत् ।एवं रुद्धे भवेत् सिद्धो न चेदेतद्वशीकुरु ॥
अलक्तचन्दनं कुष्ठं हरिद्रा मादनं शिला ।एतैस्तु मन्त्रमालिख्य भूर्ज्जपत्रे सुशोभने ।धार्य्यकण्टे भवेत् सिद्धः पीडनं वास्य कारयेत् ॥
अधरोत्तरयोगेन पदानि परिजप्य वै ।ध्यायेच्च देवतां तद्वत् अधरोत्तररूपिणीम् ॥
विद्यामादित्यदुग्धे न लिखित्वाक्रम्य चाङ्घ्रिणातथाभूतेन मन्त्रेण होमः कार्य्यो दिने दिने ॥
पीडितो लज्जयाविष्टः सिद्धः स्यादथ पोषयेत् ।बालायान्त्रितयं बीजं आद्यन्ते तस्य योजयेत् ॥
गोक्षीरमधुनालिख्य विद्यां पाणौ विभावयेत् ।पोष्रितोऽयं भवेत् सिद्धो न चेत् कुर्व्वीतशोषणम् ॥
द्वाभ्यान्तु वायुबीजाभ्यां मन्त्रं कुर्य्याद्विदर्भिणम्एषा विद्या गले धार्य्या लिखित्वा वरभस्मना ॥
शोषितोऽपि न सिद्धः स्यात् दहनीयोऽग्नि-बीजतः ।आग्नेयेन तु बीजेन मन्त्रस्यैकैकमक्षरम् ॥
आद्यन्तमध ऊर्द्धञ्च योजयेद्दाहकर्म्मणि ।ब्रह्मवृक्षस्य तैलेन मन्त्रमालिख्य धारयेत् ॥
कण्ठदेशे ततो मन्त्रः सिद्वः स्याच्छङ्करोदितम् ।इत्येतत् कथितं सम्यक् केवलं तव भक्तितः ॥
एकेनेव कृतार्थः स्याद्बहुभिः किमु सुव्रते ॥
”इति तन्त्रसारः ॥
* ॥
सिद्धिविशिष्टः । स च चतुस्त्रिंशद्विधः । यथा, --“चतुस्त्रिंशद्विधः सिद्धः सर्व्वकर्म्मोपकारकः ।तमुपैति स्वयं सिद्धं भक्तस्तं नैव वाञ्छति ॥
द्वात्रिंशद्विधं सिद्धं सर्व्वसाधनकारणम् ।मन्मुखात् श्रूयतां नन्द सिद्धमन्त्रं गृहाण च ॥
अणिमा लघिमा प्राप्तिः प्राकाम्य महिमा तथाईशित्वञ्च वशित्वञ्च तथा कामावसायिता ॥
दूरश्रवणमेवेति परकायप्रवेशनम् ।मनोवायित्वमेवेति सर्व्वज्ञत्वमभीप्सितम् ॥
वह्निस्तम्भं जलस्तम्भं चिरजीवित्वमेव वा ।वायुस्तम्भं क्षुत्पिपासानिद्रास्तम्भनमेव च ॥
कायव्यूहञ्च वाक्सिद्धं मृतानयनमीप्सितम् ।सृष्टीनां कारणञ्चैव प्राणाकर्षणमेव च ॥
प्राणानाञ्च प्रदानञ्च लोभादीनाञ्च स्तम्भनम् ।इन्द्रियाणां स्तम्भनञ्च बुद्धिस्तम्भनमेव च ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते श्रीकृष्णजन्मखण्डे । ७८ । २०-२९