| YouTube Channel

सि (si)

 
शब्दसागरः
English
सि r. 5th cl. (सिनोति) r. 9th cl. (सिनाति) To bind, to ensnare.
Capeller Eng
English
1 सि v. 2 सा.
2 सि hurl, only
pp.
 प्र॑सित (q.v. ).
Apte
English
सि [si], 5, 9
U.
 (सिनोति, सिनुते, सिनाति, सिनीते)
To bind, tie, fasten
उभे नानार्थे पुरुषं सिनीतः Kaṭh.2.1.
To ensnare.
Apte 1890
English
सि {c5c} {c9c} U. (सिनोति, सिनुते, सिनाति, सिनीते) 1 To bind, tie, fasten.
2 To ensnare.
Monier Williams Cologne
English
1. सि (cf. √ 4. सा)
cl.
 5. 9. Ā.
P.
 (Dhātup. xxvii, 2
xxxi, 5) सिनोति, सिनुते
सिना॑ति, सिनिते (really occurring only in pres. सिना॑ति,
impf.
 असिनोत्
pf. सिषाय,
RV.
aor.
 [?] सिषेत्, ib.
असैषीत्, असेष्ट
Gr.
fut. सेता, ib.
सिष्यति,
MBh.
सेष्यति, °ते
Gr.
inf.
 से॑तवे,
AV.
सेतुम्
Gr.
 ),
to bind, tie, fetter,
RV.
AV.
VS.
PārGṛ.
KaṭhUp.
 :
Caus.
 साययति (aor. असीषयत्)
Gr.
 :
Desid.
 सिसीषति, °ते, ib. :
Intens.
 सेषीयते, सेषयीति, सेषेति, ib.
सि [cf. Gk. ἱ-μάς, ἱ-μονία
Lett.
 sinu, ‘to bind’
Angl.Sax. sâl
Germ.
 Seil.]
2. सि (See सायक, सेना), to hurl, cast.
3. सि
ind.
 g. चादि.
सि a
f.
 service,
L.
N.
 of the wife of Kāma,
L.
Monier Williams 1872
English
सि सि, cl. 5. 9. P. A. सिनोति, सिनुते, सि-
नाति, सिनीते, सिषाय, सिष्ये, सेष्यति, -ते,
असैषीत्, असेष्ट, सेतुम्, to bind, tie, fasten
to
ensnare: Caus. साययति, -यितुम्, Aor. असीषयत्:
Desid. सिसीषति, -ते: Intens. सेषीयते, सेषयीति,
सेषेति
[cf. Zend hi-ta, ‘bound:’ Gr. σει-ρά,
ἱ-μά-ς, ἱ-μον-ιά, ἱμάσσ-ω, ἱμάσ-θλη: Old Germ.
sei-l, sei-d, ‘a noose
’ sai-to: Goth. in-sailjan:
Old Sax. si-mo, ‘a bond:’ Angl. Sax. sal, sœl,
sœlan, sieran, syrwan: Slav. si-lo, se-ti, si-tije:
Lett. see-t, ‘to bind
’ sai-te, ‘a bond, rope.’]
Macdonell
English
सि 1. SI, Ⅸ. P. sinā́ti (V.), bind: pp. sitá, 🞄V., C.: bound
C.: accompanied with (in. , 🞄—°). pra, bind, render harmless
ps. 🞄pra-siṣye, ft. (C.): pp. prasita (C.), continually 🞄occupied with (in. , lc.)
lasting, enduring.
सि 2. SI, cast, hurl (in sāyaka and senā). 🞄pra, pp. prásita, darting along (RV.).
Benfey
English
सि सि, ii. 5 and 9, Par. Ātm. To
bind. Ptcple. of the pf. pass. सित,
Bound, surrounded, Chr. 296, 5 = Rigv.
i. 112, 5
cf. s.v. सित। -- With the prep.
प्र प्र, प्रसित,
1. Bound.
2. Attached
to.
3. Diligent, attentive. -- Cf. सीमन्
σειρά
O.H.G. sail
A.S. sal, laqueus,
sael, saelan, sieran, syrwan
Goth.
in-sailjan, illaqueare
O.H.G. saito
A.S. sad, laqueus.
Apte Hindi
Hindi
सि
स्वा* क्रया* उभ* - -
"बांधना, कसना, जकड़ना"
सि
स्वा* क्रया* उभ* - -
जाल में फँसना
L R Vaidya
English
si {% vt. 5U, 9U (pres. सिनोति, सिनुते, सिनाति, सिनीते) %} To bind, to tie, to fasten, to ensnare.
Bopp
Latin
सि 5. et 9. P. A. सिनोमि, सिन्वे, सिनामि, सिने (बन्ध-
ने) ligare, vincire. RIGV. V. 84. 2.: सेतृभिः सिनीथः
पापकृतः (v. Westerg.)
RIGV. 112. 5.: सितम् vinctum.
(Lett. ʃsee-t ligare, ʃsai-te funis, vinculum
sax. vet. si-
mo, Them. si-mon, quod ligat, restis, laqueus, vinculum
germ. vet. sai-d, sei-d laqueus, tendicula, sai-to(n) funis,
fidis, chorda
sai-l laqueus
slav. sje-tj tendicula, si-lo la-
queus
gr. σει-ϱά, ἱ-μάς, v. Pott I. 206. II. 174. Graff
VI. 157. sq. 187.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
1 si (or sī), syllable used in learning to write: Divy 〔486.2, 6〕 sīty ukte dham iti vismarati (of a stupid pupil). Prob. refers to the word siddham
the forgotten akṣara would strictly be ddham.
2 si = asi, thou art: 〔§§ 4.7〕
〔28.64〕.
Lanman
English
√1si, bind, see √sā.
√2si, hurl, in prá-sita, ‘darting along, ’
sā́yaka, ‘missile, ’ and sénā, ‘weapon.’
Kridanta Forms
Sanskrit
सि (षि॒ञ् बन्धने - स्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = सयनम्
अनीयर् = सयनीयः - सयनीया
ण्वुल् = सायकः - सायिका
तुमुँन् = सेतुम्
तव्य = सेतव्यः - सेतव्या
तृच् = सेता - सेत्री
क्त्वा = सित्वा
ल्यप् = प्रसित्य
क्तवतुँ = सितवान् / सिनवान् - सितवती / सिनवती
क्त = सितः / सिनः - सिता / सिना
शतृँ = सिन्वन् - सिन्वती
शानच् = सिन्वानः - सिन्वाना
सि (षि॒ञ् बन्धने - क्र्यादिः - अनिट्)
ल्युट् = सयनम्
अनीयर् = सयनीयः - सयनीया
ण्वुल् = सायकः - सायिका
तुमुँन् = सेतुम्
तव्य = सेतव्यः - सेतव्या
तृच् = सेता - सेत्री
क्त्वा = सित्वा
ल्यप् = प्रसित्य
क्तवतुँ = सितवान् / सिनवान् - सितवती / सिनवती
क्त = सितः / सिनः - सिता / सिना
शतृँ = सिनन् - सिनती
शानच् = सिनानः - सिनाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 सि
मूलधातुः:
 षिञ्
धात्वर्थः:
 बन्धने
गणः:
 स्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 अनिट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 सिनोति, सिनुते
अनुबन्धादिविशेषः:
 इकारान्तः
धातुः:
 सि
मूलधातुः:
 षिञ्
धात्वर्थः:
 बन्धने
गणः:
 क्र्यादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 अनिट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 सिनाति, सिनीते
अनुबन्धादिविशेषः:
 इकारान्तः
Abhyankara Grammar
English
सि ( 1 ) personal ending सिप् of the sec. pers. sing.
cf. तिप्तस्झिसिप्थस्थ- . .महिङ् P.III.4.78
( 2 ) Unadi affix क्सि ( सि ) cf. लुषिकुषि्शुषिभ्य: क्सि: Un. III. 155.
Capeller
German
1. सि s. 2. सा.
2. सि schleudern
nur प्र p. p. प्र॑सित dahinschiefesend.
Grassman
German
1. √si, binden [mit 2. sā ursprünglich identisch, aber die Schwächung zu i theilweise schon vor der Sprachtrennung vollzogen, vgl. Cu. 〔602〕
besonders die Stammform sya erscheint in gleichen Zusammenfügungen wie 2. sā], insbesondere 1〉 binden, fesseln [A.]
2〉 dass. ohne Objekt.
Mit áti überbinden [A.].
áva 1〉 losbinden, lösen einen Gebundenen [A.]
2〉 Unrecht [A.] lösen (mit festgehaltenem Bilde)
3〉 ausspannen, ruhen
besonders 4〉 ávasita der ruhende, im Gegensatze gegen den gehenden.
ā́ verwickeln Kralle [A.].
úd fangen, fesseln.
prá verbinden, vorspannen [A.]
2〉 vordringen in prásiti.
ví 1〉 Knoten [A.] auflösen
2〉 bildlich auflösen, erlösen [A.]
3〉 Pfade [A.] frei machen, bahnen
5〉 frei, glücklich machen [A.]
6〉 ein angebundenes Thier [A.] losmachen, ablösen
7〉 bildlich den Geist [A.] lösen zur Huld [D.]
8〉 bildlich Unrecht [A.] vergeben
9〉 auflösen, öffnen Schlauch, Behältniss [A.] (zum Strömen)
10〉 auseinander thun, öffnen Lippen [A.]
11〉 Flüssigkeit [A.] frei lassen, strömen lassen.
Stamm I. sia, sya:
-yati áva 3〉 vaneṣā́ṭ (agnís) {887, 20} (āsu).
-yanti ví 11〉 dhā́rās {85, 5}.
-ya áva 3〉 {312, 2}
{481, 1}. — ví granthím ná {809, 18}. — 8〉 sárvā tā́ {439, 8} (śithirā́‿iva).
-ia (-iā) ví 5〉 manīṣā́m {807, 5}.
-yatu ví 5〉 prajā́m, nā́bhim {194, 9}. — 11〉 turī́pam {142, 10}.
-yatam áva 1〉 u. 2〉 baddhám, énas {515, 3}. — ví 1〉 u. 2〉 átrim granthím ná {969, 2}.
-yatām ví 5〉 rāyás póṣam nā́bhim asmé {231, 4}.
-yasva ví 10〉 śípre {101, 10}.
-iasva ví 11〉 nas turī́pam {238, 9}.
-iadhvam ví 3〉 údhar {856, 11}.
Stamm II. sinā́, sinī:
-ā́ti ud pádim mukṣī́jayā {125, 2}.
-īthás 2〉 {600, 2} (setṛ́bhis arajjúbhis).
Stamm III. si, sī:
-itam ví 3〉 pathás sātáye {625, 9}.
-īmahi ví 6〉 u. 7〉 áśvam ná sámditam mánas mṛḍīkā́ya {25, 3}.
Perf. stark siṣāy:
-ya [3. s.] ā́ nakhám {854, 10} (suparṇás).
Aor. stark siṣe:
-et 1〉 mā́ nas sétus 〰 ayám {676, 8}. [Page1515]
Part. siát (vgl. án-avasyat):
-án vi 9〉 divás ádrim {399, 1}.
Part. II. sitá:
-ám 1〉 rebhám {112, 5}.
-ā́m 1〉 gauríam {308, 6} (padí).
sita, (ṣita):
-as ví 6〉 gárbhas {853, 14}
bildlich (agnís) {453, 5}. — 11〉 vielleicht {148, 1} wo Sinn u. Versmaass víṣtas statt viṣṭas zu erfordern scheinen.
-am áti ū́dhar {899, 9} (pṛthivyā́m adadhās). — ví 9〉 dṛ́tim {437, 7}.
-asya áva 4〉 {32, 15}.
-ās ví 11〉 kulyā́s {437, 8}.
-āsas áva 4〉 náras {321, 8}. — ví 6〉 áśvās {447, 4}.
-e [du. f.] ví 6〉 áśve {267, 1}.
2. √si, schleudern (vgl. as), davon sā́yaka, sénā.
Mit prá dahinschiessen vom Vogel.
Part. II. sita:
-asya prá vés {323, 4}.
-āsas prá śyenā́sas {903, 5}.
Burnouf
French
*सि सि। सिनोमि 5 et सिनामि 9 [au moy.
सिन्वे et सिने]
p. सिषाय, सिष्ये
f1.
सेतास्मि
f2. सेष्यामि, सेष्ये
a1. असैषम्,
असेषि
pp. सित। Lier, attacher, nouer.
Stchoupak
French
सि-
v. सा-।