| YouTube Channel

सारसः (sArasaH)

 
Apte Hindi
Hindi
सारसः
पुं*
 - सरस इदम् अण्
सारस
सारसः
पुं*
 - सरस इदम् अण्
पक्षी
सारसः
पुं*
 - सरस इदम् अण्
चन्द्रमा
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सोमः, चन्द्रः, शशाङ्कः, इन्दुः, मयङ्कः, कलानिधिः, कलानाथः, कलाधरः, हिमांशुः, चन्द्रमाः, कुमुदबान्धवः, विधुः, सुधांशुः, शुभ्रांशुः, ओषधीशः, निशापतिः, अब्जः, जैवातृकः, सोमः, ग्लौः, मृगाङ्कः, द्विजराजः, शशधरः, नक्षत्रेशः, क्षपाकरः, दोषाकरः, निशीथिनीनाथः, शर्वरीशः, एणाङ्कः, शीतरश्मिः, समुद्रनवनीतः, सारसः, श्वेतवाहनः, नक्षत्रनामिः, उडुपः, सुधासूतिः, तिथिप्रणीः, अमतिः, चन्दिरः, चित्राटीरः, पक्षधरः, रोहिणीशः, अत्रिनेत्रजः, पक्षजः, सिन्धुजन्मा, दशाश्वः, माः, तारापीडः, निशामणिः, मृगलाञ्छनः, दर्शविपत्, छायामृगधरः, ग्रहनेमिः, दाक्षायणीपति, लक्ष्मीसहजः, सुधाकरः, सुधाधारः, शीतभानुः, तमोहरः, तुशारकिरणः, परिः, हिमद्युतिः, द्विजपतिः, विश्वप्सा, अमृतदीधितिः, हरिणाङ्कः, रोहिणीपतिः, सिन्धुनन्दनः, तमोनुत्, एणतिलकः, कुमुदेशः, क्षीरोदनन्दनः, कान्तः, कलावान्, यामिनीजतिः, सिज्रः, मृगपिप्लुः, सुधानिधिः, तुङ्गी, पक्षजन्मा, अब्धीनवनीतकः, पीयूषमहाः, शीतमरीचिः, शीतलः, त्रिनेत्रचूडामणिः, अत्रिनेत्रभूः, सुधाङ्गः, परिज्ञाः, सुधाङ्गः, वलक्षगुः, तुङ्गीपतिः, यज्वनाम्पतिः, पर्व्वधिः, क्लेदुः, जयन्तः, तपसः, खचमसः, विकसः, दशवाजी, श्वेतवाजी, अमृतसूः, कौमुदीपतिः, कुमुदिनीपतिः, भूपतिः, दक्षजापतिः, ओषधीपतिः, कलाभृत्, शशभृत्, एणभृत्, छायाभृत्, अत्रिदृग्जः, निशारत्नम्, निशाकरः, अमृतः, श्वेतद्युतिः
noun
देवताविशेषः
"पतितं सोममालोक्य ब्रह्मा लोकपितामहः[श.क]"
Synonyms:
 सारसः
noun
अनुमानतः चत्वारि पदानि यावत् उन्नतः बकविशेषः यस्य चञ्चुः कृष्णा दृढा च।
"सारसः जलाशयस्य नदीनां सरोवराणां च तटे वसति।"
Synonyms:
 सारसः, गोनर्दः, गृहसारसः, कामिवल्लभः, कामी, नीलकण्ठः, पुष्करः, पुष्कराख्यः, पुष्कराह्वः, पुष्कराह्वयः, रसिकः, लक्षणः, मैथुनी, लक्ष्मणः, श्येनाख्यः
noun
बादामस्य वर्णस्य एकः बकः।
"सारसस्य चञ्चुः कृशः दृढः च भवति।"
Synonyms:
 सारसः, पुष्कराह्वः, गोनर्दः, नाङ्कुरः, लक्ष्मणः, लक्षणः, सरसीकः, सरोत्सवः, रसिकः, कामी
noun
खगविशेषः।
"सारसाय मत्स्यं रोचते।"
Synonyms:
 चन्द्रः, कलानाथः, कलाधरः, हिमांशुः, चन्द्रमाः, कुमुदबान्धवः, विधुः, सुधांशुः, शुभ्रांशुः, ओषधीशः, निशापतिः, अब्जः, जैवातृकः, ग्लौः, मृगाङ्कः, द्विजराजः, शशधरः, नक्षत्रेशः, क्षपाकरः, दोषाकरः, निशीथिनीनाथः, शर्वरीशः, एणाङ्कः, शीतरश्मिः, समुद्रनवनीतः, सारसः, श्वेतवाहनः, नक्षत्रनामिः, उडुपः, सुधासूतिः, तिथिप्रणीः, अमतिः, चन्दिरः, चित्राटीरः, पक्षधरः, रोहिणीशः, अत्रिनेत्रजः, पक्षजः, सिन्धुजन्मा, दशाश्वः, माः, तारापीडः, निशामणिः, मृगलाञ्छनः, दर्शविपत्, छायामृगधरः, ग्रहनेमिः, दाक्षायणीपति, लक्ष्मीसहजः, सुधाकरः, सुधाधारः, शीतभानुः, तमोहरः, तुशारकिरणः, परिः, हिमद्युतिः, द्विजपतिः, विश्वप्सा, अमृतदीधितिः, हरिणाङ्कः, रोहिणीपतिः, सिन्धुनन्दनः, तमोनुत्, एणतिलकः, कुमुदेशः, क्षीरोदनन्दनः, कान्तः, कलावान्, यामिनीजतिः, सिज्रः, मृगपिप्लुः, सुधानिधिः, तुङ्गी, पक्षजन्मा, अब्धीनवनीतकः, पीयूषमहाः, शीतमरीचिः, शीतलः, त्रिनेत्रचूडामणिः, अत्रिनेत्रभूः, सुधाङ्गः, परिज्ञाः, सुधाङ्गः, वलक्षगुः, तुङ्गीपतिः, यज्वनाम्पतिः, पर्व्वधिः, क्लेदुः, जयन्तः, तपसः, खचमसः, विकसः, दशवाजी, श्वेतवाजी, अमृतसूः, कौमुदीपतिः, कुमुदिनीपतिः, भूपतिः, दक्षजापतिः, ओषधीपतिः, कलाभृत्, शशभृत्, एणभृत्, छायाभृत्, अत्रिदृग्जः, निशारत्नम्, निशाकरः, अमृतः, श्वेतद्युतिः, हरिः
noun
खगोलीयपिण्डः यः पृथ्वीं परिभ्रमति।
"अधुना मानवः चन्द्रस्य पृष्ठभागं गत्वा संशोधनं करोति।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: सारसः
Root: सारस
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ सारसः इति पक्षिविशेषः
Meaning(s):
⇒ Kind of Heron
Shloka(s):
2|3|33|1 ► सारसो मैथुनी कामी गोनर्दः पुष्कराह्वयः। (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|3|33|1 ⇢ सारसः (सारस) (पुं) ⇒ Kind of Heron ⇒ सारसः इति पक्षिविशेषः
➠ 2|3|33|1 ⇢ मैथुनी (मैथुनिन्) (पुं) ⇒ Kind of Heron ⇒ सारसः इति पक्षिविशेषः
➠ 2|3|33|1 ⇢ कामी (कामिन्) (पुं) ⇒ Kind of Heron ⇒ सारसः इति पक्षिविशेषः
➠ 2|3|33|1 ⇢ गोनर्दः (गोनर्द) (पुं) ⇒ Kind of Heron ⇒ सारसः इति पक्षिविशेषः
➠ 2|3|33|1 ⇢ पुष्कराह्वयः (पुष्कराह्वय) (पुं) ⇒ Kind of Heron ⇒ सारसः इति पक्षिविशेषः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ सारसप्रिया
जातिः ➡ पक्षी
पति_पत्नीसंबन्धः ➡ सारसप्रिया
अमरकोशः
Sanskrit
Word: सारसः
Root: सारस
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ moon
⇒ heron
⇒ stork
⇒ crying
⇒ calling
⇒ bird in general
⇒ kind of measure
⇒ Indian or Siberian crane
⇒ Indian crane [ Ardea Sibirica - Zoo. ]
⇒ relating or belonging to or coming from a pond or lake
Shloka(s):
2|5|22|1 ► क्रुङ्क्रौञ्चोऽथ बकः कह्वः पुष्कराह्वस्तु सारसः। (सिंहादिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|5|22|1 ⇢ पुष्कराह्वः (पुष्कराह्व) (पुं)
➠ 2|5|22|1 ⇢ सारसः (सारस) (पुं) ⇒ moon, heron, stork, crying, calling, bird in general, kind of measure, Indian or Siberian crane, Indian crane [ Ardea Sibirica - Zoo. ], relating or belonging to or coming from a pond or lake
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ सारसस्त्री
जातिः ➡ पक्षी
पति_पत्नीसंबन्धः ➡ सारसस्त्री
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सारसः,
पुं,
 चन्द्रः । इति मेदिनी ॥
सारसः,
पुं,
स्त्री,
 (सरसि भवः । अण् ।) स्वनाम-ख्यातपक्षी । तत्पर्य्यायः । पुष्कराह्वः २ ।इत्यमरः । २ । ५ । २२ ॥
गोनर्द्दः ३ नाङ्कुरः ४लक्ष्मणः ५ लक्षणः ६ सरसीकः ७ सरोत्सवः ८इति शब्दरत्नावली ॥
रसिकः ९ कामी १० ।तन्मांसगुणाः । मधुरत्वम् । अम्लत्वम् । कषाय-त्वम् । महातिसारपित्तग्रहण्यर्शोनाशित्वञ्च ।इति राजनिर्घण्टः ॥
* ॥
तस्य शकुनं यथा, --“इष्टार्थसिद्धिः सकलासु दिक्षुस्यात् सारसद्वन्द्वविलोकनेन ।श्रुत्वास्य पृष्ठे निनदं न गच्छेत्सिध्यत्यभीष्टं गृह एव यस्मात् ॥
वामेन योषित्कुललाभकारीशब्दस्तथाग्रे नृपतोऽर्थलब्ध्यै ।यः सारसाभ्यां युगपद्विरावःकृतोऽचिरेण क्रमतोऽपि वामः ।स वेदितव्यः कथितार्थकारीक्रौञ्चद्वयस्याप्ययमेव वर्गः ॥
”इति वसन्तराजशाकुने सारसवर्गः ॥