| YouTube Channel

सायक (sAyaka)

 
शब्दसागरः
English
सायक
m.
 (-कः)
1. An arrow.
2. A sword.
f.
 (-यिका) Standing in order.
E.
 षो to destroy, ण्वुल्
aff.
Capeller Eng
English
सा॑यक
a.
 suitable for hurling
m.
n.
 missile, arrow.
Yates
English
सायक (कः) 1.
m.
 An arrow
sword.
f.
 यिका Standing in order.
Spoken Sanskrit
English
सायक sAyaka
adj.
 intended or fitted to be discharged or hurled
सायक sAyaka
m.
 being or standing in regular order
सायक sAyaka
m.
 sword
सायक sAyaka
m.
 arrow
सायक sAyaka
m.
 missile
सायक sAyaka
m.
 baruwa sugarcane [ Saccharum bengalense - Bot. ]
सायक sAyaka
m.
 latitude of the sky
सायक sAyaka
m.
 symbolical expression for the number five
Wilson
English
सायक
m.
 (-कः)
1 An arrow.
2 A sword.
f.
 (-यिका) Standing in order.
E.
 षो to destroy, ण्वुल्
aff.
Apte
English
सायकः [sāyakḥ], [सो-ण्वुल्]
An arrow
तत् साधुकृतसंधानं प्रतिसंहर सायकम्
Ś.*
 1.11.
A sword.
The number 'five'
The latitude of the sky.
Comp.
 -पुङ्खः the feathered part of an arrow
सक्ताङ्गुलिः सायकपुङ्ख एव
R.*
 2.31.
Apte 1890
English
सायकः [सो-ण्वुल्] 1 An arrow
तत्साधुकृतसंधानं प्रतिसंहर सायकं Ś. 1. 11.
2 A sword.
Comp.
पुंखः the feathered part of an arrow
सक्तांगुलिः सायकपुंख एव R. 2. 31.
Monier Williams Cologne
English
सा॑यक
mfn.
 intended or fitted to be discharged or hurled,
RV.
 (Naigh. ii, 20)
सा॑यक
m.
 (in
RV.
 also
n.
 ) a missile, arrow,
RV.
&c.
&c.
सा॑यक
m.
 a symbolical expression for the number ‘five’ (from the 5 arrows of the god of love),
Sāh.
a sword,
MBh.
R.
the latitude of the sky,
Gaṇit.
Saccharum Sara,
L.
N.
 of a man,
Pravar.
Monier Williams 1872
English
सायक, अस्, इका, अम्, Ved. destroying
(अस्), m.
an arrow [cf. 2. शायक]
a sword, any weapon, a
thunderbolt, (enumerated among the वज्र-नामानि
in Naigh. II. 20)
(इका), f. the being or standing
in regular order, = क्रम-स्थिति
(अम्), n., Ved.
an arrow.
—सायक-पुङ्खा, f. the feathered end
of an arrow.
—सायक-प्रणुत्त, अस्, आ, अम्, driven
away by arrows, put to flight by arrows.
—सायक-
मय, अस्, ई, अम्, consisting of arrows.
Macdonell
English
सायक sā́ya-ka,
a.
 [√ 2. si] meant for discharging 🞄or hurling (RV.)
m.
 (C.),
n.
 (RV.) 🞄missile, arrow: -puṅkha,
m.
 feathered part 🞄of an arrow
-maya,
a.
 consisting of arrows.
Benfey
English
सायक साय + क (and शायक शा-
यक),
m.
1. An arrow, Pañc. 120, 10.
2. A sword.
--
Comp.
 अ-सन्व- and
पुष्प-,
m.
 Kāma, the god of love,
Kathās. 15, 2
Lass. 66, 11.
L R Vaidya
English
sAyaka {% m. %} 1. An arrow, धनुष्यमोघं समधत्त सायकम् R.iii.53
2. a sword.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
५, अक्ष, अनिल, अनुत्तर, अर्थ, असु, आशुग, इन्द्रिय, इषु, कङ्कपत्री, करणीय, कलङ्क, कामगुण, कामदेव, खग, तत्त्व, तन्मात्र, धी, नाराच, नालीक, पक्षि, पञ्च, पतङ्ग, पत्रिन्, पर्व, पवन, पाण्डव, पुत्र, पृषत्क, प्राण, बाण, भाव, भूत, भेदक, मरुत्, महाभूत, महाव्रत, मार्गण, रत्न, लेय, लेयक, वध, वर्ष्मन्, वात, वायु, विशिख, विषय, व्रत, शर, शरीर, शस्त्र, शिलीमुख, शूक, श्वसन, समिति, सायक, स्मरबाण, स्मरेषु
Bopp
Latin
सायक m. sagitta.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
सित
पु
सित, वृद्ध, शुक्ल, सायक, दैत्यपुरोहित
सितो वृद्धः सितः शुक्लः सितं रजतमुच्यते ।
सायकोऽपि सितो ज्ञेयः सितो दैत्यपुरोहितः ॥ ७८ ॥
verse 1.1.1.78
page 0006
सायक
पु
सायक, असि, मार्गण
कौशिकौ वासवोलूकौ सायकावसिमार्गणौ ॥ १९ ॥
verse 3.1.1.19
page 0014
Indian Epigraphical Glossary
English
sāyaka (IE 7-1-2), ‘five’.
Lanman
English
sā́yaka, a. suitable for hurling, missile.
[√2si, ‘hurl, ’ 1181a.]
Kridanta Forms
Sanskrit
सै (षै॒ क्षये - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = सानम्
अनीयर् = सानीयः - सानीया
ण्वुल् = सायकः - सायिका
तुमुँन् = सातुम्
तव्य = सातव्यः - सातव्या
तृच् = साता - सात्री
क्त्वा = सात्वा
ल्यप् = प्रसाय
क्तवतुँ = सातवान् - सातवती
क्त = सातः - साता
शतृँ = सायन् - सायन्ती
सो (षो॒ अन्तकर्मणि - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् = सानम्
अनीयर् = सानीयः - सानीया
ण्वुल् = सायकः - सायिका
तुमुँन् = सातुम्
तव्य = सातव्यः - सातव्या
तृच् = साता - सात्री
क्त्वा = सित्वा
ल्यप् = प्रसाय
क्तवतुँ = सितवान् - सितवती
क्त = सितः - सिता
शतृँ = स्यन् - स्यन्ती
सि (षि॒ञ् बन्धने - स्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = सयनम्
अनीयर् = सयनीयः - सयनीया
ण्वुल् = सायकः - सायिका
तुमुँन् = सेतुम्
तव्य = सेतव्यः - सेतव्या
तृच् = सेता - सेत्री
क्त्वा = सित्वा
ल्यप् = प्रसित्य
क्तवतुँ = सितवान् / सिनवान् - सितवती / सिनवती
क्त = सितः / सिनः - सिता / सिना
शतृँ = सिन्वन् - सिन्वती
शानच् = सिन्वानः - सिन्वाना
सि (षि॒ञ् बन्धने - क्र्यादिः - अनिट्)
ल्युट् = सयनम्
अनीयर् = सयनीयः - सयनीया
ण्वुल् = सायकः - सायिका
तुमुँन् = सेतुम्
तव्य = सेतव्यः - सेतव्या
तृच् = सेता - सेत्री
क्त्वा = सित्वा
ल्यप् = प्रसित्य
क्तवतुँ = सितवान् / सिनवान् - सितवती / सिनवती
क्त = सितः / सिनः - सिता / सिना
शतृँ = सिनन् - सिनती
शानच् = सिनानः - सिनाना
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
सायक Schwert, Kāvyaprakāśa p. 141, 2. [Z.]
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
बाणे पृषत्कविशिखौ खगगार्ध्रपक्षौ काण्डाशुगप्रदरसायकपत्त्रवाहाः ।
पत्त्रीष्वजिह्मगशिलीमुखकङ्कपत्त्ररोपाः कलम्बशरमार्गणचित्रपुङ्खाः ॥ ७७८ ॥
-wordlist-
बाण (पुंक्ली), पृषत्क (पुं), विशिख (पुं), खग (पुं), गार्ध्रपक्ष (पुं), काण्ड (पुंक्ली), आशुग (पुं), प्रदर (पुं), सायक (पुं), पत्रवाह (पुं), पत्त्रिन् (पुं), इषु (त्रि), अजिह्मग (पुं), शिलीमुख (पुं), कङ्कपत्र (पुं), रोप (पुं), कलम्ब (पुं), शर (पुंक्ली), मार्गण (पुं), चित्रपुङ्ख (पुं)
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskrit
--source--
नाराचो लोहनालोऽस्त्रसायकोऽसिस्तु सायकः ॥ १४२ ॥
श्रीगर्भो विजयः शास्ता व्यवहारः प्रजाकरः ।
धर्मपालोऽक्षरो देवस्तीक्ष्णकर्मा दुरासदः ।
प्रसङ्गो रुद्रतनयो मनुज्येष्ठः शिवङ्करः ।
करपालो विशसनस्तीक्ष्णधारो विषाग्रजः ।
धर्मप्रचारो धाराङ्गो धाराधरकरालिकौ ॥ १४३ ॥
चन्द्रभासश्च शस्त्रोऽथ क्षुर्यस्त्री कोशशायिका ।
पत्त्रं च धेनुका पत्त्रपाले तु हुलमातृका ॥ १४४ ॥
कुट्टन्ती पत्त्रफलाथ शक्तिः कासूर्महाफला ।
अष्टतालायता सा च पट्टिसस्तु खुरोपमः ॥ १४५ ॥
लोहदण्डस्तीक्ष्णधारो दुःस्फोटाराफलौ समौ ।
-wordlist-
लोहनाल (पुं), अस्त्रसायक (पुं), सायक (पुं), श्रीगर्भ (पुं), विजय (पुं), शास्तृ (पुं), व्यवहार (पुं), प्रजाकर (पुं), धर्मपाल (पुं), अक्षर (पुं), देव (पुं), तीक्ष्णकर्मन् (पुं), दुरासद (पुं), प्रसङ्ग (पुं), रुद्रतनय (पुं), मनुज्येष्ठ (पुं), शिवङ्कर (पुं), कर्पाअल (पुं), विशसन (पुं), तीक्ष्णधार (पुं), विषाग्रज (पुं), धर्मप्रचार (पुं), धाराङ्ग (पुं), धाराधर (पुं), करालिक (पुं), चन्द्रभास (पुं), शस्त्र (पुं), क्षुर (पुंक्ली), कोशशायिका (स्त्री), पत्र (क्ली), धेनुका (स्त्री), हुलमातृका (स्त्री), कुट्टन्ती (स्त्री), पत्रफला (स्त्री), कासू (स्त्री), महाफला (स्त्री), अष्टताला (स्त्री), आयता (स्त्री), खुरोपम (पुं), लोहदण्ड (पुं), तीक्ष्णधार (पुं), दुःस्फोट (पुं), आराफल (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कङ्क
कङ्क, पत्त्र, शर, मार्गण, बाण, चित्रपुङ्ख, विशिख, इषु, कलम्ब, सायक, प्रदर, काण्ड, पृषत्क, पत्त्रिन्, खग, शिलीमुख, रोप
कङ्कपत्त्रशरमार्गणबाणाश्चित्रपुङ्खविशिखेषुकलम्बाः ।
सायकप्रदरकाण्डपृषत्काः पत्त्रिणः खगशिलीमुखरोपाः ॥ ४६६ ॥
verse 2.1.1.466
page 0054
Vedic Reference
English
1. Sāyaka denotes ‘arrow’ in the Rigveda (ii. 33, 10
iii. 53,
23
x. 48, 4).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सा(शा)यकः,
पुं,
 (स्यति छिनत्तीति । सो +ण्वुल् + युक् ।) बाणः । (यथा, रामायणे ।२ । ३१ । ३० !“अभेद्ये कवचे दिव्ये तूणौ चाक्षय्यसायकौ ॥
”)खड्गः । इत्यमरः । ३ । ३ । २ ॥
(यथा, महा-भारते । ४ । ४० । १४ ।“कस्य पाञ्चनखे कोषे सायको हेमविग्रहः ।प्रमाणरूपसम्पन्नः पीत आकाशसन्निभः ॥
”पञ्चमसंख्या । यथा, साहित्यदर्पणे । ४ । २६४ ।“सङ्करेण त्रिरूपेण संसृष्ट्या चैकरूपया ।वेदखाग्निशराः शुद्धैरिषुबाणाग्निसायकाः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
शा(सा)यक
पु०
 शो (सो) वा--ण्वुल् । १ वाणे खङ्गे च जटा०
सायक
पु०
 सो--ण्वुल् । १ वाणे २ खङ्गे च अमरः ।
Capeller
German
सा॑यक zum Schleudern tauglich.
m.
n.
Geschoss, Pfeil.
Grassman
German
sā́yaka, a., n. [von 2. si], 1〉 a., zum Schleudern bestimmt
2〉 n., Wurfgeschoss, Pfeil.
-a 1〉 vajra {909, 1}
{910, 6}.
-am 1〉 vájram {32, 3}
{84, 11}. [Page1513]
-ena 2〉 {874, 4}(?).
-asya 2〉 ná 〰 cikite {287, 23}.
-āni 2〉 neben dhánva {224, 10}.
Stchoupak
French
सायक-
m.
 projectile, flèche
épée
-मयई- a. qui consiste
en flèches.
°पुङ्ख-
m.
 empennes de la flèche.