| YouTube Channel

सामान्यच्छल (sAmAnyacchala)

 
Monier Williams Cologne
English
सामान्य—च्छल
n.
one of the three Vāk-chalas (i.e. too great generalization of the words of an opponent),
Nyāyad.
Car.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सामान्यच्छल
न०
छलभेदे “सम्भवतोऽर्थस्यातिसामान्ययोगा-दसम्भूतार्थकल्पना” गौ० सू० “अहो खल्वसौ ब्राह्मणोविद्याचरणसम्पन्न इत्युक्ते कश्चिदाह सम्भवति हिब्राह्मणे विद्याचरणसम्पदित्यस्य वचनस्य विद्यातोऽर्थ-विकल्पोपपत्त्या सम्भूतार्थकल्पनया क्रियते यदि ब्रा-ह्मणे विद्याचरणसम्पत् सम्भवति व्रात्येऽपि सम्भ-वेत् ब्रात्योऽपि ब्राह्मणः सोऽप्यस्तु विद्याचरण-सम्पन्न इति सामान्यनिमित्तं छलं सामान्यच्छलमिति”वात्स्या० “सामान्यविशिष्टसम्भवदर्थाभिप्रायेणोक्तस्याति-सामान्ययोगादसम्भवदर्थकत्वकल्पनया दूषणाभिधानम् ।यथा ब्राह्मणोऽय विद्याचरणसम्पन्न इत्युक्ते ब्राह्मण-त्वेन विद्याचरणसम्पदं साधयति इति कल्पयित्वा परोवदति कुतो व्रह्मणत्वेन विद्याचरणसम्पत्? बाल्ये-व्यभिचारात्” वृत्तिः