सामान्य (sAmAnya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 सामान्य mfn.
   (-न्यः-न्या-न्यं) Common,  general,  generic,  universal.
	 n.
  (-न्यं)
1. Kind,  sort,  specific or generic property or character.
	 2. Common
property,  generality,  community.
	 3. Public affairs or business.
4. Totality,  entireness.
	 5. A figure of rhetoric,  the connection of
different objects by common properties.
	 6. A general proposition. 
f.
  (-न्या) A female who is common to all men,  a harlot.
 E.
  समान
common,  (to many individuals, ) ष्यञ् aff.
  

Capeller Eng

English

 सामान्य a.
  like,  similar,  common to or with (instr.  
±सह or —°)
 ordinary,  vulgar
 general,  universal. n.
  equality, 
congruence,  right proportion,  normal condition,  totality,  universality.
°—,  instr.
  ,  & abl.
  in general,  generally,  सामान्यम् adv.
  in common, 
together
 in the manner of,  like (—°).

Yates

English

 सामान्य (न्यः-न्या-न्यं)
a. Common. 
n.
 
Kind,  sort
 generality
 totali-
ty
 public business
 figure of
speech
 connection of things by
common properties.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	 usual
सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	 similar
सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	 common
सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	 normal
सामान्य-आदान-प्रदान-संविधा 	-	 sAmAnya-AdAna-pradAna-saMvidhA 	-	 f.
  	-	 basicinput/outputsystem(BIOS)  [ computer ]
सामान्य-निवेशन-परिणाम-संविधा 	-	 sAmAnya-nivezana-pariNAma-saMvidhA 	-	 f.
  	-	 basicinput/outputsystem(BIOS)  [ computer ]
सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	  common-place
सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	  low
सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	  vulgar
सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	  shared by others
सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	  common to
सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	  ordinary
सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	  universal
सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	  joint
सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	  entire
सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	  not specific
सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	  general
सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	  insignificant
सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	  equal
सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	  whole

सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	 usual
सामान्यतः 	-	 sAmAnyataH 	-	 indecl.
  	-	 usually
यथावत् 	-	 yathAvat 	-	 sent.
  	-	 Asusual.
उचित 	-	  ucita 	-	 adj.
  	-	 usual
लौकिक 	-	  laukika 	-	 adj.
  	-	 usual
लौक्य 	-	  laukya 	-	 adj.
  	-	 usual
न्यय्य 	-	  nyayya 	-	 adj.
  	-	 usual
अभ्युचित 	-	  abhyucita 	-	 adj.
  	-	 usual
जामि 	-	  jAmi 	-	 adj.
  	-	 usual
जुष्ट 	-	  juSTa 	-	 adj.
  	-	 usual
धर्म्य 	-	  dharmya 	-	 adj.
  	-	 usual
नित्य 	-	  nitya 	-	 adj.
  	-	 usual
प्रकृतिभव 	-	  prakRtibhava 	-	 adj.
  	-	 usual
प्रकृतिमत् 	-	  prakRtimat 	-	 adj.
  	-	 usual
प्रायिक 	-	  prAyika 	-	 adj.
  	-	 usual
प्रयोगिन् 	-	  prayogin 	-	 adj.
  	-	 usual
यथाक्रियमाण 	-	  yathAkriyamANa 	-	 adj.
  	-	 usual
यात्रिक 	-	  yAtrika 	-	 adj.
  	-	 usual
यौक्तिक 	-	  yauktika 	-	 adj.
  	-	 usual
लोकसिद्ध 	-	  lokasiddha 	-	 adj.
  	-	 usual

सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	 usual
सामान्यतः 	-	 sAmAnyataH 	-	 indecl.
  	-	 usually
यथावत् 	-	 yathAvat 	-	 sent.
  	-	 Asusual.
उचित 	-	  ucita 	-	 adj.
  	-	  usual
लौकिक 	-	  laukika 	-	 adj.
  	-	  usual
लौक्य 	-	  laukya 	-	 adj.
  	-	  usual
न्यय्य 	-	  nyayya 	-	 adj.
  	-	  usual
अभ्युचित 	-	  abhyucita 	-	 adj.
  	-	  usual
जामि 	-	  jAmi 	-	 adj.
  	-	  usual
जुष्ट 	-	  juSTa 	-	 adj.
  	-	  usual
धर्म्य 	-	  dharmya 	-	 adj.
  	-	  usual
नित्य 	-	  nitya 	-	 adj.
  	-	  usual
प्रकृतिभव 	-	  prakRtibhava 	-	 adj.
  	-	  usual
प्रकृतिमत् 	-	  prakRtimat 	-	 adj.
  	-	  usual
प्रायिक 	-	  prAyika 	-	 adj.
  	-	  usual
प्रयोगिन् 	-	  prayogin 	-	 adj.
  	-	  usual
यथाक्रियमाण 	-	  yathAkriyamANa 	-	 adj.
  	-	  usual
यात्रिक 	-	  yAtrika 	-	 adj.
  	-	  usual
यौक्तिक 	-	  yauktika 	-	 adj.
  	-	  usual
लोकसिद्ध 	-	  lokasiddha 	-	 adj.
  	-	  usual

सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	 normal
आदर्शीकरण 	-	 AdarzIkaraNa 	-	 n.
  	-	 normalization  [ computer ]
प्रथमादर्शरूप 	-	 prathamAdarzarUpa 	-	 n.
  	-	 firstnormalform  [ computer ]
भारतस्य उत्तरे 	-	 bhAratasyauttare 	-	 ind.
  	-	 tothenorthofIndia
भारतस्य उत्तरे भागे 	-	 bhAratasyauttarebhAge 	-	 phrase 	-	 tothenorthofIndia
भवान् मा ददातु,  मा स्वीकरोतु 	-	 bhavAnmAdadAtu, mAsvIkarotu 	-	 sent.
  	-	 Neithergive, nortakeanything.
न 	-	  na 	-	 adverb 	-	 nor
उत्तर 	-	  uttara 	-	 adj.
  	-	 north
उदग्भव 	-	  udagbhava 	-	 adj.
  	-	 north
दक्षिनोत्तरायत 	-	  dakSinottarAyata 	-	 adj.
  	-	 north
उदीची 	-	  udIcI 	-	 f.
  	-	 north
अपाचीतरा 	-	  apAcItarA 	-	 f.
  	-	 north
उत्तरा 	-	  uttarA 	-	 f.
  	-	 north
उत्तरापथ 	-	  uttarApatha 	-	 m.
  	-	 north
प्रकृतिस्त 	-	  prakRtista 	-	 adj.
  	-	 normal
अविगुण 	-	  aviguNa 	-	 adj.
  	-	 normal
निर्विकार 	-	  nirvikAra 	-	 adj.
  	-	 normal
पथ्य 	-	  pathya 	-	 adj.
  	-	 normal
प्रकृतिस्थ 	-	  prakRtistha 	-	 adj.
  	-	 normal
प्राकृत 	-	  prAkRta 	-	 adj.
  	-	 normal

सामान्य 	-	  sAmAnya 	-	 adj.
  	-	 generic
जातिवाचक 	-	  jAtivAcaka 	-	 adj.
  	-	 generic
साधारण 	-	  sAdhAraNa 	-	 adj.
  	-	 generic
जातिता 	-	  jAtitA 	-	 f.
  	-	 generic property
साधारण 	-	  sAdhAraNa 	-	 n.
  	-	 generic property
जाति 	-	  jAti 	-	 f.
  	-	 generic properties
सामान्य 	-	  sAmAnya 	-	 n.
  	-	  common or generic property
सामान्यलक्षण 	-	  sAmAnyalakSaNa 	-	 n.
  	-	 generic definition or sign
जातिधर्म 	-	  jAtidharma 	-	 m.
  	-	 generic or specific property
जातिलक्षण 	-	  jAtilakSaNa 	-	 n.
  	-	 generic or specific distinction
वैशेष्य 	-	  vaizeSya 	-	 n.
  	-	  specific or generic distinction
जातिस्वभाव 	-	  jAtisvabhAva 	-	 m.
  	-	  specific or generic character or nature
सामान्यज्ञान 	-	  sAmAnyajJAna 	-	 n.
  	-	  perception of common or generic property
जातिमत् 	-	  jAtimat 	-	 adj.
  	-	  what may be subordinated to a generic idea
समानाधिकार 	-	  samAnAdhikAra 	-	 m.
  	-	  same rule or government or generic character
उपलक्षण 	-	  upalakSaNa 	-	 n.
  	-	  using a term metaphorically or elliptically or in a generic sense
परापर 	-	  parApara 	-	 n.
  	-	  community of properties in a small class under the larger or generic
जातिदीपक 	-	  jAtidIpaka 	-	 n.
  	-	  kind of simile in which two statements are made with respect to a generic word

सामान्य 	-	 sAmAnya 	-	 adj.
  	-	 normal
आदर्शीकरण 	-	 AdarzIkaraNa 	-	 n.
  	-	 normalization  [ computer ]
प्रथमादर्शरूप 	-	 prathamAdarzarUpa 	-	 n.
  	-	 firstnormalform  [ computer ]
प्रकृतिस्त 	-	  prakRtista 	-	 adj.
  	-	 normal
अविगुण 	-	  aviguNa 	-	 adj.
  	-	 normal
निर्विकार 	-	  nirvikAra 	-	 adj.
  	-	 normal
पथ्य 	-	  pathya 	-	 adj.
  	-	 normal
प्रकृतिस्थ 	-	  prakRtistha 	-	 adj.
  	-	 normal
प्राकृत 	-	  prAkRta 	-	 adj.
  	-	 normal
सम 	-	  sama 	-	 adj.
  	-	 normal
सामान्य 	-	  sAmAnya 	-	 n.
  	-	 normal state
प्रमाणस्थ 	-	  pramANastha 	-	 adj.
  	-	  of normal size
समता 	-	  samatA 	-	 f.
  	-	 normal condition
समत्व 	-	  samatva 	-	 n.
  	-	 normal condition
साम्य 	-	  sAmya 	-	 n.
  	-	  equal or normal state
सामान्य 	-	  sAmAnya 	-	 n.
  	-	 normal state or condition
समीभाव 	-	  samIbhAva 	-	 m.
  	-	  becoming in a normal state
नात्युपपन्न 	-	  nAtyupapanna 	-	 adj.
  	-	  not quite natural or normal
प्रमाणस्थ 	-	  pramANastha 	-	 adj.
  	-	  being in normal state or condition
प्रमाणस्थ 	-	  pramANastha 	-	 adj.
  	-	  being in a normal state or condition
विधिशोणितीय 	-	  vidhizoNitIya 	-	 adj.
  	-	  treating of the blood in its normal state

 
   सामान्य  sAmAnya  adj.
    normal   
   आदर्शीकरण  AdarzIkaraNa  n.
    normalization  [ computer ]   
   प्रथमादर्शरूप  prathamAdarzarUpa  n.
   first  normal form  [ computer ]  
   प्रकृतिस्त  prakRtista adj.
   normal   
   अविगुण  aviguNa adj.
   normal  
   निर्विकार  nirvikAra adj.
   normal   
   पथ्य  pathya adj.
   normal  
   प्रकृतिस्थ  prakRtistha adj.
   normal   
   प्राकृत  prAkRta adj.
   normal  
   सम  sama adj.
   normal   
   सामान्य  sAmAnya n.
   normal state  
   प्रमाणस्थ  pramANastha adj.
   of normal size   
   समता  samatA f.
   normal condition  
   समत्व  samatva n.
   normal condition   
   अतिवर्धते  ativardhate verb  grow beyond norm   
   साम्य  sAmya n.
   equal or normal state   
   सामान्य  sAmAnya n.
   normal state or condition  
   जुह्वूर्षति  { ह्वृ }  juhvUrSati  { hvR } verb Desid.  wish to deviate from norm    
   समीभाव  samIbhAva m.
   becoming in a normal state  
   नात्युपपन्न  nAtyupapanna adj.
   not quite natural or normal   
   प्रमाणस्थ  pramANastha adj.
   being in normal state or condition  
   प्रमाणस्थ  pramANastha adj.
   being in a normal state or condition   
   विधिशोणितीय  vidhizoNitIya adj.
   treating of the blood in its normal state     
            

 
   सामान्य  sAmAnya  adj.
    normal   
   आदर्शीकरण  AdarzIkaraNa  n.
    normalization  [ computer ]   
   प्रथमादर्शरूप  prathamAdarzarUpa  n.
   first  normal form  [ computer ]  
   भारतस्य उत्तरे  bhAratasya uttare  ind.
   to the  north of India    
   भारतस्य उत्तरे भागे  bhAratasya uttare bhAge  phrase  to the  north of India   
   भवान् मा ददातु,  मा स्वीकरोतु  bhavAn mA dadAtu,  mA svIkarotu  sent.
   Neither give,   nor  take anything.    
   न  na adverb  nor   
   उत्तर  uttara adj.
   north   
   उदग्भव  udagbhava adj.
   north  
   दक्षिनोत्तरायत  dakSinottarAyata adj.
   north   
   उदीची  udIcI f.
   north  
   अपाचीतरा  apAcItarA f.
   north   
   उत्तरा  uttarA f.
   north  
   उत्तरापथ  uttarApatha m.
   north   
   प्रकृतिस्त  prakRtista adj.
   normal  
   अविगुण  aviguNa adj.
   normal   
   निर्विकार  nirvikAra adj.
   normal  
   पथ्य  pathya adj.
   normal   
   प्रकृतिस्थ  prakRtistha adj.
   normal  
   प्राकृत  prAkRta adj.
   normal       

Wilson

English

 सामान्य
mfn.
   (-न्यः-न्या-न्यं) Common,  general,  generic,  universal.
n.
 
(-न्यं)
1 Kind,  sort,  specific or generic property or character.
2 Common property,  generality,  community.
3 Public affairs or business.
4 Totality,  entireness.
5 A figure of rhetoric,  the connexion of different objects by common
properties.
f.
  (-न्या) A female who is common to all men,  a harlot.
E.
  समान common,  (to many individuals, ) यञ् aff.
  

Apte

English

सामान्य [sāmānya],  a.
  [समानस्य भावः ष्यञ्]

Common,  general
 सामान्यमेषां प्रथमावरत्वम् Ku.*
  7.44
 आहारनिद्राभयमैथुनं च सामान्यमेतत् पशुभिर्नराणाम् Subhāṣ
 R.*
  14.67
 Ku.*
  2.26.

Alike,  equal,  same
 सामान्यप्रतिपत्तिपूर्वकमियं दारेषु दृश्या त्वया Ś.*
  4.17.

Ordinary,  of an average or middle degree
 सामान्यास्तु परार्थमुद्यमभृतः स्वार्थाविरोधेन ये Bh.*
  2.74.

Vulgar,  commonplace,  insignificant.

Entire,  whole.

न्यम् Community,  generality,  universality.

Common or generic property,  general characteristic
 नित्यमेकमनेकसमवेतं सामान्यम् Tarka K.

Totality,  entireness.

Kind,  sort.

Identity.

Equanimity,  equability.

Public affairs.

A general proposition
 उक्तिरर्थान्तरन्यासः स्यात् सामान्यविशेषयोः Chandr.*
  5.12.

(In Rhet.
 ) A figure of speech thus defined by Mammaṭa: प्रस्तुतस्य यदन्येन गुणसाम्यविवक्षया । ऐकात्म्यं बध्यते योगात्तत् सामान्यमिति स्मृतम् ॥ K. P.*
   1.

A general statement or expression
 न सामान्यं विशेषानभिवदति ŚB. on MS.*  1.8.16. -न्यम् ind.
  jointly,  in common
 तैः सार्धं चिन्तयेन्नित्यं सामान्यं संधिविग्रहम् Ms.*
  7.56. -न्या A harlot,  prostitute. comp.
   -ज्ञानम् knowledge or perception of generic properties. -पक्षः the mean.  -पदार्थः the category called सामान्य or generality. -प्रतिपत्तिपूर्वकम् ind.
  with equal respect
 Ś.*
  4. 16. -लक्षणम् a generic definition
 इति द्रव्यसामान्यलक्षणानि Tarka K. -वचन a.
  expressing a common property
 P.
 II.1.55.

expressing a general notion
 III. 4.5. (-नम्) a substantive. -वनिता a common woman,  prostitute. -वाचिन् a.
  expressive of generality or genus
 न हि सामान्यवाची शब्दो विशेषानभिवदति ŚB. on MS.*  1.8. 16. -शासनम् an edict applicable to all. -शास्त्रम् a general rule.

Apte 1890

English

 सामान्य a. [समानस्य भावः ष्यञ्] 1 Common,  general
 सामान्यमेषां प्रथमावरत्वं Ku. 7. 44
 आहारनिद्राभयमैथुनं च सामान्यमेतत्पशुभिर्नराणां Subhāsh
 R. 14. 67
 Ku. 2. 26. 
2 Alike,  equal,  same. 
3 Ordinary,  of an average or middle degree
 सामान्या स्तु परार्थमुद्यमभृतः स्वार्थविरोधेन ये Bh. 2. 74. 
4 Vulgar,  commonplace,  in significant. 
5 Entire,  whole. 
न्य 1 Community,  generality,  universality. 
2 Common or generic property,  general characteristic
 नित्यमेकमनेकसमवेतं सामान्यं Tarka K. 
3 Totality,  entireness. 
4 Kind,  sort. 
5 Identity. 
6 Equanimity,  equability. 
7 Public affairs. 
8 A general proposition
 उक्तिरर्थांतरन्यासः स्यात्सामान्यविशेषयोः Chandr. 5. 120. 
9 (In Rhet.) A figure of speech thus defined by Mammaṭa: 
प्रस्तुतस्य यदन्येन गुणसाम्यविवक्षया । एकात्म्यं बध्यते योगात्तत्सामान्यामिति स्मृतम् K. P. 10. 
न्या A harlot,  prostitute. 
Comp. 
ज्ञानं knowledge or perception of generic properties. 
पक्षः the mean. 
पदार्थः the category called सामान्य or generality. 
प्रतिपत्तिपूर्वकं ind. with equal respect
 Ś. 4. 16. 
लक्षणं a generic definition
 इति द्रव्यसामान्यलक्षणानि Tarka K. 
वनिता a common woman,  prostitute. 
शास्त्रं a general rule. 

Monier Williams Cologne

English

 सामान्य mf(आ)n.  equal,  alike,  similar,  MBh.
  
 Śak.

 shared by others,  joint,  common to (instr. with and without सह,  or comp. ),  Yājñ.
 
 MBh.
  
 Suśr.
  &c.

 whole,  entire,  universal,  general,  generic,  not specific (opp.  to वैशेषिक),  Suśr.
 
 VarBṛS.

 common,  common-place,  vulgar,  ordinary,  insignificant,  low,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 सामान्य (अम्),  n.
  equality,  similarity,  identity,  MBh.
  
 Suśr.
  &c.
  

 equilibrium,  normal state or condition,  Nīlak.
 

 universality,  totality,  generality,  general or fundamental notion,  common or generic property (ibc.  instr.,  or abl.
 ,  ‘in general’,  as opp.  to विशेष-तस्,  ‘in particular’),  Kaṇ.
 
 Jaim.
  
 Sarvad.

 public affairs or business,  W.
 

 (in rhet.) the connection of different objects by common properties,  Kpr.
  
 Kuval.

Monier Williams 1872

English

 सामान्य सामान्य,  अस्,  आ,  अम्,  (fr. 2. समान), 
common,  general,  universal,  generic,  equal
 entire, 
whole
 vulgar,  ordinary,  common-place,  insignifi-
cant,  low
 (अम्),  n. community,  generality,  uni-
versality
 totality,  entireness
 common or generic
property,  specific property
 kind,  sort
 public affairs
or business
 equanimity
 identity
 (in rhetoric) the
connection of different objects by common proper-
ties
 (आ),  f. a common female,  courtezan,  harlot.
—सामान्य-ज्ञान,  अम्,  n. the perception of com-
mon or generic property.
—सामान्य-तर,  अस्,  आ, 
अम्,  more common
 very common-place or insigni-
ficant.
—सामान्य-तस्,  ind. generally,  commonly, 
ordinarily,  usually.
—सामान्यतो-दृष्ट,  अम्,  n.
(in logic) a particular kind of inference,  that of which
the ground is neither the relation of cause to effect
nor of effect to cause,  (according to the Sāṅkhya and
Nyāya systems it furnishes evidence of things trans-
cending the senses [अतीन्द्रिय-विषय],  such as
the paths of the heavenly bodies [सूर्यादि-गति],  the
existence of air,  ether,  soul,  space,  time,  and the
internal organ.)
—सामान्य-पक्ष,  अस्,  m. the
general side,  the middle part,  mean (between two
extremes).
—सामान्य-पदार्थ (°द-अर्°),  अस्,  m.
the category Generality.
—सामान्य-प्रतिपत्ति-
पूर्वम्,  ind. after an equal elevation,  after elevating
to a common rank.
—सामान्य-लक्षण,  अम्,  n.
a generic definition or sign,  a definition comprising
many individuals,  a specific characteristic
 (आ),  f.
one of the three A-laukika or transcendental percep-
tions or Sannikarṣas (in the Nyāya phil.,  described as
आश्रय-ज्ञापक-सामान्य-ज्ञान
 see सन्-निकर्-
ष).
—सामान्य-वनिता,  f. a common woman, 
prostitute.
—सामान्य-शासन,  अम्,  n. a general
edict or enactment.
—सामान्य-शास्त्र,  अम्,  n. a
general rule (in grammar = उत्-सर्ग).

Macdonell

English

 सामान्य sāmān-ya,  a.
  [samāna] equal,  alike
 🞄joint,  common,  to (in.  ± saha,  —°)
 universal,  🞄general
 ordinary,  commonplace
 n.
  equality,  🞄identity
 equilibrium,  normal condition 🞄(rare)
 universality,  general or fundamental 🞄notion: -m,  ad. after the manner of,  like
 🞄jointly,  in common
 in. ,  ab.,  °— in general 🞄(opp. viśṣa-tas,  in particular)
 -tas,  ad. 🞄id.
 similarly,  according to analogy
 -todṛṣṭa,  n.
  (sc. anumāna) inference from 🞄common occurrence to universality,  generalization,  🞄induction
 -lakṣaṇa,  n.
  generic definition
 🞄-vacana,  a.
  expressing the common 🞄property
 expressing a general notion
 n.
  🞄substantive (opp. attribute)
 -vat,  a.
  having 🞄universality,  general
 -śabda,  m.
  word of 🞄general meaning.

Benfey

English

 सामान्य सामान्य,  i. e. समान + य, 
 I. adj.
 
 1. Common,  Hit. i. d. 157, 
M.M.
 Nal. 13,  17
 in common,  Pañc.
264,  2
 base,  Rājat. 5,  197
 सामान्य-
तर,  Very insignificant,  not dexterous, 
Pañc. 133,  1.
 2. Equal,  Śāk. d. 92.
 3. Generic.
 4. General,  universal, 
whole.
 II. n.
 
 1. Totality.
 2. Public
affairs,  Man.  7,  56.
 3. Equanimity,  Hit.
i. d. 95,  M.M.
 4. Common property, 
Hit. pr. d. 25,  M.M.
 5. Kind,  genus,  or
species,  Bhāṣāp. 1
 7,  63.
 6. Identity, 
Vedāntas. in Chr. 210,  11.
 III. f.
  या, 
A whore.
 -- Comp.
 
अ- and निस्-,  adj.
  un-
common,  extraordinary,  Pañc. 115. 7
Rājat. 4,  371.
अन्-अन्य-नारी-,  adj.
  having
no intercourse with other women,  Vikr.
d. 59.
अ-लोक-,  adj.
  uncommon,  Mālat.
6,  8.
सर्व-,  adj.
  common to all.

Hindi

सामान्य

Apte Hindi

Hindi

सामान्य
वि* - समानस्य भावः ष्यञ्
"समान,  साधारण"

सामान्य
वि* - समानस्य भावः ष्यञ्
"सदृश,  तुल्य,  समान"

सामान्य
वि* - समानस्य भावः ष्यञ्
"मामूली,  औसत दर्जे का,  बीच का"

सामान्य
वि* - समानस्य भावः ष्यञ्
"तुच्छ,  नाचीज,  नगण्य"

सामान्य
वि* - समानस्य भावः ष्यञ्
"समस्त,  संपूर्ण"

सामान्यम्
नपुं*
   - समानस्य भावः ष्यञ्
"समुदाय,  साधारणता,  विश्वव्यापकता"

सामान्यम्
नपुं*
   - समानस्य भावः ष्यञ्
"सामान्य या संघटक गुण,  साधारणलक्षण"

सामान्यम्
नपुं*
   - समानस्य भावः ष्यञ्
"समष्टि,  समस्तता"

सामान्यम्
नपुं*
   - समानस्य भावः ष्यञ्
"भेद,  प्रकार"

सामान्यम्
नपुं*
   - समानस्य भावः ष्यञ्
अनुरुपता

सामान्यम्
नपुं*
   - समानस्य भावः ष्यञ्
"समानता,  समता"

सामान्यम्
नपुं*
   - समानस्य भावः ष्यञ्
सार्वजनिक कार्य

सामान्यम्
नपुं*
   - समानस्य भावः ष्यञ्
साधारण उक्ति

सामान्यम्
नपुं*
   - समानस्य भावः ष्यञ्
एक अलंकार जिसकी परिभाषा मम्मट ने निम्नांकित लिखी है-

सामान्यम्
नपुं*
   - समान+ष्यञ्
सामान्य वक्तव्य

सामान्यम्
नपुं*
   - समान+ष्यञ्
एक अर्थालंकार

सामान्यम्
नपुं*
   - समान+ष्यञ्
सार्वजनिक कार्य

सामान्यम्
नपुं*
   - समान+ष्यञ्
साधारण लक्षण

सामान्यम्
नपुं*
   - समान+ष्यञ्
पहचान

L R Vaidya

English

 sAmAnya {% (I) a. (f. न्या) %} 1. Common,  general,  equal,  आहारनिद्राभयमैथुनं च सामान्यमेतत्पशुभिर्नराणाम् Hit.i.,  K.S.vii.44
 2. entire,  whole
 3. vulgar,  ordinary,  commonplace,  insignificant.

 sAmAnya {% (II) n. %} 1. Community,  generality,  universality
totality,  entireness
common or generic property (in logic)
kind,  sort
public affairs
identity
a figure of speech in rhetoric,  (thus defined by Mammata- प्रस्तुतस्य यदन्येन गुणसाम्यविवक्षया । एकात्म्यं बध्यते योगात्तत्सामान्यमिति स्मृतम् K.Pr.x.)
a general proposition,  सामान्यं वा विशेषो वा तदन्येन समर्थ्यते K.Pr.x.

Bopp

Latin

 सामान्य (a समान similis,  aequalis,  suff. य) communis,  ge-
neralis,  universalis. N. 13. 17. HIT. 5. 21.

Indian Epigraphical Glossary

English

 sāmānya,  cf. traividya-sāmānya (EI 23),  cāturvedya-sāmānya
‘belonging to’
 Valabhī-cāturvidya-sāmānya,  ‘one of the Catur-
vedins of Valabhī’
 used also in the sense of vāstavya,  ‘resident
of … ’ (Ep. Ind.,  Vol. XXXIV,  pp. 172,  176).

Abhyankara Grammar

English

सामान्य  iit. resemblance in any one or many respects. In the Nirukta the word is used in the sense of  resemblance between the word to be derived,  and any form of a root
 the term refers there to gramma- tical resemblance and may there- fore mean grammatical considera- tion in general
 cf. अविद्यमाने सामान्ये- प्यक्षरवर्णसामान्य त् निर्ब्रूयात् Nir.II.1.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  सामान्य,  साधारण
adjective
 
मिथ्याचारात् विना।
 "बाबा-आमटे-महोदयेन सामान्यं जीवनम् व्यतीतम्।"

Synonyms:
  सामान्य,  साधारण
adjective
 
यः समानरूपेण सर्वेषु वर्तते।
 "गतिशीलता इति प्राणिनां सामान्यः गुणः अस्ति।"

Synonyms:
  सामान्य,  साधारण
adjective
 
यस्य कोऽपि विशेषः नास्ति।
 "एषा सामान्या शाटिका।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
साधारणं तु सामान्यं दृढसंधि तु संहतम् ।
-wordlist-
 
साधारण (क्ली),  सामान्य (क्ली),  दृढसन्धि (पुं),  संहत (क्ली)

--source--
 
जातिः सामान्यं व्यक्तिस्तु विशेषः पृथगात्मिका ।
-wordlist-
 
जाति (स्त्री),  सामान्य (क्ली),  व्यक्ति (स्त्री),  विशेष (पुं),  पृथगात्मिका (स्त्री)

Tamil

ஸாமான்ய : பொதுவான,  சமமான,  அற்பமான,  சாதாரணமான,  பூரணமான.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 सामान्यं,  क्ली,
   (समान एव । स्वार्थे ष्यञ् ।)जातिः । यथा,  --“जातिर्जातञ्च सामान्यं व्यक्तिस्तु पृथगात्मिका”इत्यमरः । १ । ४ । ३० ॥
तद्द्विविधं यथा,  भाषापरिच्छेदे ।“सामान्यं द्विविधं प्रोक्तं परञ्चापरमेव च ।द्रव्यादित्रिकवृत्तिस्तु सत्ता परतयोच्यते ॥
परभिन्ना च या जातिः सैवापरतयोच्यते ।व्यापकत्वात् परापि स्यात् व्याप्यत्वादपरापि चद्रव्यत्वादिकजातिस्तु परापरतयोच्यते ॥
”तल्लक्षणं यथा । नित्यत्वे सत्यनेकसमवेतत्वम ।अनेकसमवेतत्वं संयोगादीनामप्यस्ति अतःसत्यन्तं नित्यत्वे सति समवेतत्वंगगनपरिमाणादीनामप्यस्ति अत उक्तं अनेकेति नित्यत्वे सतिअनेकवृत्तित्वमत्यन्ताभावस्याप्यस्ति अतोवृत्ति-सामान्यमुपेक्ष्य समवेतत्वमुक्तम् । एकव्यक्ति-वृत्तिस्तु न जातिः । तथा चोक्तम् ।“व्यक्तेरभेदस्तुल्यत्वं सङ्करोऽथानवस्थितिः ।रूपहानिरसम्बन्धो जातिवाधकसंग्रहः ॥
”एकव्यक्तिकत्वात् आकाशत्वं न जातिः । तुल्य-वृत्तिकत्वात् घटत्वं कलसत्वं न जातिद्वयम् ।संकीर्णत्वात् भूतत्वं मूर्त्तत्वं न जातिः । अन-वस्थाभयात् सामान्यत्वं न जातिः । विशेषस्यव्यावृत्तस्वभावस्य रूपहानिः स्यादतो विशेषत्वंन जातिः । समवायसम्बन्धाभावात् समवायोन जातिः । द्रव्यादित्रिकवृत्तिरिति परत्वंअधिकदेशवृत्तित्वं अपरत्वमल्पदेशवृत्तित्वम् ।सकलजात्यपेक्षया अधिकदेशवृत्तित्वात् सत्तायाःपरत्वम् । एतद्बोधनाय द्रव्यादीति । तदपेक्षयाचान्यासां जातीनां अपरत्वम् । परभिन्ना सत्ता-भिन्ना । व्यापकत्वात् परापि स्यात् व्याप्यत्वाद-परापि च । पृथिवीत्वाद्यपेक्षया व्यापकत्वात्अधिकदेशवृत्तित्वात् द्रव्यत्वस्य परत्वम् । सत्तापेक्षया अल्पदेशवृत्तित्वाद्द्रव्यत्वस्य अपरत्वञ्च ।तथा च धर्म्मद्वयसमावेशात् उभयमविरुद्धम् ।इति सिद्धान्तमुक्तावली ॥
 (सादृश्यम् । समा-नत्वम् । यथा,  महाभारते । १२ । २२८ । ४ ।“सामान्यमृषिभिर्गत्वा ब्रह्मलोकनिवासिभिः ।ब्रह्मेवामितदीप्तौजाः शान्तपाप्मा महातपाः ।विचचार यथाकामं त्रिषु लोकेषु नारदः ॥
”)

 सामान्यं,  त्रि,  (समानस्य भावः । समान +ष्यञ् ।) अनेकसम्बन्ध्ये कवस्तु । साधारणम् ।इत्यमरः । ३ । १ । ८२ ॥
 यथा,  देवलः ।“सामान्यं पुत्त्रकन्यानां मृतायां स्त्रीधनं विदुः ।अप्रजायां हरेद्भर्त्ता माता भ्राता पितापि वा ॥
”इति दायतत्त्वम् ॥
(यथा च कुमारे । ७ । ४४ ।“एकैव मूर्त्तिर्बिभिदे त्रिधा सासामान्यमेषां प्रथमावरत्वम् ।विष्णोर्हरस्तस्य हरिः कदाचित्वेधास्तयोस्तावपि धातुराद्यौ ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 सामान्य न०
  समानस्य भावः ष्यञ् । १ सादृश्यप्रयोजकधर्मेयथा मुखं पद्ममिव सुन्दरमित्यादौ सौन्दर्य्यादि । समा-नमेव स्वार्थे ष्यञ् । द्रव्यगुणकर्मसु तुल्यतया स्थितायां२ जातौ भाषा० । जातिशब्दे ३०९२ दृश्यम् ।सामान्यञ्च द्विविधं सखण्डमखण्डञ्च सामान्यलक्षणा-शब्दे दीधित्युक्तिः । “सामान्यं विशेष इति बुद्ध्यपेक्षम्”कणा० । अनुगतधर्मत्वम् सामान्यमिति तल्लक्षणं तेन ३ अनु-गतधर्मस्वरूपं यथा प्रतियोगितासामान्ये यद्धर्मावच्छिन्न-त्वादीति दीधितिः । ४ अधिकविषयकत्वे यथा ब्राह्मणायदधि दीयतां कौण्डिन्याय तक्रम् इत्यादौ दधिदानस्या-धिकब्राह्मणविषयकता । सामान्यविषयकशास्त्रञ्च विशेष-शास्त्रेण बाध्यते यथा “मा हिंस्यात् सर्वाभूतानीति”हिंसानिषेधः सर्वविषयः “वायव्यं श्वेतमालभेत” इत्यादिविशेषः हिंसाशास्त्रं तेन सामन्यथास्त्रं वैधेतरविषयएवप्रसरति । ५ अर्थालङ्कारभेदे ४०७ पृ० दृश्यम् ।

Capeller

German

 सामान्य n.
  gleich,  ähnlich,  gemein mit
(Instr. mit. u. ohne) सह o. —°)
 gemeinsam, 
Übereinstimmung,  Allgemeinheit.
Indifferenz. सामान्यतस् in gleicher
Weise,  auch =
°न्येन u.
°न्यात् im Allgemeinen
सामान्यम् nach Art von, 
in gleicher Weise\ wie (—°).

Burnouf

French

 सामान्य सामान्य a. (समान) commun.  général.
-- S. n.
  caractère générique,  propriété commune.

Stchoupak

French

 सामान्य-
 a. semblable,  similaire 
 commun à plusieurs ou à tous 
commun,  ordinaire,  comme tout le monde 
 nt. identité,  similitude (aussi fig.
de rhét.) 
 notion générale 
 -अम् en commun 
 ifc. à la manière de 
-तस् d'une façon similaire,  par analogie 
 en général,  en
gros 
 -तर- compar. très ordinaire.
°धात्री- f.
  nourrice ou mère adoptive commune.
°शब्द- m.
  mot à sens général.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.