साध्यः (sAdhyaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte Hindi
Hindiसाध्यः
- साध् + णिच् + यत्
दिव्य प्राणियों का एक विशेष वर्ग
साध्यः
- साध् + णिच् + यत्
देवता
साध्यः
- साध् + णिच् + यत्
एक मन्त्र का नाम
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritसाध्यः, (साध्यमस्त्यस्येति । अर्शआदित्वादच् ।)गणदेवताविशेषः । इत्यमरः । १ । १ । १० ॥
स तु द्वादशसंख्यकः । यथा, भरतः ।“साध्या द्वादशविख्याता रुद्राश्चैकादश स्मृताः ॥
”तेषां नामानि यथा, --“मनो मन्ता तथा प्राणो नरोऽपानश्च वीर्य्यवान् ।विनिर्भयो नयश्चैव दसो नारायणो वृषः ।प्रभुश्चेति समाख्याताः साध्या द्वादश पौर्व्विकाः ॥
”इति वह्निपुराणे गणभेदनामाध्यायः ॥
* ॥
देवः । विष्कम्भादिसप्तविंशतियोगान्तर्गतैकविंश-योगः । इति मेदिनी ॥
तत्र जातफलम् ।“असाध्यसाध्यः किल साध्यजातःशूरोऽतिधीरो विजितारिपक्षः ।बुद्ध्या ह्युपायैः परिसाधितार्थःपरं कृतार्थः सुतरां विनीतः ॥
”इति कोष्ठीप्रदीपः ॥
साध्यः, त्रि, (साध + ण्यत् ।) साधनीयः । इतिमेदिनी ॥
यथा, --“ऋणादिषु विवादेषु स्थिरप्रायेषु निश्चितम् ।ऊने वाप्यधिके चार्थे प्रोक्ते साध्यं न सिध्यति ॥
”इति मिताक्षराधृतकात्यायनवचनम् ॥
साधनार्हाभिमतः । स तु पक्षः । यथा, --“प्रतिज्ञादोषनिर्म्मुक्तं साध्यं सत्कारणान्वितम् ।निश्चितं लोकसिद्धञ्च पक्षं पक्षविदो विदुः ॥
”साध्यं साधनार्हाभिमतं पक्षं विदुः । यद्यप्यन्नत्रसाध्यं ज्ञाप्यं तद्विशिष्टधर्म्मी पक्ष इति भेद-स्तथाप्यत्र वाक्प्रत्याय्यर्णादिधर्म्मविशेषविशि-ष्टस्य पक्षतया धर्म्मिणोऽधमर्णपदैरेव साध्यत्वात्साध्यपक्षयोरभेदाभिधानम् । इति व्यवहार-तत्त्वम् ॥
* ॥
अनुमितिविधेयः । यथा । साध्यता-वच्छेदकमिति अनुमितिविधेयतावच्छेदक-मित्यर्थः । इति सिद्धान्तलक्षणजागदीशीटीका ॥
मन्त्रविशेषः । यथा, --“नामाद्यक्षरमारभ्य यावन्मन्त्रादिमाक्षरम् ।चतुर्भिः कोष्ठैरेकैकमिति कोष्ठचतुष्टयम् ॥
पुनः कोष्ठगकोष्ठेषु सव्यतो नाम्न आदितः ।सिद्धः साध्यः सुसिद्धोऽरिः क्रमाज्ज्ञेया मनी-षिभिः ॥
सिद्धः सिध्यति कालेन साध्यस्तु जपहोमतः ।सुसिद्धो ग्रहणमात्रेण अरिर्मूलं निकृन्तति ॥
”इति तन्त्रसारः ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.