| YouTube Channel

साधर्म्यसम (sAdharmyasama)

 
Monier Williams Cologne
English
साधर्म्य—सम
m.
(in Nyāya) a pretended or sham objection,
Nyāyas.
Apte Hindi
Hindi
साधर्म्यसमः
पुं*
- -
झूठमूठ का आक्षेप
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
साधर्म्यसम
पु०
साधर्म्येण समः स्थापनाहेतुदूषके जात्यु-त्तरभेदे “साधर्म्येणोपसंहारे तद्धर्मविपर्य्ययोपपत्तेः साध-र्म्यसमः” गौ० “वादिनाऽन्वयेन व्यतिरेकेण वा साध्येसाधिते प्रतिवादिना साधर्म्यमात्रप्रवृत्तहेतुना तदभावस्यापादनम् यथा शब्दोऽनित्यः कृतकत्वाद् घटवत् व्यतिरे-केण वा व्योग्रवदित्युपसंहृते नैतदेवं यद्यनित्यघटसाधर्म्यात्नित्याकाशवैधर्म्याद्वाऽनित्यः स्यात् नित्याकाशसाधर्म्याद-मूर्त्तत्वात् नित्यः स्यात् विशेषो वा वक्तव्यः” वृत्तिः भाष्ये तुनिदर्शनान्तरमुक्त्वा व्याख्यातं यथा “क्रिथावानात्मा द्रव्यस्यक्रियाहेतुगुणयोगात् द्रव्यं लोष्टः क्रियाहेतुगुणयुक्तःक्रियावान् तथा चात्मा तस्मात् क्रियावानिति एवमुप-संहृते परः साधर्म्येणैव प्रत्यवतिष्ठते निष्क्रिय आत्माविभुनो द्रव्यस्य निष्क्रियत्वात् विभु चाकाशं निष्क्रियं चतथा चात्मा तस्मान्निष्क्रिय इति चास्ति विशेषहेतुःक्रियावत्साघर्म्यात् क्रियावता भवितव्यं पुनरक्रिय-साधर्म्यात् निष्क्रियेणेति विशेषहेत्वभावात् साधर्म्यसमःप्रतिषेधो भवति”