| YouTube Channel

सात्वती (sAtvatI)

 
Apte
English
सात्वती [sātvatī], 1
N.
 of one of the four dramatic styles
see S. D.* 416.
N.
 of the mother of Śiśupāla
न दूये सात्वतीसूनुर्यन्मह्यमपराध्यति
Śi.*
 2.11.
Apte 1890
English
सात्वती 1 N. of one of the four dramatic styles
see S. D. 416.
2 N. of the mother of Śiśupāla
Śi. 2. 11.
Monier Williams Cologne
English
सात्वती a (ई),
f.
 , see below.
सात्वती b
f.
 a princess of the Satvats (N. of the mother of Śiśu-Pāla),
MBh.
Śiś.
(scil. वृत्ति, q.v.) one of 4 divisions of dramatic style (expressive of ‘bravery, generosity, cheerfulness, and the marvellous’
it is of four kinds, viz. उत्थापक, संघात्य, परिवर्तक, and संलाप),
Bhar.
Daśar.
Sāh.
Apte Hindi
Hindi
सात्वती
स्त्री*
 - -
चार प्रकार की नाट्यशैलियों में से एक
सात्वती
स्त्री*
 - -
शिशुपाल की माता का नाम
L R Vaidya
English
sAtvatI {% f. %} 1. One of the four dramatic styles
2. name of the mother of Śiśupāla, न दूये सात्वतीसूनुर्यन्मह्यमपराध्यति Sis.ii.11.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सात्वती
noun
शिशुपालस्य माता।
"सात्वत्याः वर्णनं पुराणेषु वर्तते।"
Mahabharata
English
Sātvatī = Subhadrā: I, 8028 (C. Sāttº)
XIV, 2020
XV, 23, 348, 437, 778.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सात्त्व(त्व)ती,
स्त्री,
 नाटकवृत्तिविशेषः । यथा, --“अभिनेयप्रकाराः स्युर्भाषाः षट् संस्कृता-दिकाः ।भारती सात्त्वती कैशिक्यारभट्यौ च वृत्तयः ॥
”इति हेमचन्द्रः ॥
(यथा, शृङ्गारतिलके । ३ । ४२ -- ४३ ।“हर्षप्रधानाधिकसत्त्ववृत्ति-स्त्यागोत्तरोदारवचोमनोज्ञा ।आश्चर्य्यसम्पत्सुभगा च या स्या-त्सा सात्त्वती नाम मतात्र वृत्तिः ॥
नातिगूढार्थसम्पत्तिः श्रव्यशब्दमनोरमा ।वीरे रौद्रेऽद्भुते शान्ते वृत्तिरेषा मता यथा ॥
लक्ष्म्यास्त्वं जनको निधिश्च पयसां निःशेष-रत्नाकरोमर्यादानिरतस्त्वमेव जलधे ! ब्रूतेऽत्र कोऽन्या-दृशम् ।किं त्वेकस्य गृहं गतस्य बडवावह्नेः सदा तृष्णयाक्लान्तस्योदरपूरणेऽपि न सहो यत्तन्मनाङ्मध्य-मम् ॥
स्फारितोत्कटकठोरतारका-कीर्णवह्निकणसंततिः क्रुधा ।दुर्निमित्ततडिदाकृतिर्बभौदृष्टिरिष्टसमरांशुमालिनः ॥
अत्यद्भुतं नराधिप तव कीर्तिर्धवलयन्त्यऽपिजगन्ति ।रक्तान् करोति सुहृदो मलिनयति च वैरि-वदनानि ॥
निवृत्तविषयासङ्गमधुना सुचिराय मे ।आत्मन्येव समाधानं मनः केवलमिच्छति ॥
” * ॥
सात्त्वतस्यापत्यं स्त्री । सात्त्वत + अञ् । ङीप् ।)शिशुपालमाता । इति केचित् ॥
(यथा, महा-भारते । २ । ४५ । ६ ।“एष नः शत्रुरत्यन्तं पार्थिवाः सात्त्वतीसुतः ।सात्त्वतानां नृशंशात्मा न हितोऽनपकारि-णाम् ॥
”सुभद्रा । यथा, महाभारते । १ । २२२ । ६६ ॥
“स सात्त्वत्यामधिरथः सम्बभूव धनञ्जयात् ।मखे निर्मथनेनेव शमीगर्भाद्धुताशनः ॥
”)