| YouTube Channel

सात्वतः (sAtvataH)

 
Apte
English
सात्वतः [sātvatḥ], 1
N.
 of Viṣṇu
Mb.
 * 14.52.49.
Of Balarāma.
The son of an outcast Vaiśya
Ms.*
 1. 23. -ताः (m.
pl.
 )
N.
 of a people
सुचिरं सह सर्वसात्वतैर्भव विश्वस्तवसासिनीजनः
Śi.*
 16.14.
a.
Belonging to सात्वत, Vaiṣṇava
तन्त्रं सात्वतमाचष्ट नैष्कर्म्यं कर्मणां यतः
Bhāg.*
 1.3.8.
A devotee (भक्त)
सद्यो$न्तर्हृदये नित्यं मुनिभिः सात्वतैर्वृतः
A.
Rām.*
 1.2.17.
Belonging to Pāncharātra
सात्वतं विधिमास्थाय
Mb.
 * 12.335.19.
Apte 1890
English
सात्वतः 1 N. of Viṣṇu.
2 Of Balarāma.
3 The son of an outcast Vaiśya.
ताः (m. pl) N. of a people
Śi. 16. 14.
Apte Hindi
Hindi
सात्वतः
पुं*
 - "सातयति सुखयति - सात् + क्विप्, सात् परमेश्वरः, स उपास्यत्वेन अस्ति अस्य - सात् + मतुप्, मस्य वः"
विष्णु का नाम
सात्वतः
पुं*
 - "सातयति सुखयति - सात् + क्विप्, सात् परमेश्वरः, स उपास्यत्वेन अस्ति अस्य - सात् + मतुप्, मस्य वः"
बलराम का नाम
सात्वतः
पुं*
 - "सातयति सुखयति - सात् + क्विप्, सात् परमेश्वरः, स उपास्यत्वेन अस्ति अस्य - सात् + मतुप्, मस्य वः"
जाति से बहिष्कृत वैश्य का पुत्र
सात्वतः
पुं*
 - सत्व+ठञ्
भक्त
सात्वतः
पुं*
 - सत्व+ठञ्
पांचरात्र शाखा से संबंध रखने वाला
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सात्वतः
noun
एकः जनसमुदायः ।
"सात्वतानाम् उल्लेखः शिशुपालवधे अस्ति"
Synonyms:
 सात्वतः
noun
अंशोः पुत्रः ।
"सात्वतः उल्लेखः पुराणेषु अस्ति"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सात्त्व(त्व)तः,
पुं,
 (सात्त्वतस्यापत्यं पुमानिति । सात्त्वत+ अञ् ।) बलदेवः । इति हेमचन्द्रः ॥
(कृष्णः ।यथा, महाभारते । १ । २१९ । १२ ।“ततस्तत्र महाबाहुः शयानः शयने शुभे ।आपगानां वनानाञ्च कथयामास सात्त्वते ॥
”यादवमात्रे । यथा, तत्रैव । १ । २२२ । ३ ।“अर्थलुब्धान् न वः पार्थो मन्यते सात्त्वतान्सदा ।स्वयंवरमनाधृष्यं मन्यते चापि पाण्डवः ॥
” * ॥
सत्त्वमेव सात्त्वं तत् तनोतीति । तन + डः ।)विष्णुः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(सच्छब्देनसत्त्वमूर्त्तिर्भगवान् । स उपास्यतया विद्यतेऽस्येति । मतुप् । ततः स्वार्थे अण् ।) विष्णु-भक्तविशेषः । यथा, --“सत्त्वं सत्त्वाश्रयं सत्त्वगुणं सेवेत केशवम् ।योऽनन्यत्वेन मनसा सात्त्वतः समुदाहृतः ॥
विहाय काम्यकर्म्मादीन् भजेदेकाकिनं हरिम् ।सत्यं सत्त्वगुणोपेतो भक्त्या तं सात्त्वतं विदुः ॥
मुकुन्दपादसेवायां तन्नामश्रवणेऽपि च ।कीर्त्तने च रतो भक्तो नाम्नः स्यात् स्मरणेहरेः ॥
वन्दनार्च्चनयोर्भक्तिरनिशं दास्यसख्ययोः ।रतिरात्मार्पणे यस्य दृढानन्तस्य सात्त्वतः ॥
”इति पाद्मोत्तरखण्डे ९९ अध्यायः ॥
* ॥
यदुवंशीयसत्त्वतराजपुत्त्रः । यथा, --“अनोस्तु पुरुकुत्सोऽभूदंशुस्तस्य तु रिक्-थभाक् ।अथांशोः सत्त्वतो नाम विष्णुभक्तः प्रतापवान् ॥
महात्मा दाननिरतो धनुर्व्वेदविदां वरः ।स नारदस्य वचनाद्वासुदेवार्च्चनान्वितः ॥
शास्त्रं प्रवर्त्तयामास कुण्डगोलादिभिः श्रुतम् ।तस्य नाम्ना तु विख्यातं सात्त्वतं नाम शोभनम् ॥
प्रवर्त्तते महाशास्त्रं कुण्डादीनां हितावहम् ।सात्त्वतस्तस्य पुत्त्रोऽभूत् सर्व्वशास्त्रविशारदः ॥
पुण्यश्लोको महाराजस्तेन चैतत् प्रकीर्त्तितम् ।सात्त्वतः सत्त्वसम्पन्नः कौशल्यान् सुषुवे सुतात् ॥
अन्धकं वैमहं भोजं विष्णुं देवावृधं नृपम् ॥
”इति कौर्म्मे पूर्व्वभागे यदुवंशानुकीर्त्तने । २४ ।३१ -- ३६ ॥
(सङ्करजातिविशेषः । यथा, मनुः ।१० । २३ ।“वैश्यात्तु जायते व्रात्यात् सुधन्वाचार्य्य एवच ।कारूषश्च विजन्मा च मैत्रः सात्त्वत एवच ॥
”)