| YouTube Channel

सांवत्सर (sAMvatsara)

 
शब्दसागरः
English
सांवत्सर
mfn.
 (-रः-री-रं) Annual, perennial.
m.
 (-रः) An astrologer.
E.
संवत्सर a year, अण्
aff.
Capeller Eng
English
सांवत्सर (f. ई) & °रिक a year old, lasting a
year, yearly, annual
m.
 astrologer.
Yates
English
सांवत्सर (रः) 1.
m.
 An astrologer.
a. Annual, perennial.
Wilson
English
सांवत्सर
mfn.
 (-रः-री-रं) Annual, perennial.
m.
 (-रः) An
astrologer.
E.
 संवत्सर a year, अण्
aff.
Apte
English
सांवत्सर [sāṃvatsara], (-री
f.
 ), सांवत्सरिक (-की
f.
 )
a.
 Annual, yearly,
रः, रकः, रिकः An astrologer.
An almanac-maker.
A lunar month.
Black rice.
Apte 1890
English
सांवत्सर (री f.), सांवत्सरिक (की %ऋ%।) a. Annual, yearly.
कः 1 An astrologer.
2 An almanac-maker.
Monier Williams Cologne
English
सांवत्सर mf(ई)n. (fr. सं-वत्सर) yearly, annual, perennial, lasting or occupying year (with भृति,
f.
 , ‘annual wages’),
ŚrS.
MBh.
BhP.
सांवत्सर
m.
 an astrologer, almanac-maker,
MBh.
Kāv.
&c.
a lunar month,
L.
black rice,
L.
(with दीक्षित)
N.
 of an author,
Cat.
Monier Williams 1872
English
सांवत्सर सांवत्सर, अस्, ई, अम्, (fr. सं-
वत्सर), yearly, annual, perennial, lasting or occupy-
ing a year
(अस्), m. an astrologer
an almanac-
maker.
—सांवत्सर-सूत्र, अम्, n., N. of a chapter
of Bhaṭṭotpala's commentary on the Bṛhat-saṃhitā.
Benfey
English
सांवत्सर सांवत्सर, i. e. संवत्-
सर + अ,
I.
adj.
 Annual, perennial.
II.
m.
An almanac-maker, an astrologer,
Kām. Nītis. 4, 33
Pañc. iii. d. 67.
--
Comp.
अति-,
adj.
 ,
f.
 री, going beyond a year,
Man. 8, 153.
Apte Hindi
Hindi
सांवत्सर
वि* - संवंत्सर + अण् ठञ् वा
"वार्षिक, सलाना"
L R Vaidya
English
sAMvatsara {% (f. री) (I) a. %} Annual, yearly.
sAMvatsara {% (II) m. %} An almanac-maker, an astrologer.
Indian Epigraphical Glossary
English
Sāṃvatsara (HD), an astrologer. See Viṣṇu Dh. S., III.
75
Bṛhatasaṃhitā, 2. 9
cf. Sāṃvatsarika (EI 5).
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सांवत्सर
adjective
सर्वेषु ऋतुषु फलदायी।
"वनस्पतीनां नैकाः सांवत्सर्यः प्रजातयः सन्ति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
सांवत्सरो ज्यौतिषिको मौहूर्तिको निमित्तवित् ।
दैवज्ञगणकादेशिज्ञानिकार्तान्तिका अपि ॥ ४८२ ॥
विप्रश्निकेक्षणिकौ च सैद्धान्तिकस्तु तान्त्रिकः ।
-wordlist-
सांवत्सर (पुं), ज्यौतिषिक (पुं), मौहूर्तिक (पुं), निमित्तविद् (पुं), दैवज्ञ (पुं), गणक (पुं), आदेशिन् (पुं), ज्ञानिन् (पुं), कार्तान्तिक (पुं), विप्रश्निक (पुं), ईक्षणिक (पुं), सैद्धान्तिक (पुं), तान्त्रिक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
सांवत्सर
सांवत्सर, ज्योतिषिक, ज्ञानिन्, मौहूर्तिक, कार्तान्तिक, दैवज्ञ, आदेशिन्, गणक
सांवत्सरो ज्योतिषिको ज्ञानी मौहूर्तिकस्तथा ।
कार्तान्तिकस्तु दैवज्ञ आदेशी गणकः स्मृतः ॥ ४०३ ॥
verse 2.1.1.403
page 0047
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सांवत्सरः,
पुं,
 (संवत्सरं तज्ज्ञानोपयोगि शास्त्रंवेत्ति अधीते वा । संवत्सर + अण् ।) गणकः ।इत्यमरः । २ । ८ । १४ ॥
(यथा, बृहत्संहिता-याम् । २ । १० -- ११ ।“मुहूर्त्तं तिथिनक्षत्रमृतवश्चायने तथा ।सर्व्वाण्येवाकुलानि स्युर्न स्यात् सांवत्सरो यदि ॥
तस्माद्राज्ञाभिगन्तव्यो विद्बान् सांवत्सरो-ऽग्रणीः ।जयं यशःश्रियं भोगान् श्रेयश्च समभीप्सता ॥
”अस्य लक्षणादिकं तत्रैव २ अध्याये विशेषतोद्रष्टव्यम् ॥
* ॥
फले, पर्व्वणि च क्ली । इतिपाणिनिः । ४ । ३ । १६ ॥
संवत्सरस्येदमिति ।अण् ।) संवत्सरसम्बन्धिनि, त्रि ॥
(यथा, हरिवंशे । १४० । ३ ।“स सांवत्सरदीक्षायां दीक्षितः षट्पुरालये ।आवर्त्ताया शुभे तीरे सुनद्या मुनिजुष्टया ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सांवत्सर
पु०
 संवत्सरं तज्ज्ञानोपयोगिशास्त्रं वेत्ति अष्टीते वाअण् । ज्योतिर्वेत्तरि १ गणके अमरः । २ वर्षसम्बन्धिनि
त्रि०
Capeller
German
सांवत्सर (f. ई). u.
°रिक jährig
m.
 Astrolog.
Stchoupak
French
सांवत्सर-
-ई- a. annuel, qui dure une année
m.
 astrologue
-इक- a. et
m.
 id.
(avec -ऋण-) nt. dette payable au bout d'un an
(avec -बलि-)
m.
 dépenses de l'année.