| YouTube Channel

सा (sA)

 
शब्दसागरः
English
सा
f.
 (-सा)
1. A name of LAKSHMĪ.
2. The goddess GAURĪ.
3. She, (the
third personal feminine pronoun or the feminine inflection of तद्
that, &c.)
E.
 षो to destroy, &c.,
aff.
 ड ।
Capeller Eng
English
1 सा v. सन्.
2 सा सि, स्य॑ति, स्य॑°ते (only —°), सिना॑ति (सिनोति),
pp.
 सित॑ (q.v. ) bind.
C.
 साय॑यति (only —°). — अभि fetter,
destroy. अव unbind or unharness (the horses), turn in, stop, stay
go
home or to rest
cease, finish, end
fix or insist upon (acc. )
decide,
ascertain. अध्यव cease, stop, finish
fix upon (acc. ), choose
resolve, venture, undertake (acc. ,
loc.
 , or infin. )
suppose,
conjecture
regard as, take for (2
acc.
 ).
C.
 settle, determine. अन्वव
stick or resort to, strive after, long for (acc. ). उदव set out (esp.
from the place of sacrifice), conclude, finish
move off to (loc. ).
उपाव settle down near (acc. ). निरव
C.
 furnish or satisfy with
(instr. ). पर्यव result, amount to or end in (loc. or
acc.
w.
प्रति). व्यव dwell separately
be at variance, differ
be persuaded
or convinced of (acc. ), regard as, take for (2
acc.
 )
decide, determine
settle, ascertain, resolve upon, undertake to (acc. ,
dat.
 , or infin. ).
समव decide for, fix upon (acc. ). उद् fetter, catch. वि make
loose, untie, unyoke, open, set free. — Cf. अ॑तिषित (add. ),
अध्यवसित, अ॑वसित, उ॑त्सित, पर्य॑वसित, प्रसित, व्यवसित.
Yates
English
सा (सा) 1.
f.
 A name of
Lakshmī,
Gaurī, pro. She.
Wilson
English
सा
f.
 (सा)
1 A name of LAKṢMĪ.
2 The goddess GAURĪ.
3 She, (the third personal feminine pronoun or the feminine inflection of
तद् that, &c.)
E.
 षो to destroy, &c.,
aff.
 ड.
Apte
English
सा [sā], 1
N.
 of Lakṣmī.
Of Pārvatī.
साम् [sām], 1
U.
 (सामयति-ते) To appease, conciliate, soothe.
Apte 1890
English
सा 1 N. of Lakṣmī.
2 Of Pārvatī.
Monier Williams Cologne
English
सा a
f.
N.
 of Lakṣmi or Gaurī
1. सा
f.
 of 4. स, q.v.
2. सा॑
f.
 of 6. स, q.v.
3. सा (weak form of √ सन्), giving, bestowing, granting (cf. अप्-, अश्व-सा
&c.
 )
4. सा
=
 √ सो, q.v.
Monier Williams 1872
English
सा 1. सा, f. (nom. fem. of the pronoun
तद्, see 4. स), she
N. of Lakṣmī
of Gaurī.
सा 2. सा, आस्, आस्, अम्, (fr. rt. 1. सन्), Ved.
giving, bestowing, granting (at the end of a comp.,
e. g. सहस्र-सा, q. v.).
सा 3. सा = rt. सो, q. v.
Macdonell
English
सा 1. SĀ, v. सन् SAN.
सा 2. SĀ, Ⅳ. P. -syati
cs. -sāyáya, P. 🞄ava, V.: unyoke (horses etc.)
release
🞄halt, alight
go home
tarry, abide
cease, 🞄desist
C.
conclude, finish
come to an end, 🞄fall: pp. āvasita, V.: having unyoked
halting, 🞄settled, abiding, remaining in the same 🞄place
an end being made (lc., abs., Br.)
🞄C.: ended, concluded
ending in (a letter, 🞄—°)
having ceased or desisted from (ab., —°)
🞄fixed, determined
resolved on (lc.)
cs. V.: 🞄cause to stop or remain in a place
show oneself 🞄clearly. adhi‿ava, stop (S.)
decide 🞄upon, choose (V.)
C.: resolve on action, 🞄make up oneʼs mind to, attempt, undertake 🞄(ac., lc., inf.
ord. mg.)
assume, consider 🞄probable, regard as certain
wrongly assume 🞄(rare)
reflect (rare): vaktuṃ sukaram 🞄adhyavasātuṃ duṣkaram, to talk is easy, 🞄to act difficult, sooner said than done: pp. 🞄-sita, concluded, finished
resolved upon, 🞄undertaken
resolute
ascertained
cs. pp. 🞄adhyavasāyita, firmly resolved upon. 🞄ud-ava (V.), depart (from the place of sacrifice)
🞄make an end
betake oneself elsewhere 🞄(lc.). abhi‿ud-ava, conclude with (ac.
Br.). 🞄upa‿ā, pp. having settled near (ac.). 🞄pari‿ava, be the final result
end or result in (lc., 🞄prati): pp. having changed oneʼs abode to, 🞄gone to (ac.)
completely ended, concluded, 🞄come to an end
final, definitive
perfectly 🞄familiar with (lc.): etāvati —, amounting to 🞄just this. vi‿ava, be determined or resolved, 🞄make up oneʼs mind, decide, purpose, undertake 🞄(ac., d., lc., inf. , -artham
ord. mg.)
🞄form or have a decided opinion, be persuaded 🞄or convinced (common mg.)
form or have a 🞄correct notion of or about (ac.)
regard as (2 🞄ac.)
reflect, ponder
ps. -sīyate, be resolved, 🞄etc., imps.: pp. vyavasita, ended (day)
🞄determined upon, undertaken (sts. imps. w. 🞄d. or inf. )
firmly resolved or determined (on, 🞄to,
a.
 , lc., inf. )
ascertained
convinced
cs. 🞄embolden, induce to (inf. ). sam-ava, decide, 🞄decree (ac.)
reach (ac.). pra, pp. 🞄devoted to, intent on (lc.). vi, (V.) unloose, 🞄release, set free, discharge, cause to flow
🞄unbridle
open
mollify: pp. víṣita, 🞄opened etc..
सा sā́, prn.
f.
 of स sá.
Hindi
Hindi
अर्थात
Apte Hindi
Hindi
सा
स्त्री*
 - सो + ड + टाप्
लक्ष्मी का नाम
सा
स्त्री*
 - सो + ड + टाप्
पार्वती का नाम
साम्
चुरा* उभ* - -
"खुश करना, ढाढस बँधाना, तसल्ली देना"
L R Vaidya
English
sA {% f. %} 1. An epithet of Lakshmī
2. of Gaurī.
Indian Epigraphical Glossary
English
Sā (EI 32), abbreviation of Sādhanika (q. v.).
(PJS), abbreviation of Sāhu or Sādhu, designation of a
member of the mercantile community often used in medieval
inscriptions.
Lanman
English
√sā or si (syáti [761d 3]
sinā́ti
siṣā́ya
ásāt
siṣyáti
sitá
sítum
-sā́ya
sāyáyati). bind
used almost exclusively
with ava and vi. [cf. ἱμάς, stem *σι-μαντ,
‘strap, thong’
AS. sī-ma, ‘bond’
Church
Slavonic sĕ-tĭ, Lithuanian së-tas, AS. sā-da,
Ger. Sai-te, ‘string’
Church Slavonic
si-lo, AS. sā-l, Ger. Sei-l, ‘rope’: see also
√sīv and snā́yu.]
+ ava,
—1. unbind or unharness (a
team)
and so turn in
go to rest
go
home, 101^6
ávasita, having turned in,
at rest
—2. come to a stop at, i. e. decide
upon (e. g. a dwelling-place).
+ adhy-ava, caus. bring one's self to
a stop at, i. e. decide upon, undertake,
28^23.
+ ud-ava, set out, esp. from the place
of sacrifice, cf. sā + ava, 1
betake one's
self, w. loc., 101^4.
+ vy-ava, decide, determine, cf. sā +
ava, 2.
+ pra, in prasiti, ‘continuation.’
Sanskrit Tibetan
Tibetan
kyi hud
१) अहो २) अहो वत ३) आहा ४) रवित ५) हहव ६) सा ७) हा कष्ट ८) हा वत ९) हा हा
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
लक्ष्मीः पद्मा रमा या मा ता सा श्रीः कमलेन्दिरा ।
हरिप्रिया पद्मवासा क्षीरोदतनयापि च ॥ २२६ ॥
-wordlist-
लक्ष्मी (स्त्री), पद्मा (स्त्री), रमा (स्त्री), ई (स्त्री), आ (स्त्री), मा (स्त्री), ता (स्त्री), सा (स्त्री), श्री (स्त्री), कमला (स्त्री), इन्दिरा (स्त्री), हरिप्रिया (स्त्री), पद्मवासा (स्त्री), क्षीरोदतनया (स्त्री)
एकाक्षरनाममाला
Sanskrit
सा, स्मृति, लक्ष्मी
प्रथमान्ततदः स्थाने स्मृतौ लक्ष्म्यां च सोच्यते ॥ ४४ ॥
verse 1.1.1.44
page 0122
Tamil
Tamil
ஸா : லக்ஷ்மி, பார்வதி, அவள்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सा,
स्त्री,
 गौरी । लक्ष्मीः । इति शब्दरत्ना-वली ॥
पूर्व्वोक्तपरामर्शविषयीभूता । प्रसिद्धा ।इति स्त्रीलिङ्गतच्छब्दस्य प्रथमैकवचननिष्पन्ना ।इति व्याकरणम् ॥
(यथा, साहित्यदर्पणे ।“सङ्गमविरहविकल्पे वरमिह विरहो नसङ्गमस्तस्याः ।सङ्गे सैव तथैका त्रिभुवनमपि तन्मयं विरहे ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सा स्त्री सो--ड । १ गौर्य्यां २ लक्ष्म्याञ्च शब्दर० ।
Capeller
German
1. सा s. संहून् gewaltig.
2. सा, स्य॑ति, °ते (nur —°), सिना॑ति (सि
नोति binden
p. p. सित॑ gebunden, verbunden
mit, begleitet von (Instr. o. —°).
Caus. साय॑यति (nur —°)। अव ab-
spannen, losbinden, einkehren
aufhören,
schließen
sich entscheiden für
(Loc.)
bestehen auf, Gewissheit erlangen
über (nur Pass. अवसीयते). p. p.
अ॑वसित act. der ausgespannt o. Halt
gemacht hat, der von etw. abgelassen
o. etw. aufgegeben hat (Abl. o. —°)
pass., abgeschlossen, beendigt, festgesetzt,
bestimmt. अध्यव aufhören, schließen,
sich entscheiden für (Acc.). bestimmen,
wagen, unternehmen (Acc., Loc. 0. Infin. )
voraussetzen, halten für (Acc.). p. p. अध्यवसित
beendigt, beschlossen, unter-
nommen, für gewiss erkann (n. impers.).
Caus. p. p. अध्यवसायित fest beschlossen,
अन्वव sich halten an, begeben zu,
streben nach (Acc.). उदव aufbrechen,
den Schluss machen. पर्यव, p. p. पर्य॑वसित
gänzlich abgeschlossen, beendigt,
endgiltig. व्यव (sich) trennen
sich entschließen,
vorhaben, unternehmen (Acc.,
Dat., Loc. 0. Inf. )
sich entscheiden,
sich überzeugen von o. über (Acc.),
halten für (2 Acc.). p. p. व्यसित pass.
beendigt, act. zu einer Überzeugung
gelangt, entschlossen, bestrebt zu, be-
dacht auf (Loc., Dat. 0. Inf. ). समव
sich entscheiden für (Acc.). उद् fesseln,
fangen
p. p. उ॑त्सित। प्र binden, fesseln
p. p. प्रसित hingegeben, obliegend, immer
beschäftigt mit (Instr. 0. Loc.).
वि lösen, entfesseln, öffnen
p. p. वि॑षित.
Grassman
German
√san, √sā (vgl. Fi. 〔173〕). Der Begriff spaltet sich in die zwei: „erlangen“ und „schenken“, und bisweilen, namentlich wo Götter Subject sind, hält es schwer, zwischen beiden zu entscheiden, da nach vedischer Anschauung das Erlangen von Seiten der Götter auch das Schenken zur Folge hat. 1〉 erlangen [A., einmal, {416, 7}, partitiver Gen.]
namentlich 2〉 durch Kampf erlangen, erbeuten, gewinnen [A.]
3〉 etwas [A.] von jemandem [L., Ab.] erlangen, als Geschenk empfangen
4〉 Gutes empfangen (ohne Obj.)
5〉 glücklich zum Ziele gelangen, das Gewünschte erlangen
6〉 jemandem [D., einmal ({1018, 10}) L.] etwas [A.] schenken
7〉 schenken [A.], einmal, {923, 5}, auch in dem Sinne: jemand [A.] schenken, d. h. ihn gesund, lebend herstellen
8〉 Gut schenken, spenden (ohne Obj.).
Das Desid. 1〉 etwas [A.] zu erlangen, zu erbeuten, zu gewinnen wünschen, es erwünschen
2〉 jemand [A.] (für sich) zu gewinnen suchen
3〉 Gut, Beute erlangen wollen (ohne Obj.)
4〉 jemandem [L.] etwas [A.] zu spenden bereit sein
5〉 auch ohne Loc., oder 6〉 ohne jedes Object
7〉 jemandem [D.] etwas [A.] gewähren. — Das Intens. in seine Gewalt bekommen [A.].
Mit prá glücklichen Fortgang haben.
abhí erringen, gewinnen.
Stamm I. sanu (sanv), sanó (sanáv):
-oti 2〉 vā́jam {501, 1}. — 7〉 vīríāṇi {259, 2}.
-óti 1〉 vā́jam {259, 2}. — 2〉 yám (vā́jam) {313, 9}. — 7〉 sahásrā {906, 4}.
-ávatha [Co.] 7〉 pū́ruṣam {923, 5}.
-uyām 1〉 gā́m, áśvam {945, 1}.
-uyāma 1〉 vā́jam {100, 19}
{101, 11}
(suvitám) {974, 1} (SV. sahyāma). — 2〉 vā́jam {541, 5}.
-uyā́ma 1〉 vā́jam {932, 11}. [Page1466]
-uhi 7〉 tám (vā́jam) {690, 8}.
-otu 6〉 vā́jam nas {495, 5}.
-vantu 1〉 vā́jam {122, 12}
vásu {1022, 4}.
Impf. ásanu, ásano (unbetont {268, 10}):
-os 6〉 gómat ṛjíśvani {1018, 10}.
-ot 1〉 óṣadhīs, vánaspátīn {268, 10}.
-van 3〉 tué vāmā́ {534, 1}.
Stamm II. sána:
-as 7〉 vṛṣṭím vā́jam íṣas (Text sá nas) {197, 5}.
-at 1〉 gávyam {126, 3}
paśúm {415, 5}. — 2〉 kṣétram, sū́ryam, apás {100, 18}.
-ema 5〉 {202, 19}
{568, 1}.
-ā (Prāt. 〔462〕. 〔465〕. 〔486〕) 7〉 śrávas {716, 1}
jyótis, súar {716, 2}
dákṣam, krátum {716, 3}
medhā́m, súar {721, 9}.
sana, saná:
-am 3〉 áśvān indroté {677, 17}.
-at 1〉 sū́riam {100, 6}.
-eyam 4〉 {639, 29}.
-éyam 1〉 gā́m áśvam {923, 4}.
-et 7〉 imám vā́jam {5, 9}.
-ema 1〉 rā́dhas {122, 8}
vā́jam {124, 13}
{458, 15}
sahásram {189, 8}.
-éma 1〉 vā́jam {670, 4}
návyas {461, 10}
mádhvas {416, 7}
vā́japastiam {810, 12}
tád {862, 9}. — 2〉 vā́jam {73, 5}.
Impf. ásana (betont nur {893, 10}
{888, 11}):
-am 1〉 ṣaṣṭím sahásrā {666, 22}. _{666, 29}. — 3〉 aśvínos ṛátham {120, 9}
mahás árvantā {645, 24}.
-at 2〉 vā́jam {893, 10}. — 7〉 catvā́ri sahásrā {384, 14}.
-āma 1〉 vā́jam {888, 11}. — 3〉 rátham suṣā́maṇi {645, 22}. — 5〉 {667, 18} (neben ájaiṣma).
-an 4〉 {648, 1} (devā́sas).
Fut. saniṣyá (siehe saniṣy).
Perf. sasan, sasā́n:
-ā́na [3. s.] 1〉 pṛthivī́m dyā́m utá {268, 8}
átyān, sū́ryam, gā́m, bhógam {268, 9}. — 5〉 máryas {265, 7}.
Aor. asānis:
-ṣam 3〉 áśvān dívodāsāt {488, 23}.
Conj. Aor. saniṣa:
-at 2〉 vā́jam {901, 9} (ājaú).
-āmahe 2〉 víśvāni vā́riā {245, 9} (vā́jeṣu).
-anta 5〉 pāyávas {366, 4}
nas dhíyas {791, 1}. — prá nas dhíyas {968, 2}.
Stamm des Desid. síṣāsa:
-asi 1〉 ājím {928, 12}.
-ati 1〉 súar {786, 1}. — 3〉 (sómas) {786, 7}.
-atam 7〉 átraye dhíyas {969, 3}.
siṣāsa:
-asi 5〉 vā́jam {704, 9}.
-ati 1〉 sahásrā {133, 7}
vā́jam {548, 14}. _{548, 20}
víśvāni vā́riā {715, 4}
súar {719, 4}. — 3〉 índras {671, 3}.
-(atha) 3〉 siṣāsávas 〰 AV. 6, 21, 3.
ásiṣāsa (tonlos {1020, 2}):
-as 4〉 góśarye {1019, 10}.
-at 1〉 sahásrāṇi gávām {1020, 2}.
-an 1〉 mā́sān {265, 9}. [Page1467]
Stamm des Intens. saniṣan (saniṣṇ):
-ṇata [3. p.] té anyā́m-anyām nadíam 〰, cravasyántas 〰 {131, 5}.
Part. sánat [von Stamm II.]:
-antas 8〉 {568, 1}.
Part. Perf. sasavás [vielleicht überall sasanvás zu lesen]:
-vā́n 1〉 vā́jam {256, 1}
{837, 5}.
-vā́n [zu lesen -nvā́n] 5〉 yávase {603, 2}
vājī́ {786, 8}
ráthas {855, 2}.
-vā́ṃsam 1〉 súar apás {268, 8}.
-vā́ṃsas 1〉 vā́jam {974, 1} (wo SV. das häufigere saniṣyántas hat). — 5〉 mit Instr. rāyā́ {304, 6}
{338, 10}
hótrābhis {1022, 7}
{1023, 6}.
Part. des Desid. síṣāsat:
-an 1〉 vrajám gávām {130, 3}
apás súar {514, 3}
vā́jam {747, 4}
súar {788, 2}
apás uṣásas súar gā́s {802, 4}
tṛtī́yam dhā́ma {808, 18}. — 3〉 índras {385, 1}
{928, 4}.
-antam 3〉 káṇvam {112, 5}.
-ate 3〉 {623, 11}.
-atas [G.] 3〉 vácasas {223, 1}. — 5〉 vā́jam {712, 11} (agnés).
-antas 1〉 dyumnā́ni {773, 11}. — 3〉 kaváyas {146, 4}
(vayám) {416, 9}
{704, 6}.
-antī [N. s. f.] 6〉 ahanā́ (uṣā́s) {123, 4}.
-antīṣu 2〉 vām {17, 8} (dhīṣú).
Part. II. sātá [n., das Erlangte, Geschenkte]:
-ám [n.] {928, 11} (sínavat astu).
-éna [n.] {993, 4}.
-ā́ni {215, 10} (imā́)
{624, 20}.
sāta (ṣāta):
-ās [m.] abhi árṇās {395, 14}.
Part. III. sánitṛ:
-ā 1〉 idhmám, vā́jam {887, 9}
átkam {925, 9}
súar {129, 2}
kṛtám {639, 10}. — 2〉 vā́jam {27, 9}
{474, 2}
{313, 8}
{572, 23}
vājínam {670, 12}
dhánāni {100, 9}
{802, 3}
dhánam-dhanam {214, 13}
árṇā {404, 4}. — 4〉 sá (mártas) {333, 6}
{639, 9} (dhībhís). — 5〉 vípras {622, 36}
índras {100, 10} (grā́mebhis)
śū́ras {175, 3}. — 6〉 {553, 5} 〰 ‿asi pravátas dāśū́ṣe.
Part. IV. sánitva:
-as 1〉 vā́jas {690, 8} (víprebhis).
Verbale sán:
enthalten in go-ṣán. Vergl. sā́ und sániṣṭha.
1. √sā = √san (s. d.)
das Verbale sā́ erscheint in ava-sā́, ferner in ap-, aśva-, urvarā-, kṣetrā-, dhana-, vāja-, śata-, sadā-, sahasra-sā́
uru-, go-, nṛ-, paśu-, su-, suar-ṣā́.
2. √sā, mit dem daraus geschwächten si (s. d.) ursprünglich identisch, die Grundbedeutung ist „binden“, mit áva und ví „losbinden“. Die Formen mit i siehe unter si.
Mit áva 1〉 ablösen, ausspannen die Rosse [A.]
2〉 Unrecht [A.] lösen d. h. vergeben
3〉 gelöst sein, ruhen, der Ruhe pflegen. — Vgl. áva-sā
ava-sā́tṛ, -sā́na.
ví 1〉 Bitte [A.] lössen d. h. gewähren
2〉 entfalten, ausbreiten [A.] (Licht, Schönheit)
3〉 eine Handlung [A.] frei lassen d. h. gestatten.
Stamm sā:
-āt áva 2〉 ánṛtam {544, 4}. — ví 2〉 amátim ná śríyam {399, 2} (sū́rias).
-āhi ví 1〉 gṛṇaté manīṣā́m {307, 2}.
Impf. asā:
-us áva 3〉 té cid (ṛtasā́pas) 〰 {179, 2}.
Part. sā́na (ṣā́ṇa):
-am vi 3〉 paripā́nam {398, 11}.
Absolutiv sā́ya:
-a ava 1〉 áśvān {104, 1}.
Verbale sā́ als Infinitiv:
-aí ava 3〉 {287, 20}
vgl. áva-sā.
Burnouf
French
सा सा
f.
 de सस् et de स।
Stchoupak
French
१ सा-
-स्यति -ते (सिनाति)
{%sasau
siṣyati
sīyate %}
{%sāyayati
sita- situm °sāya °sya -- sināti %} lier
les autres formes
seulement après prév., v. -अव° अध्य्-अव° व्य्-अव°, etc. et सित-
२ सा
pron. nom.
f.
 sg. v. -तद्-।