| YouTube Channel

सहोक्तिः (sahoktiH)

 
Apte Hindi
Hindi
सहोक्तिः
स्त्री*
सह-उक्तिः -
अलंकारशास्त्र में एक अलंकार का नाम
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सहोक्तिः,
स्त्री,
(सह उक्तिः ।) अलङ्कारविशेषः ।यथा, --“सहोक्तिः सहभावश्चेत् भासते जनरञ्जनः ।दिगन्तमगमत्तस्य कीर्त्तिः प्रत्यर्थिभिः सह
”इति चन्द्रालोकः
(अस्य लक्षणोदाहरणानि यथा, साहित्य-दर्पणे १० ७०१ ।“सहार्थस्य बलादेकं यत्र स्याद्बाचकं द्वयोः ।सा सहोक्तिर्मूलभूतातिशयोक्तिर्यदा भवेत्
”अतिशयोक्तिरप्यत्राभेदाध्यवसायमूला कार्य्य-कारणपौर्वापर्य्यविपर्य्ययरूपा अभेदाध्यव-सायमूलापि श्लेषभित्तिका अन्यथा क्रमे-णोदाहरणम् ।“सहाधरदलेनास्या यौवने रागभाक् प्रियः
”अत्र रागपदे श्लेषः ।“सह कुमुदकदम्बैः काममुल्लासयन्तःसह घनतिमिरोघैर्घैर्य्यमुत्सारयन्तः ।सह सरसिजषण्डैः स्वान्तमामीलयन्तःप्रतिदिशममृतांशोरंशवः सञ्चरन्ति
”इदं मम अत्रोल्लासादीनां सम्बन्धिभेदादेवभेदो तु श्लिष्टतया ।“सममेव नराधिपेन सागुरुसम्मोहविलुप्तचेतना ।अगमत्सह तैलबिन्दुनातनुदीपार्च्चिरिव क्षितेस्तलम्
”इयञ्च मालयापि सम्भवति तथोदाहृते सहकुमुदकदम्बैरित्यादौ ।“लक्ष्मणेन समं रामः काननं गहनं ययौ ।”इत्यादौ चातिशयोक्तिमूलत्वाभावान्नायमल-ङ्कारः
*
)