सहस् (sahas)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 सहस् m.
  (-हाः)
	 1. The month Agrahāyaṇa,  (Nov.-Dec.)
	 2. The winter
season. 
	 n.
  (-हः)
	 1. Strength,  power.
	 2. Light.
 E.
  सह् to bear,  असुन् aff.
  

Capeller Eng

English

 स॑हस् a.
  powerful,  victorious.  n.
  power,  might,  victory
instr.
   sgl.
  & pl.
  strongly,  violently,  suddenly,  at once.

Yates

English

 सहस् (हाः) 5.
m.
  The month
Agra-
hāyana,  winter.
n.
  Strength,  light.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   सहस्  sahas  adj.
   victorious  
   सहस्  sahas  adj.
   powerful   
   सहस्  sahas  adj.
   mighty  
   सहस्  sahas  m.
   winter season   
   सहस्  sahas  m.
   month mArgazIrSa or agrahAyaNa  
   सहस्  sahas  n.
   light 
 name of various sAmans   
   सहस्  sahas  n.
   strength  
   सहस्  sahas  n.
   force   
   सहस्  sahas  n.
   power  
   सहस्  sahas  n.
   water   
   सहस्  sahas  n.
   victory  
   सहस्  sahas  n.
   might     
            

 
   सहस्  sahas  adj.
   victorious  
   सहस्  sahas  adj.
   powerful   
   सहस्  sahas  adj.
   mighty  
   सहस्  sahas  m.
   winter season   
   सहस्  sahas  m.
   month mArgazIrSa or agrahAyaNa  
   सहस्  sahas  n.
   light 
 name of various sAmans   
   सहस्  sahas  n.
   strength  
   सहस्  sahas  n.
   force   
   सहस्  sahas  n.
   power  
   सहस्  sahas  n.
   water   
   सहस्  sahas  n.
   victory  
   सहस्  sahas  n.
   might     
            

Wilson

English

 सहस्
m.
  (-हां)
1 The month Agrahāyaṇa,  (Nov.-Dec.)
2 The winter season. 
n.
  (-हः)
1 Strength,  power.
2 Light.
E.
  षह to bear,  असुन् aff.
  

Apte

English

सहस् [sahas],  a.
  Powerful,  mighty
 भीष्मो हि देवः सहसः सहीयान् Bhāg.*
  11.23.48. m.
   [सह्-असि]

The month called Mārgaśīrṣa
 Śi.*
  6.57
16.47
 सहसि तत्र समृद्धिमुपागते Rām.  ch.4.83
 Bhāg.*
  12.11.41.

The winter season.  n.
  

Power,  might,  strength.

Force,  violence.

Victory,  conquering.

Lustre,  brightness.

Water.

Apte 1890

English

 सहस् m. [सह् 
असि] 1 The month called Mārgaśīrṣa
 Śi. 6. 57
 16. 47. 
2 The winter season. 
n. 1 Power,  might,  strength. 
2 Force,  violence. 
3 Victory,  conquering. 
4 Lustre,  brightness. 
5 Water. 

Monier Williams Cologne

English

 स॑हस् a mfn.
   powerful,  mighty,  victorious (superl.  तम),  RV.
  

 स॑हस् m.
  the month Mārgaśīrṣa or Agrahāyaṇa (November-December),  the winter season,  VS.
 
 Suśr.
 
 Pur.

 स॑हस् n.
  strength,  power,  force,  victory (सहसस् पुत्र or °सः सूनु m.
  ‘son of strength’,  N.
  of Agni in RV.
  
 सहसा ind.
  See below
 सहोभिः ind.
  =
  ‘mightily,  intensely’),  RV.
   &c.
   &c.
  

 स॑हस् n.
  water,  Naigh.
  i,  12

 light,  L.
 
 N.
  of various Sāmans,  ĀrṣBr. 

 सहस् [cf.   Goth.
  sigis
 Angl.Sax.  sigor,  sige
 Germ.
   Sieg.]

 सहस् b,  °स &c.
   See p.
  1193,  col. 1.

Monier Williams 1872

English

 सहस्,  अस्,  n. strength,  force,  power (= बल, 
Naigh. II. 9)
 overpowering,  overcoming,  conquer-
ing,  victory
 light
 water (= उदक,  Naigh. I. 12)
(आस्),  m. the month Mārga-śīrṣa or Agrahāyaṇa
(November-December)
 the winter season
 (स-
हसा),  ind. with great force or precipitation,  pre-
cipitately,  quickly,  inconsiderately,  on a sudden,  at
once
 along with (= सह)
 [cf. Goth. sigis
 Angl.
Sax. sigor,  sige.]
—सहसस्-पुत्र,  अस्,  m.,  Ved.
‘son of strength, ’ epithet of Agni
 of Brahmaṇas-
pati.
—सहसा-दृष्ट,  अस्,  आ,  अम्,  suddenly beheld, 
seen quickly
 (अस्),  m. an adopted son.
—सहसा-
वत्,  आन्,  अती,  अत्,  Ved. powerful,  mighty,  (Sāy. =
बल-वत्।)
—सहस्-कृत,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. pro-
duced by strength or force
 made strong or powerful, 
strengthened
 (अस्),  m. epithet of Agni
 of Indra.
—सहस्-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  possessing power,  power-
ful
 (अत्),  ind. powerfully,  mightily (Ved.).
—सहो-
जा,  आस्,  आस्,  अम्,  Ved. produced by power.
—सहो-दा, 
आस्,  आस्,  अम्,  Ved. strength-bestowing.
—सहो-बल, 
अम्,  n. great force or violence,  cruelty.
—सहो-
भरि,  इस्,  इस्,  इ,  Ved. strength-supporting,  strength-
nourishing.
—सहो-वन्,  Ved. = सहस्-वत्.
—सहो-
वृध्,  त्,  त्,  त्,  Ved. increasing strength.

Macdonell

English

 सहस् sáh-as,  a.
  (RV.) mighty,  victorious
 🞄m.  (V.,  C.) a winter month (= Mārgaśīrṣa)
 🞄n.  might,  force,  victory (V.,  rare in P.): in.  🞄-ā,  ad. (forcibly),  suddenly,  unexpectedly,  🞄all at once,  on the spot (V.,  C.)
 precipitately,  🞄inconsiderately (C.)
 in.  pl.
  (sáho) -bhiḥ,  🞄mightily (RV.).

Benfey

English

 सहस् सह् + अस्, 
 I. m.
 
 1. The
month Mārgaśīrṣa (Nov. -- Dec.).
 2.
The winter season. 
 II. n.
 
 1. ved.
Victory,  strength,  Lass. 101,  10 = Rigv.
vii. 16,  4
 power.
 2. instr. सा,  adv.
a. Without consideration,  precipitately, 
Hit. iv. d. 97
 quickly,  Rām.  3,  54,  9.
b. On a sudden,  Pañc. 222,  23
 Śāk.
d. 9
 at once,  Pañc. 182,  14
 with (?), 
Johns. Sel. 46,  1,  1 (perhaps corr. सह
चाप्स्°).
 3. Light. -- Cf.  Goth. sigis
A.S. sigor,  sige.

Apte Hindi

Hindi

सहस्
पुं*
  - सह् + असि
मंगसिर का महीना

सहस्
पुं*
  - सह् + असि
जाड़े की ऋतु

सहस्
नपुं*
   - सह् + असि
"शक्ति,  ताकत,  सामर्थ्य"

सहस्
नपुं*
   - सह् + असि
"बल,  हिंसा"

सहस्
नपुं*
   - सह् + असि
"विजय,  जीत"

सहस्
नपुं*
   - सह् + असि
"कान्ति,  चमक"

L R Vaidya

English

 sahas {% (I) m. %} 1. The month Mārgaśīrsha,  Sis.vi.57
 2. the winter season.

 sahas {% (II) n. %} 1. Victory,  strength,  power
 2. lustre,  brilliance.

Bopp

Latin

 सहस् n. (r. सह् s. अस्) vis,  robur,  potestas.

Lanman

English

 sáhas,  n. superior power
 might,  75^11
victory
 sahasā,  adv. (with violence, 
i. e.) suddenly,  straightway. [see under
√sah.]

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
पक्षो मासो वत्सरादिर्मार्गशीर्षः सहः सहाः ।
आग्रहायणिकश्चाथ पौषस्तैषः सहस्यवत् ॥ १५२ ॥
-wordlist-
 
मास (पुं),  वत्सरादि (पुं),  मार्गशीर्ष (पुं),  सह (पुं),  सहस् (पुं),  आग्रहायणिक (पुं),  पौष (पुं),  तैष (पुं),  सहस्य (पुं)

--source--
 
प्राणः स्थाम तरः पराक्रमबलद्युम्नानि शौर्यौजसी
शुष्मं शुष्म च शक्तिरूर्जसहसी युद्धं तु संख्यं कलिः ।
p{0033}
संग्रामाहवसंप्रहारसमरा जन्यं युदायोधनं
संस्फोटः कलहो मृधं प्रहरणं संयद्रणो विग्रहः ॥ ७९६ ॥
द्वन्द्वं समाघातसमाह्वयाभिसंपातसंमर्दसमित्प्रघाताः ।
आस्कन्दनाजिप्रधनान्यनीकमभ्यागमश्च प्रविदारणं च ॥ ७९७ ॥
समुदायः समुदयो राटिः समितिसंगरौ ।
अभ्यामर्दः संपरायः समीकं सांपरायिकम् ॥ ७९८ ॥
आक्रन्दः संयुगश्चाथ नियुद्धं तद्भुजोद्भवम् ।
-wordlist-
 
प्राण (पुं),  स्थामन् (क्ली),  तरस् (क्ली),  पराक्रम (पुं),  बल (पुंक्ली),  द्युम्न (क्ली),  शौर्य (क्ली),  ओजस् (क्ली),  शुष्म (क्ली),  शुष्मन् (क्ली),  शक्ति (स्त्री),  ऊर्ज (पुंस्त्री),  सहस् (क्ली),  युद्ध (क्ली),  सङ्ख्य (पुंक्ली),  कलि (पुं),  सङ्ग्राम (पुं),  आहव (पुं),  सम्प्रहार (पुं),  समर (पुंक्ली),  जन्य (पुंक्ली),  युध् (स्त्री),  आयोधन (क्ली),  संस्फोट (पुं),  कलह (पुं),  मृध (क्ली),  प्रहरण (क्ली),  संयत् (क्ली),  रण (पुंक्ली),  विग्रह (पुं),  द्वन्द्व (क्ली),  समाघात (पुं),  समाह्वय (पुं),  अभिसम्पात (पुं),  सम्मर्द (पुं),  समिध् (स्त्री),  प्रघात (पुं),  आस्कन्दन (क्ली),  आजि (स्त्री),  प्रधन (पुं),  अनीक (पुंक्ली),  अभ्यागम (पुं),  प्रविदारण (पुं),  समुदाय (पुं),  समुदय (पुं),  राटि (स्त्री),  समिति (स्त्री),  सङ्गर (पुं),  अभ्यामर्द (पुं),  सम्पराय (पुंक्ली),  समीक (क्ली),  साम्परायिक (क्ली),  आक्रन्द (पुं),  संयुग (पुंक्ली),  नियुद्ध (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

मधु
मधु,  माधव,  शुक्र,  शुचि,  नभस्,  नभस्य,  इष,  ऊर्ज,  सहस्,  सहस्य,  तपस्,  तपस्य
चैत्रादिमासा मधुमाधवौ द्वौ, 
ततः परं शुक्रशुची क्रमेण ।
नभोनभस्यौ कथिताविषोर्जौ, 
सहःसहस्यौ च तपस्तपस्यौ ॥ ११४ ॥
verse 1.1.1.114
page 0014

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 सहस् न०
  सह--असि । १ बले २ ज्योतिषि च शब्दर० ३ भा-र्गशीर्षे मासे पु०
  अमरः । “सहसा सहसा कृतबेपथु-रिति” माघः ।

Capeller

German

 स॑हस् gewaltig,  stark. n.
  Gewalt,  Kraft, 
Sieg. Instr. Sgl. u. Pl. mit Gewalt, 
mit Macht
 plötzlich,  sofort (nur Sgl.).

Grassman

German

 sáhas,  a.,  n.,  1〉 a.,  mächtig,  siegreich,  stark
 2〉 n.,  Kraft,  Macht,  überwältigende Macht,  Sieg [von sah]
 3〉 Agni wird Sohn der Kraft genannt. — Beiworte: ápratīta,  áṣāḍha,  ánapacyúta,  ā́rya,  úttara,  ójiṣṭha,  kévala,  jyéṣṭha,  turá,  duṣṭárītu,  devájūta,  daívia,  pítria,  bṛhát,  máhi,  súkṛta,  súmakha,  suvī́ra.
-as 2〉 {24, 6}
 {51, 10}
 {52, 11}
 {55, 8}
 {57, 6}
 {80, 10}
 {84, 5}. _{84, 12}
 {103, 3}
 {207, 2}
 {338, 6}
 {365, 6}
 {377, 4}
 {385, 3}
 {386, 7}
 {398, 6}
 {442, 1}
 {449, 1}
 {459, 4}
 {466, 8}
 {541, 5}
 {547, 7}
 {572, 19}
 {624, 4}. _{624, 5}. _{624, 10}
 {629, 13}
 {635, 2}
 {720, 8}
 {777, 18}
 {809, 10}
 {875, 8}
 {876, 1}
 {882, 6}
 {910, 6}
 {926, 6}
 {942, 5}
 neben ójas {227, 5}
 {411, 6}
 {488, 27}
 {909, 1}
 {996, 3}
 adverbial {613, 6}
 dásyave 〰 in {36, 18} wol Eigenname.
-asā 1〉 {23, 9}
 {990, 1}. — 2〉 {50, 13}
 {51, 10}
 {80, 10}
 {96, 1}
 {98, 2}
 {127, 9}. _{127, 10}
 {208, 1}
 {314, 8}
 {324, 2}
 {346, 1}
 {355, 8}
 {357, 10}
 {362, 5}
 {366, 2}
 {446, 6}
 {485, 22}
 {489, 5}
 {501, 1}
 {507, 9}
 {534, 13}
 {624, 5}
 {875, 8}
 {887, 9}
 {929, 7}
 {934, 9}
 bisweilen,  z. B. {98, 2} (sáhasā pṛṣṭás)
 {314, 8} u. s. w. in die adverbiale Bedeutung hinüberspielend.
-ase 1〉 {442, 1}. — 2〉 {285, 4}
 {316, 6}
 {479, 5}
 {620, 3}
 {899, 1}
 zur Kraft,  um Kraft zu erlangen: {16, 6} sómān 〰 piba
 {614, 3} sómam 〰 papātha.
-asas [Ab.] 1〉 sáhas 〰 ā́ namanti {572, 19}
 sáhas 〰 ā́‿ajaniṣṭa {385, 3}
 〰 jātás {979, 1}
 〰 cid sáhīyān {1002, 4}.
-asas [G.,  tonlos,  weil mit Voc. verbunden] 3〉 yaho {26, 10}
 {74, 5}
 {79, 4}
 {531, 11}
 putra {40, 2}
 {250, 5}
 sūno {58, 8}
 {235, 8}
 {258, 3}
 {259, 5}
 {262, 5}
 {298, 2}
 {307, 6}
 {357, 9}
 {358, 8}
 {442, 10}
 {445, 1}
 {446, 5} u. s. w. (siehe sūnú)
 yuvan {141, 10}.
-asas [G.] 2〉 dyukṣám {783, 4}
 bhárgas {141, 1}. — 3〉 sūnúm {127, 1}
 {245, 4}
 {446, 1}
 {447, 1} u. s. w.
 sūnáve {143, 1}
 sūnús {262, 3}
 {453, 1}
 putrás {198, 6}
 putrám {365, 6}.
-āṃsi 2〉 {318, 9}
 {507, 9}
 {537, 7}
 {870, 1}.
-obhis 2〉 {62, 10}
 {447, 6}
 {460, 1}
 {522, 5}
 {872, 9}
 {882, 5}
 {942, 6} überall in adverbialem Sinne: kräftiglich.
-astamā [du.] 1〉 índrā agnī {501, 1}.

 sáhas:
-as 2〉 {56, 2}
 {225, 7}
 {640, 13}
 {711, 5}
-asā {576, 10}
 {909, 1}
-asas [G. mit Voc.] putra {248, 4}. _{248, 6}
 {357, 1}. _{357, 6}
 sūno {252, 4}
 yaho {639, 12}.

Burnouf

French

 सहस् सहस् n.
  (सह्
 sfx. अस्) force,  vigueur,  Vd.
Eclat,  lumière. -- M. le mois अग्रहायण
 la saison d'hiver.
A l'i. सहसा violemment,  rapidement,  soudain. 

Stchoupak

French

 सहस्-
 nt. puissance,  force (ord. véd.) 
 -आ violemment, 
précipitamment,  soudain,  séance tenante,  sans réfléchir 
 en même temps que
(instr.).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.