| YouTube Channel

सर्ववेदस (sarvavedasa)

 
Capeller Eng
English
सर्ववेदस॑
a.
 who after a sacrifice gives all his
property to the priests (also °सिन्), or (a sacrifice) whereat all is
given away (also सर्ववेदसदक्षिण)
m.
 (±क्रतु) such a sacrifice.
n.
 the whole property.
Monier Williams Cologne
English
सर्व—वेदस॑
mfn.
 accompanied by a gift of all one's goods (as a sacrifice
also
m.
 [scil. क्रतु] ‘a sacrifice of the above kind’),
MaitrS.
Br.
ŚrS.
giving all one's property to priests after a sac°,
Mn.
 xi, (v.l.)
सर्व—वेदस॑ (अम्),
n.
 all one's prop°,
TS.
Br.
KaṭhUp.
ŚrS.
Vedic Reference
English
Sarva-vedasa denotes in the later Saṃhitās and the Brāh-
maṇas either a sacrifice in which the sacrificer gives his all to
the priests, ^1 or the whole property of a man.^2
1) Taittirīya Brāhmaṇa, i. 4, 7, 7
Kauṣītaki Brāhmaṇa, xxv. 14
Pañca-
viṃśa Brāhmaṇa, ix. 3, 1.
2) Taittirīya Saṃhitā, vii. 1, 1, 3
Taittirīya Brāhmaṇa, iii. 2, 8, 1
Pañcaviṃśa Brāhmaṇa, vi. 7, 15
Śata-
patha Brāhmaṇa, iv. 6, 1, 15, etc.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सर्ववेदस
न०
 सर्वं अदः गृहे विद्यमानं धनं नि० अच्समा० ।सर्वस्वे गृहे विद्यमाने सर्वधने तच्च विश्वजिद्यागे दक्षिणात्वेन विहितम । “सहस्र सर्ववेदसं विश्वजितः”कात्या० श्रो० २२ । १ । ९ सहस्रसर्ववेदसयोर्विश्वजिति वि-कल्पः । सर्ववेदसपक्षे इदमुच्यते । “ज्येष्ठ पुत्रकपभज्य भूमिशूद्रवर्जं योगाविशेषात् सर्वेषाम्” सू० ।“ज्येष्ठपुत्रस्य विभागं दत्त्वां भूमिशूद्रद्वर्जं ददाति कुतपतत् सर्वमनुष्याणां हि भूम्या योगोऽविशिष्टः धारण-चङ्क्रमणद्वारेण शूद्रस्य च शुश्रूषोपनतनेति” कर्क“भूमेस्तावद्धारणशयनासनवङ्क्रमणादिसम्बन्धः सर्वेषः ।मविशिष्टा यः शूद्रो धर्मार्थं सेवां कुरुते स मर्वेषामवि-शिष्ट एव संग्र० व्याः “शूद्रदानं वा दर्शनाविरोधाभ्याम्”सू० वाशब्दः पक्षव्यावृत्तौ शूद्रस्य दानं च भवति दृश्यतेहि शूद्रस्य दानं पुरुषमेधे “सपुरुषं प्राची दिग्घातु-रिति” न च विरोधो गर्भदासस्य । तस्माच्छूद्रो दीयत एवअनेन च न्यायेन भूमेरप्येकदेशदानेनैव न विरोधः“परिमाणे सवमविशेषात् सू० । सर्वस्वपरिमाणे यस्ययावत् स्व तत्सर्वं गृह्यते सर्वं वेदः सर्ववेदसमिति तेनप्रागपि सहस्रात् सर्ववेदसं भवति एवं प्राप्त आह । सर्वस्वपरिमाणे अपेक्षिते सर्वस्वं यस्य यावद्धनं गृहे सुवर्णा-दि तत्सर्वं देयम् कुतः अविशेषात् न च सर्वस्वं ददा-तीति (अस्य) वाक्यशेषः श्रुतः येन सहस्रान्न्यूनमतिरिक्तंवेति विशेष आश्रीयते । “अधिकं वा प्रकृत्यनुग्रहात्सू० । “अधिकं वा सहस्रात् सर्ववेदसं ग्रहीतव्यम् ।प्रकृत्य हि सर्ववेदसं सष्टम्रेणानुग्रहं दर्शयति कोऽर्हतिमदष्यः सर्ववेदसं दातुं तस्मात् सहस्रं देयमिति एतच्चसहस्रादधिक उपसद्यते नेतरथेति एवं तावदत्र (विश्व-जिति) सहस्रादधिकं सर्ववेदसमित्युक्तम्” कर्कः । “सर्वष्वप्रतिनिधिर्वा” सू० “दीयते अप्रसिद्धत्वादुव्यते” कर्क० “धेन्व-नडुतसारधान्यपल्यदासमिथुनमहानसारोहणविमितशय-नानि” सू० । “धेन्वादीनि दासमिथुनान्तानि प्रसिद्धानिमहानसोपयोगिकं द्रव्यं ताम्रचर्वादिमहानसशब्देनोच्यनेआरोहणं च युग्यं विमितशयने प्रसिद्धे पव । धेनुःप्रसिद्धा अनडुद्वलीवर्दः सीरं हलम् धान्यं गोधूमादि-पल्य पलादिमानार्हम् । दासमिथुनं दासीकमौ महा-नसं ताम्रचर्वादिगृहोपकरणम् आरीहण हस्त्वश्व “दविमितं गृहम् शयनं खट्वादं एता । न दद्यात्” कर्कः ।