सर्ग (sarga)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 सर्ग m.
  (-र्गः)
	 1. Nature,  natural property or disposition. 
	 2. Tendency of
a thing.
	 3. Creation. 
	 4. Effort,  perseverance.
	 5. Assent,  agreement.
6. Relinquishment,  abandoning,  letting go or getting rid of. 
	 7.
Voiding,  as excrement.
	 8. A chapter,  a book,  a section. 
	 9. Cer-
tainty,  ascertainment.
	 10. Resolution,  determination. 
	 11. Loss of
consciousness,  fainting.
	 12. Nature,  universe.
	 12. Onset,  advance, 
rush.
 E.
  सृज् to quit,  &c.,  aff.
   घञ् ।

Capeller Eng

English

 स॑र्ग m.
  shot (lit.   & fig.
  ),  jet or gush (of water etc.)
letting loose,  pouring out
 a herd let loose from the stall,  i.g.
   swarm, 
host,  multitude
 creation,  creature,  begetting,  offspring,  child
origin,  nature,  character
 purpose,  resolution
 chapter of an epic poem. 

Yates

English

 सर्ग (र्गः) 1.
m.
  Nature
 property of
things
 parting with
 certain-
ty
 a section
 creation
 effort
assent.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	 nature
सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	  herd let loose from a stable
सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	  agreement
सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	  resolution
सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	  will
सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	  created being
सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	  emission or creation of matter
सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	  offspring
सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	  begetting
सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	  shot
सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	  discharging
सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	  gust of wind
सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	  racing
सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	  voiding
सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	  child
सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	  effort
सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	  natural property
सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	  assent
सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	  section
सर्ग 	-	 sarga 	-	 m.
  	-	  dart

Wilson

English

 सर्ग
m.
  (-र्गः)
1 Nature,  natural property or disposition. 
2 Tendency of a thing.
3 Creation. 
4 Effort,  perseverance.
5 Assent,  agreement.
6 Relinquishment,  abandoning,  letting go or getting rid of. 
7 Voiding,  as excrement.
8 A chapter,  a book,  a section. 
9 Certainty,  ascertainment.
E.
  सृज to quit,  &c.,  aff.
   घञ्.

Apte

English

सर्गः [sargḥ],  [सृज्-घञ्]

Relinquishment,  abandonment.

Creation
 आराध्य विप्रान् स्मरमादिसर्गे Bhāg.*
  3.1.28
 अस्याः सर्गविधौ प्रजापतिरभूच्चन्द्रो नु कान्तिप्रदः V.*
  1.8.

The creation of the world
 प्रलयस्थितिसर्गाणां कारणतां गतः Ku.*
  2.6
 R.*
  3.27
 सर्गो नवविधस्तस्य प्राकृतो वैकृतस्तु यः Bhāg.*
  3.1.13.

Nature,  the universe
 इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साभ्ये स्थितं मनः Bg.*
  5.19.

Natural property,  nature.

Determination,  resolve
 गृहाण शस्त्रं यदि सर्ग एष ते R.*
  3.51
14. 42
 Śi.*
  19.38.

Assent,  agreement.

A section,  chapter,  canto (as of a poem).

Rush,  onset,  advance (of troops).

Voiding of excrement
 राजमार्गे गवां मध्ये धान्यमध्ये च धर्मिणः । नोपसेवन्ति राजेन्द्र सर्गं मूत्रपुरीषयोः ॥ Mb.
 *  13.162.35.

N.
  of Śiva. 

Fainting,  swoon (मोह).

Ved.
  A horse.

Production (of the implement of war)
 सर्गाणां चान्ववेक्षणम् Mb.
 *  12.59.44. (com.  सर्गाणां रथादिनिर्माणानाम्).

Effort,  exertion. 

The aspiration at the end of a word (विसर्ग).Comp.   -क्रमः the order of creation.  -बन्धः a great poem having several cantos,  a Mahākāvya
 सर्गबन्धो महाकाव्यम् S. D.

Apte 1890

English

 सर्गः [सृज्-घञ्] 1 Relinquishment,  abandonment. 
2 Creation
 अस्याः सर्गविधौ प्रजापतिरभूच्चंद्रो नु कांतिप्रदः V. 1. 8. 
3 The creation of the world
 Ku. 2. 6
 R. 3. 27. 
4 Nature,  the universe. 
5 Natural property,  nature. 
6 Determination,  resolve
 गृहाण शस्त्रं यदि सर्ग एष ते R. 3. 51
 14. 42
 Śi. 19. 38. 
7 Assent,  agreement. 
8 A section,  chapter,  canto (as of a poem). 
9 Rush,  onset,  advance (of troops). 
10 Voiding of excrement. 
11 N. of Śiva. 
12 Fainting,  swoon (मोह). 
13 Ved. A horse. 
Comp. 
क्रमः the order of creation. 
बंधः a great poem having several cantos,  a Mahākāvya
 सर्गबंधो महाकाव्यं S. D. 

Monier Williams Cologne

English

 स॑र्ग a m.
  (ifc.  f(आ). 
 fr.
  √ सृज्) letting go,  discharging,  voiding (as excrement),  MBh.
  
 R.
 

 starting (a race-horse),  racing,  RV.
  

 a herd let loose from a stable,  any troop or host or swarm or multitude,  ib.
 Rājat.
 

 a draught of air,  gust of wind,  RV.
  

 a stream,  gush,  rush,  downpour (of any fluid
 acc.
   with √ कृ,  ‘to cast or strike down’,  RV.
  )

 a dart,  shot,  ib.

 emission or creation of matter,  primary creation (as opp.  to प्रतिसर्ग ‘secondary creation’),  creation of the world (as opp.  to its प्रलय ‘dissolution’,  and स्थिति,  ‘maintenance in existence’
 9 different creations are enumerated in BhP.
   iii,  10,  13
 आ सर्गात्,  ‘from the creation or beginning of the world’
 सर्गे ‘in the created world’),  Up.
  
 Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 a created being,  creature (with दैव ‘a divine creation’,  ‘a god’),  Ragh.
 

 begetting,  procreation,  MBh.
  

 origin,  BhP.
  

 offspring,  a child,  ib.

 nature,  natural property,  disposition,  tendency,  Bhag.
  v,  19

 effort,  exertion,  resolution,  resolve,  will,  Ragh.
 
 Śiś.

 a section,  chapter,  book,  canto (esp.   in an epic poem)

 assent,  agreement,  L.
 

 fainting (=  मोह),  L.
 

 implement of war,  MBh.
   xi,  2165 (Nīlak. )

 =
  विसर्ग,  the aspiration at the end of a word,  Cat.
 

 N.
  of Śiva,  MBh.
  

 of a son of Rudra,  Pur.
 

 सर्ग b &c.
   See p.
  1182,  col. 3.

Monier Williams 1872

English

 सर्ग सर्ग,  अस्,  m. (fr. rt. 1. सृज्),  letting
go,  relinquishment,  abandonment
 loss of conscious-
ness,  fainting (= मोह)
 voiding (as excrement
&c.)
 letting loose
 creation,  the creation of the
world,  (in Bhāgavata-Purāṇa III. 10,  13,  &c. nine
different creations are enumerated,  viz. 1. Mahat or
intellect
 2. Aham or personality
 3. Tan-mātra, 
the subtile,  with the five grosser elements [see तन्-
मात्र]
 4. Indriya or organs
 5. Vaikārika or
Deva-sarga,  which also comprises Manas or mind
6. Tamas or darkness
 7. Tasthuṣāṃ Sarga or
creation of stationary creatures,  such as tress,  plants, 
&c.,  which are said to be उत्-स्रोतस्,  having the flow
or current of life upwards,  cf. ऊर्ध्व-स्रोतस्
8. Tiraścāṃ Sarga or creation of animals,  cf. तिर्यक्-
स्रोतस्
 9. Nṛṇāṃ Sarga or creation of men,  which
is said to be अर्वाक्-स्रोतस्,  q. v.)
 nature,  the
universe
 natural property,  disposition,  tendency
onset,  advance,  motion,  rush
 a troop of horses let
loose (Ved.)
 a horse,  (Sāy. = अश्व)
 effort,  reso-
lution,  determination,  resolve,  will,  perseverance
a chapter,  book,  section,  canto
 assent,  agreement
ascertainment,  certainty
 epithet of Śiva
 (आस्),  m.
pl.,  Ved. a stream of water (= उदक,  Naigh. I.
12).
—सर्ग-क्रम,  अस्,  m. the order of creation.
—सर्ग-तक्त,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. set in motion, 
(Sāy. = गमने प्रवृत्त।)
—सर्ग-प्रतक्त,  अस्, 
आ,  अम्,  Ved. urged on to impetuous motion,  (Sāy.
= विसर्जनेन प्रगमित।)
—सर्ग-बन्ध,  अस्, 
m. ‘chapter-composition, ’ a Mahā-kāvya or great
poem
 any work or book comprising several sections
or chapters.

 सर्ग,  सर्ज,  सर्जन,  &c.,  see pp. 1093,  1094.

Macdonell

English

 सर्ग sárg-a,  m.
  [√ sṛj] RV.
 shot
 jet,  stream
 🞄gust (of wind)
 starting a courser,  racing
 🞄herd let loose
 V.,  C.: great host
 C.: emission,  🞄discharge
 creation (ord. mg.)
 creature 🞄(w. daiva,  divine being,  god)
 innate disposition,  🞄nature (rare)
 resolve,  purpose,  will 🞄(rare)
 section,  canto (in an epic poem): lc. 🞄in the world
 ā sargāt,  from the beginning 🞄of the world
 (sárga) -takta,  pp. speeding 🞄like a missile (waters,  RV.)
 -pratakta,  pp. 🞄id. (steed
 RV.¹)
 -bandha,  m.
  composition 🞄in cantos,  epic poem. 

Benfey

English

 सर्ग सर्ग,  i. e. सृज् + अ,  m.
 
 1.
Abandoning,  letting go.
 2. Creation, 
Man.  1,  27.
 3. Natural property, 
nature,  Bhag. 5,  19.
 4. Certainty, 
 5. Tendency of a thing.
 6. Assent, 
agreement.
 7. Effort,  will,  Ragh. 3,  51.
 8. A chapter,  Rām.  i. sarga 1,  sqq.
a book,  Śiś. 1,  sqq.
 9. Voiding,  as of
excrement.
 -- Comp.
 
आदि-,  m.
  first crea-
tion,  MBh. 14,  1095.
त्रि-,  m.
  the three-
fold production (of qualities),  Bhāg. P.
1,  1,  1.

Apte Hindi

Hindi

सर्गः
पुं*
  - सृज् + घञ्
"छोड़ना,  परित्याग"

सर्गः
पुं*
  - सृज् + घञ्
सृष्टि

सर्गः
पुं*
  - सृज् + घञ्
सृष्टिरचना

सर्गः
पुं*
  - सृज् + घञ्
"प्रकृति,  विश्व"

सर्गः
पुं*
  - सृज् + घञ्
"नैसर्गिक गुण,  प्रकृति"

सर्गः
पुं*
  - सृज् + घञ्
"निर्धारण,  संकल्प"

सर्गः
पुं*
  - सृज् + घञ्
"स्वीकृति,  सहमति"

सर्गः
पुं*
  - सृज् + घञ्
"अनुभाग,  अध्याय,  सर्ग"

सर्गः
पुं*
  - सृज् + घञ्
"धावा,  हमला,  प्रगमन"

सर्गः
पुं*
  - सृज् + घञ्
मलत्याग

सर्गः
पुं*
  - सृज् + घञ्
शिव का नाम

सर्गः
पुं*
  - सृज्+घञ्
शस्त्रास्त्रों का उत्पादन

सर्गः
पुं*
  - सृज्+घञ्
शब्द के अन्त में महाप्राणता

L R Vaidya

English

 sarga {% m. %} 1. Abandonment,  relinquishment
creation,  अस्याः सर्गविधौ प्रजापतिरभूच्चंद्रो नु कांतिप्रदः Vikr.i.
natural property,  nature
resolution,  determination,  गृहाण शस्त्रं यदि सर्ग एष ते R.iii.51
loss of consciousness,  fainting
voiding (excrement)
nature,  universe
onset,  advance,  rush
assent,  agreement
a chapter,  a book,  a section,  a canto,  इति रघुदिग्विजयो नाम चतुर्थः सर्गः Mall. on R.iv.88.

Bopp

Latin

 सर्ग m. (r. सृज् dimittere,  creare s. अ)
1) creatio. M. 53.
BH. 14. 2.
2) natura. BH. 5. 19.

Lanman

English

 sárga,  m.
	—1. shot
	—2. stream or spurt
or jet
	—3. a letting loose
	—4. that
which is let loose,  esp. a herd let loose
from the stall,  76^4
	—5. chapter of an
epic poem,  a fig. use of the word in mg 1
or 2. [√sṛj,  216. 1.]

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च ।
वंशानुवंशचरितं पुराणं पञ्चलक्षणम् ॥ २५२ ॥
-wordlist-
 
पुराण (क्ली),  सर्ग (पुं),  प्रतिसर्ग (पुं),  वंश (पुं),  मन्वन्तर (क्ली),  वंशानुवंशचरित (क्ली)

--source--
 
स्वाद्रूपं लक्षणं भावश्चात्मप्रकृतिरीतयः ।
सहजो रूपतत्त्वं च धर्मः सर्गो निसर्गवत् ॥ १३७६ ॥
शीलं सतत्त्वं संसिद्धिरवस्था तु दशा स्थितिः ।
-wordlist-
 
स्वरूप (क्ली),  स्वलक्षण (क्ली),  स्वभाव (पुं),  आत्मन् (पुं),  प्रकृति (स्त्री),  रीति (स्त्री),  सहज (पुं),  रूपतत्त्व (क्ली),  धर्म (पुंक्ली),  सर्ग (पुं),  निसर्ग (पुं),  शील (पुंक्ली),  सतत्त्व (क्ली),  संसिद्धि (स्त्री),  अवस्था (स्त्री),  दशा (स्त्री),  स्थिति (स्त्री)

Mahabharata

English

Sarga^1 = Śiva (1000 names^2).--Do.^2 = Vishṇu (1000 names).

पुराणम्

English

सर्ग / SARGA (creation). agni purāṇa,  Chapter 20 refers to various sargas as follows.
The first creation is that of greatness (Mahatva) i e. brahmā. The second creation is that of tanmātras called bhūtasarga. The third is Vaikārikasarga also called Aindriyikasarga. These three kinds of creation are called prākṛta sṛṣṭi (natural creation) and that is conscious and intelligent creation. The fourth is mukhyasarga. Mukhyas mean immovables. The fifth is tiryagyonisṛṣṭi. Since it functions side-long it is called tiryaksrotas. The sixth is the creation of Ūrdhvasrotas,  called devasarga. The seventh is the creation of arvāksrotas,  called mānuṣasarga. The eighth,  anugrahasarga,  is both sāttvic and tāmasic. Thus,  vaikṛtasargas are five in number and prākṛtasargas three. The ninth sarga is the Kaumāra sarga,  which is both vaikṛta and prākṛta. The fundamental or root cause of the universe is the above nine creations of brahmā. Prākṛtasarga is of three types,  nitya (eternal),  naimittika (casual) and dainandina (daily). Nityasarga is the creation after interim deluges.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 सर्गः,  पुं,
   (सृज् + घञ् ।) स्वभावः । निर्म्मोक्षः ।(यथा,  महाभारते । १३ । १६२ । ३५ ।“राजमार्गे गवां मध्ये धान्यमध्ये च धर्म्मिणः ।नोपसेवन्ति राजेन्द्र सर्गं मूत्रपुरीषयोः ॥
”)निश्चयः । (यथा,  रघुः । ३ । ५१ ।“गृहाण शस्त्रं यदि सर्ग एष तेन खल्वनिर्जित्य रघुं कृती भवान् ॥
”)अध्यायः । (यथा,  साहित्यदर्पणे । ६ । ५५९ ।“नातिस्वल्पा नातिदीर्घाः सर्गा अष्टाधिकाइह ॥
”)सृष्टिः । इत्यमरः । ३ । ३ । २२ ॥
 (यथा, मनुः । १ । २९ ।“हिंस्राहिंस्रे मृदुक्रूरे धर्म्माधर्म्मावृतानृते ।यद्यस्य सोऽदधात् सर्गे तत्तस्य स्वयमाविशत् ॥
”संसारः । यथा,  गीतायाम् । ५ । १९ ।“इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः ॥
”)मोहः । उत्साहः । इति मेदिनी ॥
 अनुमतिः ।इति हेमचन्द्रः ॥
 * ॥
 सर्गविवरणं यथा,  --“अव्याकृतगुणक्षोभात् महतस्त्रिवृतोऽहमः ।भूतसूक्ष्मेन्द्रियार्थानां सम्भवः सर्ग उच्यते ॥
”इति श्रीभागवतम् ॥
नवधासर्गो यथा,  --“सर्गो नवविधस्तस्य प्राकृतो वैकृतस्तु यः ।कालद्रव्यगुणैरस्य त्रिविधः प्रतिसंक्रमः ॥
आद्यस्तु महतः सर्गो गुणवैषम्यमात्मनः ।द्बितीयस्त्वहमो यत्र द्रव्यज्ञानक्रियोदयः ॥
भूतसर्गस्तृतीयस्तु तन्मात्रो द्रव्यशक्तिमान् ।चतुर्थ ऐन्द्रियः सर्गो यस्तु ज्ञानक्रियात्मकः ॥
वैकारिको देवसर्गः पञ्चमो यन्मयं मनः ।षष्ठस्तु तमसः सर्गो यस्त्वबुद्धिकृतः प्रभोः ॥
षडिमे प्राकृताः सर्गा वैकृतानपि मे शृणु ।रजोभाजो भगवतो लीलेयं हरिमेधसः ॥
सप्तमो मुख्यसर्गस्तु षड्विधस्तस्थुषाञ्च यः ।वनस्पत्योषधिलतात्वक्सारा वीरुधो द्रुमाः ।उत्स्रोतसस्तमःप्राया अन्तःस्पर्शा विशेषिणः ।तिरश्चामष्टमः सर्गः सोऽष्टाविंशद्विधो मतः ॥
अविदो भूरितमसो घ्राणज्ञा हृद्यवेदिनः ।गौरजो महिषः कृष्णः शूकरो गवयो रुरुः ॥
द्बिशफाः पशवश्चेमे अविरुष्ट्रश्च सत्तम ।खरोऽश्वोऽश्वतरो गौरः शरभश्चमरी तथा ॥
एते चैकशफाः क्षत्तः शृणु पञ्चनखान् पशून् ।श्वा शृगालो वृको व्याघ्रो मार्जारः शशशल्लकौ ॥
सिंहः कपिर्गजः कूर्म्मो गोधा च मकरादयः ।कङ्कगृध्रवकश्येनभासभल्लकवर्हिणः ॥
हंससारसचक्राह्वकाकोलूकादयः खगाः ।अर्व्वाक्स्रोतस्तु नवमः क्षत्तरेकविधो नृणाम् ॥
रजोऽधिकाः कर्म्मपरा दुःखे च सुखमानिनः ।वैकृतास्त्रय एवैते देवसर्गश्च सत्तम ॥
वैकारिकस्तु यः प्रोक्तः कौमारस्तूभयात्मकः ।देवसर्गश्चाष्टविधो विबुधाः पितरोऽसुराः ॥
गन्धर्व्वाप्सरसः सिद्धा यक्षरक्षांसि चारणाः ।भूतप्रेतपिशाचाश्च विद्याध्राः किन्नरादयः ॥
दशैते विदुराख्याताः सर्गास्ते विश्वसृक्कृताः ।अतः परं प्रवक्ष्यामि वंशं मन्वन्तराणि च ॥
एवं रजःप्लुतः स्रष्टा कल्पादिष्वात्मभूर्हरिः ।सृजत्यमोघसंकल्प आत्मैवात्मानमात्मना ॥
”इति च श्रीभागवते । ३ । १० । १४-२६ ॥
(विष्णुः । इति महाभारतम् । १३ । १४१ । ३० ॥
शिवः । इति च तत्रैव । १३ । १७ । १४८ ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 सर्ग पु०
  सृज--घञ् । १ स्वभावे २ सृष्टौ ३ निर्मोहे काव्यादेः४ परिच्छेदे “सर्गोऽयमादिर्गतः” इति नैषधम् । ५ निश्चयेअमरः “यदि सर्ग एष ते” इति रघुः । ६ मोक्षे ७ उ-त्साहे मेदि० ८ अनुमतो हेमच० ।सृष्टिरूपः सर्गश्च नवविधः भाग० ३ । १० अ० उक्तो यथा“सर्गो नवविधस्तस्य प्राकृतो वैकृतस्तु यः । कालद्रव्य-गुणैरस्य त्रिविधः प्रतिसंक्रमः । आद्यस्तु महतः सर्गोगुणवैषभ्यमात्मनः । द्वितीयस्त्वहमो यत्र द्रव्यज्ञान-क्रियोदयः । भूतसर्गस्तृतीयस्तु तन्मात्रो द्रव्यशक्तिमान् ।चतुर्थ ऐन्द्रियः सर्तो यस्तु ज्ञानक्रियात्मकः । वैकारिकोदेवसर्गः पञ्चमो यन्मयं मनः । षष्ठस्तु तमसः सर्गोयस्त्वबुद्धिकृतः प्रभोः । षडिमे प्राकृताः सर्गा वैकृता-नपि मे शृणु । रजोभाजो भगवतो लीलेयं हरि-मेधसः । सप्तमो मुख्यसर्गस्तु षड्विधस्तस्थुषाञ्च यः ।वनस्पत्योषधिलतात्वक्सारावीरुधो द्रुमाः । उत्स्रोत-सस्तमःप्राया अन्तःस्पर्शाविशेषिणः । तिरश्चामष्टमःसर्गः सोऽष्टविंशद्विधो मतः । अविदो भूरितमसोघ्राणज्ञा हृद्यवेदिनः । गौरजो महिषः कृष्णः शूकरोनवयो रुरुः । द्विशफाः पशवश्चेमे अविरुष्ट्रश्च सत्तम! ।खरोऽश्वोऽश्वतरो गौरः शरभश्चमरी तथा । एते चैक-शफाः क्षत्तः! शृणु पञ्चनखान् पशून् । श्वा शृगालोवृको व्याव्रो मार्जारः शशशल्लकौ । सिंहः कपिर्गजःकूर्मो गोधा च मकरादयः । कङ्कगृध्रवकश्येनभास-भल्लूकवर्हिणः । हंससारसचक्राङ्गकाकोलूकादयः खगाः ।अर्वाक्स्रोतास्तु नवमः क्षत्तरेकविधो नृणाम् । रजोऽ-धिकाः कर्मपरा दुःखे च सुखमानिनः । वैकृतास्त्रयएवैते देवसर्गाश्च सत्तम! । वैकारिकस्तु यः प्रोक्त कौ-मारस्तूभयात्मकः । देवसर्गश्चाष्टविधो विबुधाः पितरो-ऽसुराः । गन्धर्वाप्मरसः सिद्धा यक्षरक्षांसि चारणाः ।भूतप्रेतपिशाचाश्च विद्याध्राः किन्नरादयः । दशैते वि-दुराख्याता सर्गास्ते विश्वसृक्कृताः” ।

Capeller

German

 स॑र्ग m.
  Schuss,  Guss,  Strahl,  Strom
Schwarm,  Schar, Herde
 Entlassung, 
die (primäre) Schöpfung,  Geschöpf
Wesen,  Natur
 Vorsatz,  Entschluss, 
Wille
 Kapitel (im Kunstepos).

Grassman

German

 sárga,  m. [von sṛj],  1〉 Guss,  Erguss mit Gen. des sich ergiessenden
 2〉 Guss,  Strom
 insbesondere 3〉 des Soma
 4〉 das Dahinschiessen [Page1489] des Windes
 daher übertragen: 5〉 sich ergiessende,  dahinziehende Schar mit Gen.
 6〉 Schuss,  Geschoss
 7〉 das Dahinschiessen,  die Eile des Rosses,  des Fahrenden
 8〉 hervorbrechende That mit Gen. des sie ausführenden. — Vgl. ániśita-sarga.
-as 1〉 āsām (apā́m) {221, 1}. — 2〉 〰 ná sṛṣṭás {603, 1}
 {799, 7}
 〰 ná takti étaśas (sómas) {728, 1}. — 4〉 vā́tasya {263, 11}. — 5〉 〰 ná yás devayatā́m ásarji {190, 2}.
-am 1〉 bildlich índras akṛṇot 〰 eṣām {534, 11}. — 2〉 átiṣṭhantam apasíam ná 〰 {915, 2}. — 5〉 gavā́m 〰 iva {410, 5} (marútas).
-eṇa 7〉 sá 〰 śávasā taktás áśvais {473, 5}.
-e 7〉 {487, 13} yád 〰 árvatas codáyāse.
-āsas 2〉 {851, 4}. — 3〉 {781, 6}.
-ās 3〉 sṛṣṭā́s {734, 1}
 prá te 〰 asṛkṣata {776, 7}
 {778, 10}. — 5〉 gavā́m ná 〰 {347, 8} (uṣásas)
 {348, 5} (raśmáyas)
 bildlich áhnām {809, 30} (asasṛjram). — 8〉 asya {319, 6}
 yuvós {152, 1} (neben mántavas).
-ān 2〉 〰 iva sṛjatam suṣṭutī́s {655, 20}.
-ais 6〉 mártiam patáyanta 〰 {169, 7}.
-eṣu 2〉 {299, 12}.

Burnouf

French

 सर्ग सर्ग m.
  (सृज्) émission,  éjection
réjection,  abandon. 
		 Emanation,  production
		 chose produite
		 le
monde
 सर्गे en ce monde,  ici-bas.
		 Livre,  section,  chapitre, 
chant d'un poème.
		 Qqf.  convention,  arrangement,  contrat.
सर्गबन्ध m.
  poème composé de plusieurs sargas ou chants.

Stchoupak

French

 सर्ग-
 m.
  (nt. rare) fait de projeter,  de renvoyer 
 création (आ
-आत् depuis la création du monde 
 -ए dans le monde créé),  ce qui est
créé,  créature,  progéniture 
 nature,  disposition innée 
 effort, 
décision,  volonté 
 articles d'équipement militaire (?) 
 chapitre de
certaines œuvres épiques,  not. du Rām. 
°कृत्- ag. créateur.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.