| YouTube Channel

सरटः (saraTaH)

 
Apte
English
सरटः [saraṭḥ], [सृ-अटच्
Uṇ.*
 4.89]
Wind.
A lizard
लूताहिसरटानां च तिरश्चां चाम्बुचारिणाम्
Ms.*
 12.57
अहासि लोकैः सरटात् पटोज्झिनी
N.*
 16.52
18.148.
Apte 1890
English
सरटः 1 Wind.
2 A lizard
लूताहिसरटानां च तिरश्चां चांबुचारिणां Ms. 12. 57.
Apte Hindi
Hindi
सरटः
पुं*
 - सृ + अटच्
वायु
सरटः
पुं*
 - सृ + अटच्
छिपकली
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सरटः, सरटुः, बहुरूपः, विरूपी, त्रिवर्णकृत्, शरण्डः, पेलुवासः, प्रचलाकः, प्रियकः, कीलाली, कृकलासः, कृकवाकुः, क्रकचपद्, जाहकः, सुदुष्प्रभः
noun
गोधिकाजातीयः एकः सरीसृपः यः सूर्यकिरणानां साहाय्येन शरीरस्य वर्णं परिवर्तयितुं क्षमः अस्ति।
"सरटः कीटान् भक्षयित्वा क्षुधां शाम्यति।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: सरटः
Root: सरट
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ lizard
⇒ chameleon
⇒ chameleon wind
Shloka(s):
2|5|12|3 ► !!! not found !!! (सिंहादिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|5|12|3 ⇢ सरटः (सरट) (पुं)
➠ 2|5|12|3 ⇢ कृकलासः (कृकलास) (पुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ पशुः
जातिः ➡ सरीसृपः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सरटः,
पुं,
 (सरतीति । सृ गतौ + शकादित्वादटन् ।)कृकलासः । इत्यमरः । २ । ५ । १२ ॥
गिरगिट्इति काँकलोस इति च भाषा ॥
तत्पतनादि-फलं यथा, --“वल्ल्याः प्रपाते च फलं सरटस्य प्ररोहणे ।शीर्षे राजश्रियोऽवाप्तिर्भाले चैश्वर्य्यमेव च ॥
कर्णयोर्भूषणावाप्तिर्नेत्रयोर्बन्धुदर्शनम् ।नासिकायाञ्च सौगन्ध्यं वक्त्रे मिष्टान्नभोजनम् ॥
कण्ठे चैव श्रियोऽवाप्तिर्भुजयोर्विभवो भवेत् ।धनलाभो बाहुमूले करयोर्धनवृद्धयः ॥
स्तनमूले च सौभाग्यं हृदि सौख्यविवर्द्धनम् ।पृष्ठे नित्यं महीलाभः पार्श्वयोर्बन्धुदर्शनम् ॥
कटिद्बये वस्त्रलाभो गुह्ये मृत्युसमागमः ।जङ्घे चार्थक्षयो नित्यं गुदे रोगभयं भवेत् ॥
ऊर्व्वोश्च वाहनावाप्तिर्जानुजङ्घऽर्थसंक्षयः ।वामदक्षिणयोः पादोर्भ्रमणं नियतं भवेत् ॥
वल्ल्याः प्ररोहणे चैव पतने सरटस्य च ।व्यत्यासाच्च फलं चैव तद्वदेवं प्रजायते ॥
वल्ल्याः प्ररोहणं रात्रौ सरटस्य प्रपातनम् ।निधनार्थाय भवति व्याधिपीडाविपर्य्ययौ ॥
पतनानन्तरं चैवारोहणं यदि जायते ।पतने फलमुत्कृष्टं रोहणेऽन्यत् फलं भवेत् ॥
आरोहणञ्चोर्द्ध्ववक्त्रे अधोवक्त्रे च पातनम् ।भवेदिष्टफलं तस्य तत्फलं जायते ध्रुवम् ॥
स्पृष्टमात्रेण यः सद्यः सचेलं जलमाविशेत् ।पञ्चगव्यप्राशनञ्च कुर्य्यादर्कावलोकनम् ॥
वल्लीरूपं सुवर्णस्य रक्तवस्त्रेण वेष्टयेत् ।पूजयेत् गन्धपुष्पाद्यैस्तदग्र पूर्णकुम्भके ॥
पञ्चगव्यं पञ्चरत्नं पञ्चामृतं सपल्लवम् ।पञ्चवृक्षकषायञ्च निःक्षिप्यावाहयेत्ततः ॥
पूजयेद्गन्धपूष्पाद्यैर्लोकपालांस्तथा क्रमात् ।मृत्युञ्जयेन मन्त्रण सभिद्भिः खादिरैः शुभैः ॥
तिलैर्व्याहृतिभिर्होममष्टोत्तरसहस्रकम् ॥
”वल्ली गृहगोषिका । मृत्युञ्जयमन्त्रस्त्र्यम्बकमन्त्रः ।इति विद्याकरः इति ज्योतिस्तत्त्वम् ॥
(वातः ।इत्युणादिटीकायामुज्ज्वलदत्तः । ४ । १०५ ॥
)