| YouTube Channel

सरट (saraTa)

 
शब्दसागरः
English
सरट
m.
 (-टः)
1. A lizard, a chameleon, a guana, &c.
2. A crow.
3.
Wind.
E.
 सृ to go, अटन्
aff.
also शरट ।
Capeller Eng
English
सरट
m.
 lizard, chameleon.
Yates
English
सरट (टः) 1.
m.
 A lizard, chame-
leon, guana.
Wilson
English
सरट
m.
 (-टः) A lizard, a chameleon, a guana, &c.
E.
 सृ to go, अटन्
aff.
also शरट.
Apte
English
सरटः [saraṭḥ], [सृ-अटच्
Uṇ.*
 4.89]
Wind.
A lizard
लूताहिसरटानां च तिरश्चां चाम्बुचारिणाम्
Ms.*
 12.57
अहासि लोकैः सरटात् पटोज्झिनी
N.*
 16.52
18.148.
Apte 1890
English
सरटः 1 Wind.
2 A lizard
लूताहिसरटानां च तिरश्चां चांबुचारिणां Ms. 12. 57.
Monier Williams Cologne
English
सरट
m.
 a lizard, chameleon,
Mn.
VarBṛS.
 wind,
Uṇ.
 iv, 105, Sch.
Monier Williams 1872
English
सरट, अस्, m. wind
a kind of lizard or cha-
meleon
[cf. शरट।]
Macdonell
English
सरट saraṭa,
m.
 lizard, chameleon.
Benfey
English
सरट सरट, and शरट शरट,
m.
The gecko, Lacerta gecko, Man. 12, 57
(with स्).
Apte Hindi
Hindi
सरटः
पुं*
 - सृ + अटच्
वायु
सरटः
पुं*
 - सृ + अटच्
छिपकली
L R Vaidya
English
sarawa {% m. %} 1. Wind
2. a crow, लूताहिसरटानां च तिरश्चां चांबुचारिणाम् M.xii.57
3. a lizard, a chameleon.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
saraṭa, m. (see under next), a high number: Mvy 〔7769〕 = Tib. brjod yas.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
brjod yas
सरट
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कृकलासस्तु सरटः प्रतिसूर्यः शयानकः ॥ १२९९ ॥
-wordlist-
कृकलास (पुं), सरट (पुं), प्रतिसूर्य (पुं), शयानक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
सरट
सरट, कृकलास, प्रतिसूर्यशयानक
सरटः कृकलासः स्यात्प्रतिसूर्यशयानकः ॥ २३४ ॥
verse 2.1.1.234
page 0029
अमरकोशः
Sanskrit
Word: सरटः
Root: सरट
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ lizard
⇒ chameleon
⇒ chameleon wind
Shloka(s):
2|5|12|3 ► !!! not found !!! (सिंहादिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|5|12|3 ⇢ सरटः (सरट) (पुं)
➠ 2|5|12|3 ⇢ कृकलासः (कृकलास) (पुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ पशुः
जातिः ➡ सरीसृपः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सरटः,
पुं,
 (सरतीति । सृ गतौ + शकादित्वादटन् ।)कृकलासः । इत्यमरः । २ । ५ । १२ ॥
गिरगिट्इति काँकलोस इति च भाषा ॥
तत्पतनादि-फलं यथा, --“वल्ल्याः प्रपाते च फलं सरटस्य प्ररोहणे ।शीर्षे राजश्रियोऽवाप्तिर्भाले चैश्वर्य्यमेव च ॥
कर्णयोर्भूषणावाप्तिर्नेत्रयोर्बन्धुदर्शनम् ।नासिकायाञ्च सौगन्ध्यं वक्त्रे मिष्टान्नभोजनम् ॥
कण्ठे चैव श्रियोऽवाप्तिर्भुजयोर्विभवो भवेत् ।धनलाभो बाहुमूले करयोर्धनवृद्धयः ॥
स्तनमूले च सौभाग्यं हृदि सौख्यविवर्द्धनम् ।पृष्ठे नित्यं महीलाभः पार्श्वयोर्बन्धुदर्शनम् ॥
कटिद्बये वस्त्रलाभो गुह्ये मृत्युसमागमः ।जङ्घे चार्थक्षयो नित्यं गुदे रोगभयं भवेत् ॥
ऊर्व्वोश्च वाहनावाप्तिर्जानुजङ्घऽर्थसंक्षयः ।वामदक्षिणयोः पादोर्भ्रमणं नियतं भवेत् ॥
वल्ल्याः प्ररोहणे चैव पतने सरटस्य च ।व्यत्यासाच्च फलं चैव तद्वदेवं प्रजायते ॥
वल्ल्याः प्ररोहणं रात्रौ सरटस्य प्रपातनम् ।निधनार्थाय भवति व्याधिपीडाविपर्य्ययौ ॥
पतनानन्तरं चैवारोहणं यदि जायते ।पतने फलमुत्कृष्टं रोहणेऽन्यत् फलं भवेत् ॥
आरोहणञ्चोर्द्ध्ववक्त्रे अधोवक्त्रे च पातनम् ।भवेदिष्टफलं तस्य तत्फलं जायते ध्रुवम् ॥
स्पृष्टमात्रेण यः सद्यः सचेलं जलमाविशेत् ।पञ्चगव्यप्राशनञ्च कुर्य्यादर्कावलोकनम् ॥
वल्लीरूपं सुवर्णस्य रक्तवस्त्रेण वेष्टयेत् ।पूजयेत् गन्धपुष्पाद्यैस्तदग्र पूर्णकुम्भके ॥
पञ्चगव्यं पञ्चरत्नं पञ्चामृतं सपल्लवम् ।पञ्चवृक्षकषायञ्च निःक्षिप्यावाहयेत्ततः ॥
पूजयेद्गन्धपूष्पाद्यैर्लोकपालांस्तथा क्रमात् ।मृत्युञ्जयेन मन्त्रण सभिद्भिः खादिरैः शुभैः ॥
तिलैर्व्याहृतिभिर्होममष्टोत्तरसहस्रकम् ॥
”वल्ली गृहगोषिका । मृत्युञ्जयमन्त्रस्त्र्यम्बकमन्त्रः ।इति विद्याकरः इति ज्योतिस्तत्त्वम् ॥
(वातः ।इत्युणादिटीकायामुज्ज्वलदत्तः । ४ । १०५ ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सरट पुंस्त्री० सृ--अटन् । कृकलासे (काँकलास)अमरः ।स्त्रियां ङीष् । देहे तत्प्ररोहणादिफलं यथा“वल्ल्याः प्रपाते च फलं सरटस्य प्ररोहणे । शीर्षेराजश्रियोऽवाप्तिर्भाले चैश्वर्य्यमेव च । कर्णयोर्भूषणा-वाप्तिर्नेत्रयोर्बन्धुदर्शनम् । नासिकायाञ्च सौगन्ध्यं वक्त्रेमिष्टान्नभोजनम् । कण्ठे चैव श्रियोऽवाप्तिर्भुजयोर्विभवोभवेत् । धनलाभो वाहुमूले करयोर्धनवृद्धयः । स्तनमूलेच सौभाग्यं हृदि सौख्यविवर्द्धनम् । पृष्ठे नित्यं महीलाभः पार्श्वयोर्बन्धुदर्शनम् । कटिद्वये वस्त्रलाभो गुह्येमृत्युसमागमः । जङ्घे चार्थक्षयो नित्यं गुदे रोगभयंभवेत् । ऊर्वोश्च वाहनावाप्तिर्जानुजङ्घेऽर्थसक्षयः ।वामदक्षिणयोः पदोर्भ्रमणं नियतं भवेत् । वल्ल्याःप्ररोहणे चैव पनने सरटस्य च । व्यत्यासाञ्च फलं चैवतद्वदेवं प्रजायते । वल्ल्याः प्ररोहणं रात्रौ सरटस्यप्रपातनम् । निधनार्धाय भवति व्याधिपीडाविप-र्य्ययौ । पतनानन्तरं चैवारोहणं यदि जायते । पतनेफलमुत्कृष्टं रोहणेऽन्यत् फलं भवेत् । आरोहणञ्चोर्द्ध्व-वक्त्रे अधोवक्त्रे च पातगम् । भवेदिष्टफलं तस्य तत्फलंजायते ध्रुवम् । स्पृष्टमात्रेण वा सद्यः सचेलं जलमा-विशेत् । पञ्चगव्यप्राशतञ्च कुर्य्यादर्कावलोकनम्” दिवाकरः
Capeller
German
सरट
m.
 Eidechse, Chamäleon.
Stchoupak
French
सरट-
m.
 lézard.