| YouTube Channel

सम्बन्ध (sambandha)

 
शब्दसागरः
English
सम्बन्ध
mfn.
(-न्धः-न्धा-न्धं)
1. Able, capable.
2. Fit, right, proper.
3. Ad-
junct, annexed or connected, inherent, &c.
m.
(-न्धः)
1. Prosperity,
success.
2. Fitness, propriety.
3. Connection, natural or essential
connection, as of a property with a substance, subject matter with
a work, proper meaning with a word, &c.
4. Connection by birth
or marriage, relationship.
5. The application of authority, as of the
Upanishads to prove a theological assertion, &c.
6. Mental associa-
tion of objects, conceiving them in connection with each other.
7.
(In grammar, ) The possessive case.
E.
सम् with, and बन्ध a binding.
Capeller Eng
English
संबन्ध
m.
collection
connection, relationship or
fellowship of any kind (instr. ±सह,
loc.
, or —°)
also concr. a
relation, friend, comrade, ally, etc.
Yates
English
सम्बन्ध (न्धं) 1.
m.
Connexion, rela-
tion
mental association
quot-
ing a textual proof
suitable-
ness
fitness
success
posses-
sive case.
a. Connected
fit,
able
inherent.
Spoken Sanskrit
English
सम्बन्ध - sambandha -
m.
- relation [ e.g. by marriage ]
ज्ञाति - jJAti -
m.
- paternalrelation
आन्वयिकबीजगणित - AnvayikabIjagaNita -
n.
- relationalalgebra [ computer ]
आन्वयिककारक - AnvayikakAraka -
n.
- relationaloperator [ computer ]
आन्वयिकदत्तांशप्रतिमान - AnvayikadattAMzapratimAna -
n.
- relationaldatamodel [ computer ]
आन्वयिकदत्तांशप्रतिरूप - AnvayikadattAMzapratirUpa -
n.
- relationaldatamodel [ computer ]
व्यभिलेख - vyabhilekha -
m.
- entityrelationshipdiagram(ERD) [ computer ]
ग्राहकबन्धन - grAhakabandhana -
n.
- customerrelationshipmanagement(CRM) [ computer ]
ग्राहकसम्बन्धप्रबन्धन - grAhakasambandhaprabandhana -
n.
- customerrelationshipmanagement(CRM) [ computer ]
ग्राहकसम्बन्धव्यवस्थापन - grAhakasambandhavyavasthApana -
n.
- customerrelationshipmanagement(CRM) [ computer ]
रासाय- - rAsAya- - chemo- [ denotes relation to chemical action
or to chemicals ]
सादृश्य-सम्बन्ध - sAdRzya-sambandha -
m.
- analogy [ relation of likeness ]
सम्बन्ध-सादृश्य - sambandha-sAdRzya -
n.
- analogy [ similarity of relation ]
गोत्रज - gotraja -
adj.
- relation
गोत्रिन् - gotrin -
adj.
- relation
व्याख्या - vyAkhyA -
f.
- relation
आप्ति - Apti -
f.
- relation
बन्धुता - bandhutA -
f.
- relation
योगिता - yogitA -
f.
- relation
व्यवहार - vyavahAra -
m.
- relation
सम्बन्ध - sambandha -
m.
- link
सम्बन्ध - sambandha -
m.
- relation [ e.g. by marriage ]
सम्बन्ध - sambandha -
m.
- association
समवाय { नित्य-सम्बन्ध } - samavAya { nitya-sambandha } -
m.
- inseparable concomitance [ philosophy ]
सम्बन्ध - sambandha -
adj.
- right
सम्बन्ध - sambandha -
adj.
- proper
सम्बन्ध - sambandha -
adj.
- capable
सम्बन्ध - sambandha -
adj.
- able
सम्बन्ध - sambandha -
adj.
- fit
सम्बन्ध - sambandha -
m.
- propriety
सम्बन्ध - sambandha -
m.
- matrimonial relationship by marriage with or between
सम्बन्ध - sambandha -
m.
- tie
सम्बन्ध - sambandha -
m.
- collection
सम्बन्ध - sambandha -
m.
- inherence
सम्बन्ध - sambandha -
m.
- application of authority to prove a theological doctrine
सम्बन्ध - sambandha -
m.
- fellowship
सम्बन्ध - sambandha -
m.
- affinity
सम्बन्ध - sambandha -
m.
- close connection or union or association
सम्बन्ध - sambandha -
m.
- friendship
सम्बन्ध - sambandha -
m.
- relative
सम्बन्ध - sambandha -
m.
- link
सञ्चित - saJcita - verb 8 - link
संयुक्तावलि - saMyuktAvali -
f.
- linkedlist [ computer ]
शृङ्खलितावलि - zRGkhalitAvali -
f.
- linkedlist [ computer ]
दत्तांशसंयोगस्तर - dattAMzasaMyogastara -
m.
- datalinklayer [ computer ]
अन्वित - anvita -
adj.
- linked to
लोहपथसंयोग - lohapathasaMyoga -
m.
- rail link
अनुबन्ध - anubandha -
m.
- connecting link
कटक - kaTaka -
m.
n.
- link of a chain
निबन्धन - nibandhana -
n.
- connecting link
अभ्यासक्त - abhyAsakta -
adj.
- closely linked together
अभ्यासङ्ग्य - abhyAsaGgya -
adj.
- to be closely linked together
द्व्यन्तर - dvyantara -
adj.
- separated by 2 intermediate links
अन्वय - anvaya -
m.
- being linked to or concerned with
सन्धि - sandhi -
m.
- connecting link of a perpendicular
मालादीपक - mAlAdIpaka -
n.
- closely linked or connected climax
सन्तत - santata -
adj.
- held or linked or woven or sewn or strung together
Wilson
English
सम्बन्ध
mfn.
(-न्धः-न्धा-न्धं)
1 Able, capable.
2 Fit, right, proper.
3 Adjunct, annexed or connected, inherent, &c.
m.
(-न्धः)
1 Prosperity, success.
2 Fitness, propriety.
3 Connexion, natural or essential connexion, as of a property with a
substance, subject matter with a work, proper meaning with a word, &c.
4 Connexion by birth or marriage, relationship.
5 The application of authority, as of the Upaniṣads to prove a
theological assertion, &c.
6 Mental association of objects, conceiving them in connexion with each other.
7 (In grammar, ) The possessive case.
E.
सम् with, and बन्ध a binding.
Apte 1890
English
संबंध a. 1 Able, capable.
2 Fit, proper, right.
धः 1 Connection, union, association.
2 Relation, relationship.
3 Relation, as the meaning of the genitive case.
4 Matrimonial alliance
Ku. 6. 29, 30
U. 1. 17.
5 Friendly connection, friendship
संबंधमाभाषणपूर्वताहुः R. 2. 58.
6 Fitness, propriety.
7 Prosperity, success.
8 A relation, kinsman.
Monier Williams Cologne
English
सम्-बन्ध
m.
(ifc. f(आ). ) binding or joining together, close connection or union or association, conjunction, inherence, connection with or relation to (instr. with or without सह, or comp.
in
phil.
relation or connexion is said to be of three kinds, viz. समवाय, संयोग, and स्व-रूप, q.v.),
ŚrS.
Śaṃk.
Sarvad.
personal connection (by marriage), relationship, fellowship, friendship, intimacy with (instr. with and without सह
loc.
, or comp. ),
PārGṛ.
Mn.
MBh.
&c.
a relation, relative, kinsman, fellow, friend, ally,
Āpast.
MBh.
BhP.
a collection, volume, book,
Śukas.
a partic. kind of calamity,
VarBṛS.
prosperity, success,
L.
fitness, propriety,
L.
the application of authority to prove a theological doctrine,
W.
सम्-बन्ध
mfn.
able, capable,
L.
fit, right, proper,
L.
(ifc. ) often w.r. for सम्-बद्ध (q.v.)
Monier Williams 1872
English
सम्-बन्ध, अस्, m. binding together, joining
together, union, association, connection (sometimes
at the end of comps. in the sense ‘connected, &c.,
cf. सु-स्°)
connection by marriage [cf. स्त्री-स्°]
relationship, relation, (in phil. said to be of
three kinds, 1. समवाय, ‘intimate relation, as
between a whole and its parts
2. संयोग, ‘con-
junction, as between a pot and the ground
3.
स्वरूप, ‘the nature of a thing, as between an
object and the knowledge of it, which last is also
called विषयता-सम्बन्ध), inherence
a rela-
tion, kinsman, relative, (कु-सम्बन्ध, अस्, m. a
wicked relation)
binding, restraining, restraint
(in
grammar) the possessive case (but see कारक)
the
application of authority to prove a theological doc-
trine
fitness, propriety
prosperity, success
(अस्, आ,
अम्), able, capable
fit, right, proper.
—सम्बन्ध-
तत्त्व, अम्, n. and सम्बन्ध-विवेक, अस्, m., N.
of two works.
Benfey
English
संबन्ध संबन्ध, i. e. सम्-बन्ध् +
अ,
1. Connexion, union, Man. 3, 157
Utt. Rāmac. 27, 15 (
मद्-, with me)
Vedāntas. in Chr. 202, 9 (of intimately
united subjects, cf. 204, 1
212, 19
21).
2. Relationship, Pañc. ii. d. 106
re-
lation, Hit. i. d. 157, M.M. (अस्येदम्
इति सम्बन्धो हानौ दुःखेन गम्यते,
The proprietary connection between
them is ascertained only by his grief in
losing it).
3. Fitness, propriety.
4.
Success, prosperity.
--
Comp.
सप्तति-,
m.
a collection of seventy tales, Lass.
40, 12.
सु-,
adj.
well joined, Pañc.
ii. d. 136.
स्त्री-,
m.
marriage.
Hindi
Hindi
ग्रहों के बीच पूर्ण संबंध
Apte Hindi
Hindi
सम्बन्धः
पुं*
- सम् + बन्ध् + घञ्
"संयोग, मिलाप, साहचर्य"
सम्बन्धः
पुं*
- सम् + बन्ध् + घञ्
"रिश्ता, रिश्तेदारी"
सम्बन्धः
पुं*
- सम् + बन्ध् + घञ्
छठी विभक्ति या संबंध कारक के अर्थस्वरुप संबंध
सम्बन्धः
पुं*
- सम् + बन्ध् + घञ्
वैवाहिक संपर्क
सम्बन्धः
पुं*
- सम् + बन्ध् + घञ्
"मित्रता का संबंध, मैत्री"
सम्बन्धः
पुं*
- सम् + बन्ध् + घञ्
"योग्यता, औचित्य"
सम्बन्धः
पुं*
- सम् + बन्ध् + घञ्
"समृद्धि, सफलता"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
सम् + बन्ध (सम्बध्नाति, सम्बन्धः, सम्बद्धः)
कन्नडार्थः - > ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಟ್ಟು /ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗಂಟು ಹಾಕು
सम् + बन्ध (सम्बध्नाति, सम्बन्धः, सम्बद्धः)
कन्नडार्थः - > ಸ್ನೇಹ ಹೊಂದು /ಗೆಳೆತನ ಪಡೆ
प्रयोगाः - > "सम्बन्धमाभाषणपूर्वमाहुः वृत्तः नौ सङ्गतयोर्वनान्ते"
उल्लेखाः - > रघु० २-५८
सम् + बन्ध (सम्बध्नाति, सम्बन्धः, सम्बद्धः)
कन्नडार्थः - > ವಿವಾಹದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನೆಂಟತನ /ಬಾಂಧವ್ಯ
प्रयोगाः - > १) "तेन योजितसम्बन्धं वित्त मामप्यवञ्चितम्" २) "एषं वः श्लाघ्यसम्बन्धी जनकानां कुलोद्वहः"
उल्लेखाः - > कुमा० ६-३०, उ० रा० ४-९
L R Vaidya
English
saMbaMDa {% m. %} 1. Connection, union
2. relationship, relation
3. fitness, propriety
4. success, prosperity
5. friendship, friendly connection, संबंधमाभाषणपुर्वमाहुः R.ii.58, K.S.vi.29.
Bopp
Latin
सम्बन्ध m. (r. बन्ध् ligare praef. सम् s. अ) conjunctio,
cognatio, affinitas. SA. 3. 13.
Lanman
English
sambandha, m. con-nection
and so, as
in Eng., relationship. [√bandh + sam.]
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
मैथुन
मैथुन, सम्बन्ध, ग्राम्यधर्म
मैथुनं कथ्यते सद्भिः सम्बन्धग्राम्यधर्मयोः ८३८
verse 5.1.1.838
page 0096
नाममाला
Sanskrit
वयस्य, सहचर, सध्र्यञ्च्, मित्र, सम्बन्ध, मित्रयुज्, सुहृद्
वयस्याऽली सहचरी सध्रीची सवयाः सखी
आलीविवर्जितं मित्रं सम्बन्धो मित्रयुक् सुहृत् ४१
verse 0.1.1.41
page 0021
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सम्बन्धः,
पुं,
(सम्बध्यते इति सं + बन्ध +घञ् ।) ममृद्धिः न्यायः इत्यजपः
(सख्यम् ।इति मल्लिनाथः
यथा, रघुः ५८ ।“सम्बन्धमाभाषणपूर्व्वमाहु-र्वृत्तः नौ सङ्गतयोर्व्वनान्ते
”)संसर्गः यथा एकपदार्थे अपरपदार्थसंसर्गःसंसर्गमर्य्यादया भासते प्रतियोग्यनुयोग्या-धाराधेयविषयविषयिभावादिः इति प्रथमव्युत्-पत्तिवादीयगादाधरी
सम्पर्कः त्रिविधः ।विद्याजः योनिजः प्रीतिजः तद्विवरणंयथा, --“सम्बन्धो येषु येषां यः सर्व्वजातिषु सर्व्वतः ।तं त्वां ब्रवीमि वेदोक्तं ब्रह्मणा कथितं पुरा
पिता तातस्तु जनको जन्मदातरि वर्त्तते ।अम्बा माता लननी गर्भधात्र्यां प्रसूरिति
पितामहः पितृपिता तत्पिता प्रपितामहः ।अत ऊर्द्ध्वं ज्ञातयश्च सगोत्राः परिकीर्त्तिताः
मातामहः पिता मातुः प्रमातामह एव ।मातामहस्य जनकस्तत्पिता वृद्धपूर्व्वकः
पितामही पितुर्म्माता तत्श्वश्रूः प्रपितामही ।मातामही मातृमाता मातृतुल्या पूजिता
प्रमातामहीति विख्याता प्रमातामहकामिनी
वृद्धप्रमातामही ज्ञेया तत्पितुः कामिनी तथा ।पितृभ्राता पितृव्यः स्यान्मातुर्भ्राता तु मातुलः ।पितुः स्वसा पितुर्भग्नी मातुर्भग्नी मासुरी
सूनुश्च तनयः पुत्त्रो दायादश्चात्मजस्तथा ।धनभाक् वीर्य्यजश्चैव पुंसि जन्ये वर्त्तते
जन्यायां दुहिता कन्या चात्मजा परिकीर्त्तिता ।पूत्त्रपत्नी बधूर्ज्ञेया जामाता दुहितुः पतिः
पतिः प्रियश्च भर्त्ता स्वामी कान्ते वर्त्तते ।पत्नीभ्राता श्यालकश्च पत्नीभग्नी श्यालिका
देवरः स्वामिनो भ्राता ननन्दा स्वामिनः स्वसा ।श्वशुरः स्वामिनस्तातः श्वश्रूश्च स्वामिनः प्रसूः
भार्य्या जाया प्रिया कान्ता स्त्री पत्न्याञ्चवर्त्तते ।पत्नीमाता तथा श्वश्रूस्तत्पिता श्वशुरः स्मृतः
सगर्भः सोदरो भ्राता सगर्भा भगिनी स्मृता ।भग्नीपुत्त्रो भागिनेयो भ्रातृपुत्त्रश्च भ्रातृजः
श्यालस्तु भगिनीकान्तो भगिनीपतिरेव ।श्यालीपतिस्तु भ्राता श्वशुरैकत्वहेतुना ।श्वशुरस्तु पिता ज्ञेयो जन्मदातुः समो मुने
अन्नदाता भयत्राता पत्नीतातस्तथैव ।विद्यादाता जन्मदाता पञ्चैते पितरो नृणाम्
अन्नदातुश्च या पत्नी भगिनी गुरुकामिनी ।माता तत्सपत्नी कन्या पुत्त्रप्रिया तथा
मातुर्म्माता पितुर्म्माता श्वश्रूः पित्रोः स्वसासुता ।पितृव्याणी मातुलानी मातरश्च चतुर्द्दश
पौत्त्रस्तु पुत्त्रपुत्त्रे प्रपौत्त्रस्तत्सुतोऽपि ।तत्पुत्त्राद्याश्च ये वंशा कुलजाताश्च कीर्त्तिताः
कन्यापुत्त्रश्च दौहित्रस्तत्पुत्त्राद्याश्च बान्धवाः ।भागिनेयसुताद्याश्च पुरुषा बान्धवाः स्मृताः
भ्रातृपुत्त्राश्च पुत्त्राद्यास्ते पुनर्ज्ञातयः स्मृताः
गुरुपुत्त्रस्तथा भ्राता पोष्यः परमबान्धवः ।गुरुकन्या भगिनी पोष्या मातृसमा मुने
पुत्त्रस्य गुरुर्भ्राता पोष्यः सुस्निग्धबान्धवः ।पुत्त्रस्य श्वशुरभ्राता बन्धुर्वैवाहिकः स्मृतः
कन्यायाश्च श्वशुरे तत्सम्बन्धः परिकीर्त्तितः ।गुरुश्च कन्यकायाश्च पुरुषा बान्धवाः स्मृताः
”पुरुषा बान्धवाः स्मृता इत्यत्र भ्राता सुस्निग्ध-बान्धवा इत्यपि क्वचित् पाठः ।“गुरुः श्वशुरभ्रातॄणां गुरुतुल्यश्च पूजितः ।बन्धुता येन सार्द्धञ्च तन्मित्रं परिकीर्त्तितम् ।मित्रं सुखप्रदं ज्ञेयं दुःखदो रिपुरुच्यते ।बान्धवो दुःखदो दैवात् निःसम्बन्धी सुखप्रदः
सम्बन्धस्त्रिविधः पुंसां विप्रेन्द्र ! जगतीतले ।विद्याजो योनिजश्चैव प्रीतिजश्च प्रकीर्त्तितः
मित्रन्तु प्रीतिजं ज्ञेयं सम्बन्धः सुदुर्ल्लभः ।मित्रमाता मित्रभार्य्या मातृतुल्या संशयः
मित्रभ्राता मित्रपिता भ्रातृपितृसमो नृणाम् ।चतुर्थं नाम सम्बन्धमित्याह कमलोद्भवः
जारश्चोपरतिर्बन्धुर्द्दुष्टासंभोगकर्त्तरि ।उपपत्न्यां नवङ्गी प्रेयसी चित्तहारिणी
स्वामितुल्यश्च जारश्च नवङ्गी गृहिणीसमा ।सम्बन्धो देशभेदे सर्व्वदेशे विगर्हितः
अवैदिको निन्दितस्तु विश्वामित्रेण निर्म्मितः ।दुस्त्याज्यस्तु महद्भिश्च देशभेदे सञ्चरेत्
अकीर्त्तिजनकः पुंसां योषिताश्च विशेषतः ।तेजीयसां दोषाय विद्यमानो युगे युगे
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते ब्रह्मखण्डे सम्बन्धजातिनिर्णयोनाम १० अध्यायः
*
कूर्म्मपुराणे ।“एकोदकानां मरणे सूतकं चैतदेव हि ।पक्षिणीं योनिसम्बन्धे बान्धवेषु तथैव
”योनिसम्बन्धे मातृस्वसीयभागीनेयेषु
अपि ।“असम्बन्धिनो द्बिजान् दहित्वा वहित्वा सद्यः-शौचं सम्बन्धे तु त्रिरात्रम् इति शुद्धितत्त्वम्
शब्दव्याकरणयोर्व्युत्पाद्यव्यत्पादकभावः सम्बन्धः ।ग्रन्थादौ तस्य वक्तव्यता यथा, --“सिद्धार्थं सिद्धसम्बन्धं श्रोतुं श्रोता प्रवर्त्तते ।ग्रन्थादौ तेन वक्तव्यः सम्बन्धः सप्रयोजनः
”सप्रयोजन इत्यत्र क्वचित् पुस्तके साभिधेयकइति पाठः इति मुग्धबोधटीकायां दुर्गादासः
सम्बन्धः, त्रि, (सम्बध्यते इति सं + बन्ध + घञ् ।)शक्तः हितः इत्यजयः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सम्बन्ध
पु०
सम् + बन्ध--घञ् संयोगादी संसर्गे समृद्धौअजयः सम्यग्बन्धने नृणां संसर्गभेदे सच सम्बन्धस्त्रिविधः “सम्बन्धस्त्रिविधः पुसा विप्रेन्द्र!जगतीतले विद्याजायातिजयैव प्रीतिजश्च प्रकीर्त्तितः ।मैत्रन्तु प्रीतिजं प्रोक्तं सम्बन्धः सुदुर्लभः” व्रह्मवै०ब्रह्मख० १० अ० संसर्गश्च नानाविधः “शेषे षष्ठी” पा०महाभाष्ये दर्शितस्तत्रावगन्तव्यः न्यायमते संयोगसम-वायादिरुक्तः सम्यग्बन्धी यतः हिते
त्रि०
अजयः
Capeller
German
सम्बन्ध
m.
Verbindung, Zusammenhang,
Beziehung, Relation (ph.), Verwandtschaft
o. Freundschaft mit (Instr. mit
u. ohne सह, Loc. o. —°)
auch concr.
Verwandter, Freund, Bundesgenosse.
Burnouf
French
सम्बन्ध सम्बन्ध
m.
(बन्ध्) ligature
union
connexité, affinité
parenté.
En compos. capable, propre à
inhérent à.
सम्बन्धयामि (c. de बन्ध्) lier.
सम्बन्धिन् a. attaché à, adhérent, inhérent
connexe,
corrélatif
doué de, propre à
allié, parent.
Stchoupak
French
सं-बन्ध-
m.
connexion, relation
avec quoi qqch. est en rapport
(ifc.)
union, lien intime, parenté (not. par alliance), amitié, mariage,
fait d'être condisciples
qui est uni
par des liens intimes,
allié, ami
sur quoi reposent les relations (ifc.)
collection, recueil (de,
ifc.)
qqf. fautif pour -°बद्ध- °बाध-, etc.
-आत् -एन ifc. en
conséquence de, à cause de
-क- nt. parenté, parenté par alliance,
amitié, intimité (a. lire -°बन्ध-ज-)
-न- nt. lien, attache.
°कथा-
f.
entretien (qui roule) sur (ifc.).
°ज- a. issu d'une union, etc.
°बीज- nt. germe de l'union, d'une amitié.