| YouTube Channel

सम्प्रदायः (sampradAyaH)

 
Apte Hindi
Hindi
सम्प्रदायः
पुं*
 - सम् + प्र + दा + घञ्
"परंपरा, परंपरा प्राप्त सिद्धान्त या ज्ञान, परम्परा प्राप्त शिक्षा"
सम्प्रदायः
पुं*
 - सम् + प्र + दा + घञ्
"धर्म - शिक्षा की विशेष पद्धति, धार्मिक सिद्धान्त जिसके द्वारा किसी देवता विशेष की पूजा बतलाई जाय"
सम्प्रदायः
पुं*
 - सम् + प्र + दा + घञ्
"प्रचलित प्रथा, प्रचलन"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सम्प्रदायः, शाखा, पन्थः, मार्गः, मतम्
noun
कस्मिन् अपि विषये सिद्धान्ते वा मतान्तरस्य पक्षान्तरस्य वा अनुयायिनः।
"जैनानां सम्प्रदायो द्विविधः श्वेताम्बरो दिगम्बरश्च।"
Synonyms:
 सम्प्रदायः, शाखा, पन्थः, मार्गः, मतम्
noun
धर्मे मतान्तरं पक्षान्तरम् वा।
"वैदिके धर्मे विविधाः सम्प्रदायाः सन्ति।"
Tamil
Tamil
ஸம்ப்ரதா3ய: : பாரம்பர்யம், வழக்கம்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सम्प्रदायः,
पुं,
 (सं + प्र + दा + घञ् । “आतोयुक् चिण्कृतोः ।” ७ । ३ । ३३ । इति युक् ।)गुरुपरम्परागतसदुपदेशः । शिष्टपरम्परा-वतीर्णोपदेशः । इति भरतः ॥
तत्पर्य्यायः ।आम्नायः २ । इत्यमरः । ३ । २ । ७ ॥
(यथा, माघे ।१४ । ७९ ।“सम्प्रदायविगमादुपेयुषी-रेष नाशमविनाशिविग्रहः ।स्मर्त्तुमप्रतिहतस्मृतिः श्रुती-र्द्दत्त इत्यभवदत्रिगोत्रजः ॥
”)गुरुपरम्परागतसदुपदिष्टव्यक्तिसमूहः । यथा, “संप्रदायानुरोधेन पौर्व्वापर्य्यानुसारतः ।श्रीभागवतभावार्थदीपिकेयं प्रतन्यते ॥
”इति श्रीधरस्वामी ॥
तद्भेदा यथा, श्रीपद्मपुराणे ।“श्रीमन्नारायणो ब्रह्मा नारदो व्यास एव च ।श्रीलमध्वः पद्मनाभो नृहरिर्माधवस्तथा ॥
अक्षोभो जयतीर्थश्च ज्ञानसिन्धुर्महानिधिः ।विद्यानिधिश्च राजेन्द्रो जयधर्म्ममुनिस्तथा ॥
पुरुषोत्तमो ब्रह्मण्यो व्यासतीर्थमुनिस्तथा ।श्रीमाल्लक्ष्मीपतिः श्रीमान्माधवेन्द्रपुरिस्तथा ॥
संप्रदायविहीना ये मन्त्रास्ते निष्फला मताः ।अतः कलौ भविष्यन्ति चत्वारः संप्रदायिनः ।श्रीमाध्विरुद्रसनका वैष्णवाः क्षितिपावनाः ॥
”तन्त्रीक्तवैष्णवसंप्रदाया यथा, --श्रीशिव उवाच ।“वैखानः सामवेदादौ श्रीराधावल्लभी तथा ।गोकुलेशो महेशानि ! तथा वृन्दावनी भवेत् ॥
पाञ्चरात्रः पञ्चमः स्यात् षष्ठः श्रीवीरवैष्णवः ।रामानन्दी हविष्याशी निम्बार्कश्च महेश्वरि ॥
ततो भागवतो देवि दश भेदाः प्रकीर्त्तिताः ।शिखी मुण्डी जटी चैव द्बित्रिदण्डी क्रमेण च ॥
एकदण्डी महेशानि वीरशवस्तथव च ।सप्त पाशुपताः प्रोक्ता दशधा वष्णवा मताः ॥
एतेषां वासनं देवि ! शृणु यत्नेन शाम्भवि ।वेवेष्टि सव्वं संव्याप्य यस्तिष्ठति स वैष्णवः ॥
वैखानसादिदक्षाद्यैर्भूषितः स्मार्त्तवैष्णवः ।श्रीराधावल्लभं देवि शृणु यत्नेन शाम्भवि ॥
वैष्णवाचारनिरतो विष्णुतन्त्रैकपारगः ।अनन्यचेताः शान्तात्मा विष्णुचिन्तापरायणः ॥
श्रीराधावल्लभी देवि गोकुलेशं शृणु प्रिये ।नानाभूषणसम्पन्नो नानासुगन्धिभूषितः ॥
गवां कुलं प्रीणयिता केलिकृष्णस्वरूपधृक् ।शरीरमर्थं प्राणांश्च तन्निवेदनकारकम् ॥
अन्तःशक्तिपरो देवि वहिर्वैष्णवरूपधृक् ।गन्धर्व्वाचारनिरतो लतावेष्टनतत्परः ॥
संप्रदायो गोकुलेशः सर्व्वसिद्धिकरो भुवि ।वृन्दावनाख्यं देवेशि शृणु यत्नेन सांप्रतम् ॥
विगताशः प्रसन्नात्मा विष्णुभक्तिपरायणः ।कामिनीसङ्गचपलो वनक्रीडाविनोदधृक् ॥
सौगन्धभूषिततनुः स्त्रीध्यानैकपरायणः ।विष्णुसारूष्यतत्त्वज्ञः प्रोक्तो वृन्दावनी शिवे ॥
पाञ्चरात्रो महेणानि तथैव वीरवैष्णवः ।पूर्व्वमेव महेशानि कीर्त्तितः परमेश्वरि ॥
राशक्तिरिति विख्याता म शिवः परिकीर्त्तितः ।तदानन्दी शान्तचित्ती प्रसन्नात्मा विचारधृक् ॥
सर्व्वत्र समरूपश्च रामानन्दी प्रकीर्त्तितः ।हविष्याशं महेशानि यथावदवधारय ।पापसंहरणाशक्तो विष्णुभक्तो जितेन्द्रियः ॥
यमादिनियमैर्युक्तो भक्ताचारपरायणः ।स्वोपयोगफलाग्राही परकार्य्यपरायणः ॥
हविष्याशी महेशानि शिवभक्तिस्वरूपधृक् ।निम्बार्काख्यं संप्रदायं शृणु यत्नेन सांप्रतम् ॥
नित्यार्च्चनक्रमासक्तः स्वतन्त्रैकपरायणः ।बाह्यपूजादिनिरतो नान्यभक्तः प्रसन्नधीः ॥
आर्य्यपक्षान्वितः स्वच्छः स्वच्छन्दाचारतत्परः ।स्वतन्त्रः स्मार्त्तविद्बेषी निम्बार्को भगवान् हरिः ॥
अथ भागवतं देवि कथ्यते शृणु सांप्रतम् ॥
विष्णुभक्तैकनिपुणो विजातात्मा प्रसन्नधीः ।स्मार्त्तगर्व्वान्वितो देवि तदन्याचारतत्परः ॥
आर्य्यपक्षान्वितो देवि तथा स्वरूपवेशधृक् ।शैवद्बेषी तस्य सङ्गात् पुनः स्नानपरायणः ।केवलं विष्णुतत्त्वज्ञः प्रोक्तो भागवतः शिवे ॥
”इति शक्तिसङ्गमतन्त्रे १ खण्डे ८ पटलः ॥