| YouTube Channel

समूह्य (samUhya)

 
शब्दसागरः
English
समूह्य
mfn.
 (-ह्यः-ह्या-ह्यं) To be assembled or collected.
m.
 (-ह्यः)
1.
Sacrificial fire.
2. A place prepared for the reception of a sacri-
ficial fire. Ind. Having collected.
E.
 सम् completely, वह् to bear, or
ऊह् to reason,
aff.
 क्यप्, ण्यत् or ल्यप् ।
Yates
English
समूह्य (ह्यः-ह्या-ह्यं)
m.
 Sacrificial fire,
or place for it.
a. That should
be collected.
ind. Having col-
lected.
Spoken Sanskrit
English
समूह्य samUhya
adj.
 to be swept together
समूह्य samUhya
ind.
 having brought together
समूह्य samUhya
m.
 place prepared for the reception of the sacrificial fire
समूह्य कृषिकरण samUhya kRSikaraNa
n.
 collective farming
समूह्य- उत्तरदायिन् samUhya- uttaradAyin
adj.
 collectively responsible
Wilson
English
समूह्य
mfn.
 (-ह्यः-ह्या-ह्यं) To be assembled or collected.
m.
(-ह्यः)
1 Sacrificial fire.
2 A place prepared for the reception of a sacrificial fire. ind. Having
collected.
E.
 सम् completely, वह to bear, or ऊह to reason,
aff.
 क्यप् or
ल्यप्.
Apte
English
समूह्यः [samūhyḥ], A kind of sacrificial fire.
Apte 1890
English
समूह्यः A kind of sacrificial fire.
Monier Williams Cologne
English
1. सम्-ऊह्य᳡
mfn.
 to be swept together
&c.
 (in
Śulbas.
=
 समुह्य᳡-पुरीष above),
TS.
Kāṭh.
सम्-ऊह्य᳡
m.
 (scil. अग्नि) a kind of sacrificial fire (to be brought or carried by the priest),
Pāṇ.
 iii, 1, 131
a place prepared for the reception of the sacrificial fire,
W.
2. सम्-ऊह्य
ind.
 having brought together.
Monier Williams 1872
English
1. सम्-ऊह्य, अस्, आ, अम्, to be brought together
or assembled or collected
(अस्), m., scil. अग्नि, a
kind of sacrificial fire (to be brought or carried by
the priest)
a place prepared for the reception of a
sacrificial fire.
2. सम्-ऊह्य, ind. having brought together or
collected or assembled.
Apte Hindi
Hindi
समूह्यः
पुं*
 - सम् + ऊह् + ण्यत्
एक प्रकार की यज्ञाग्नि
L R Vaidya
English
samUhya {% m. %} A kind of sacred fire.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
समूह्यः,
पुं,
 (समूह्यते इति । सम् + ऊह + ण्यत् ।)यज्ञाग्निः । तत्पर्य्यायः । परिचाय्यः २ उप-चाय्यः ३ । इत्यमरः । २ । ७ । २० ॥
सम्यगूहयोग्ये, त्रि । निर्विसर्गश्चेदानन्तर्य्यार्थः । यथा, --“प्रागुदक्प्लवनं देशं समं वा परिसमूह्य ॥
”इति गोभिलसूत्रम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
समूह्य
पु०
 सम् + ऊह--ण्यत् । १ यज्ञियाग्नौ अमरः २ मम्यक्तर्क्ये
त्रि०
 २ यज्ञाग्निसंस्कारभेदे सि० कौ० ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ऊह वितर्के”@} 2 वितर्कः = सम्भावना।
ऊहकः-हिका, ऊहकः-हिका, 3 ऊजिहिषकः-षिका
ऊहिता-त्री, ऊहयिता-त्री, ऊजिहिषिता-त्री
समूहन्-न्ती, ऊहयन्-न्ती, -- 4 समूहिष्यन्-न्ती-ती, ऊहयिष्यन्-न्ती-ती, -- ऊहमानः, समूहमानः, ऊहयमानः, ऊजिहिषमाणः
ऊहिष्यमाणः, ऊहयिष्यमाणः, ऊजिहिषिष्यमाणः
ऊट्-ऊहौ-ऊहः
-- -- ऊहितम्-तः, ऊहितः-तम्, ऊजिहिषितः-तवान्
ऊहः, ऊहः, ऊजिहिषुः, ऊजिहयिषुः
ऊहितव्यम्, ऊहयितव्यम्, ऊजिहिषितव्यम्
ऊहनीयम्, ऊहनीयम्, ऊजिहिषणीयम्
ईषदूहः, दुरूहः, सूहः
-- -- 5 ऊह्यम्, 6 समूह्योऽग्निः ऊह्यम्, ऊजिहिष्यम्
ऊह्यमानः, 7 निरुह्यमानः, समुह्यमानः, ऊह्यमानः, ऊजिहिष्यमाणः
ऊहः, 8 प्रौहः, ऊहः, ऊजिहिषः
ऊहितुम्, ऊहयितुम्, ऊजिहिषितुम्
ऊहा, ऊहना, ऊजिहिषा, ऊजिहयिषा
ऊहनम्, 9 प्रोहणम्, ऊहनम्, ऊजिहिषणम्
10 ऊहित्वा, ऊहयित्वा, ऊजिहिषित्वा
समुह्य, निरुह्य, समूह्य, समूजिहिष्य
ऊहम् २, ऊहित्वा २, ऊहम् २, ऊहयित्वा २, ऊजिहिषम् २
ऊजिहिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (११६)
02
=>
 (१-भ्वादिः-६४८। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 [[१। ‘कुहोश्चुः’ (७-४-६२) इति अभ्यासे हकारस्य चुत्वम्।]]
04
=>
 [[२। ‘उपसगादस्यत्यूह्योर्वावचनम्’ (वा। १-३-३०) इति परस्मैपदं विकल्पेन।]]
05
=>
 [[आ। ‘द्राहितः शुभपथप्रकाशने सस्वजेऽथ तमनूह्यवैभवः। गाढमैत्ररसगृह्यमाणधीर्भूषण- ग्लहनघुंषितो बलः।।’ धा। का। १-८२।]]
06
=>
 [[३। ‘अग्नौ परिचाय्योपचाय्यसमूह्याः’ (३-१-१३१) इति ण्यत्प्रत्ययान्तो निपातितः।]]
07
=>
 [[४। ‘उपसर्गाद्ध्नस्व ऊहतेः’ (७-४-२३) इति यादौ क्ङिति ह्रस्वः।]]
08
=>
 [[५। ‘प्रादूहोढ--’ (वा। ६-१-८९) इति वृद्धिः।]]
09
=>
 [[६। ‘कृत्यचः’ (८-४-२९) इति णत्वम्।]]
10
=>
 [पृष्ठम्०११६+ २३]