| YouTube Channel

समूहालम्बन (samUhAlambana)

 
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
समूहालम्बन
त्रि०
समूहमालम्बते विषयतया + लयि-ल्यु नानाप्रकारतानिरूपितनानाविशेष्यताशालिनिज्ञाने तत्र संशये नानाप्रकारतानिरूपिताया एकवि-शेष्यतायाः सत्त्वात् समूहालम्बनत्वम् धवखदिरौद्वावित्यादौ दण्डी कुण्डी देवदत्त इत्यादौ वाक्यज-नितबाधस्यापि समूहालम्बनत्वं तत्रोभयनिंरूपितयोःविशेष्यतयोर्द्वयोरेवाङ्गोकारात् द्वन्द्वात्परश्रूयमाणशब्दस्यप्रत्येकान्वयनियमेन प्रथमार्थद्वित्वस्म प्रत्येकवृत्तित्वात्तच्च समवायेनैवेति बोध्यम् अतएव शब्दचिन्तामणौमणिकृता धवखदिरपलाशांश्छिनत्तोत्यादौ प्रत्येककर्मतायाएव विभिन्नक्रियायावन्वय इत्युक्तम् अत उक्तस्थलेविशेष्यताद्वयम् धवखदिरौ द्वावित्यादावपि द्वित्वस्य समवायसम्बन्धेन धवादिवृत्तित्वात् विशेष्यताद्वयाङ्गीकारेऽपिनक्षत्यभावात् तेनैव धवखदिरौ द्वाविति प्रतीतिवा-रणसम्भवात् घटं पटञ्च पश्यतीत्यादौ दर्शनक्रियायांघटपटयोरन्वयसम्भवे तु समूहालम्बनमिति भेदःइत्यादिबोध्यम् यदि आत्मघटयोर्नात्मत्वमित्यादिप्रयोगसाधुत्वार्थं पर्य्याप्तिसम्बन्धेनैव द्वित्वादेर्वोघोऽङ्गी-क्रियते तदा तस्य समूहालम्बनत्वम्