| YouTube Channel

समुदाय (samudAya)

 
शब्दसागरः
English
समुदाय
m.
 (-यः)
1. War, battle.
2. Multitude, quantity, number, heap.
3. Rise, ascent.
4. The rear or reserve of an army.
E.
 सम् and उद्
up, इण् to go,
aff.
 णच्
also समुदय ।
Capeller Eng
English
समुदाय
m.
 union, combination, aggregate.
Yates
English
समुदा-य (यः) 1.
m.
 War
multitude
ascent
rear of an army.
Wilson
English
समुदाय
m.
 (-यः)
1 War, battle.
2 Multitude, quantity, number, heap.
3 Rise, ascent.
4 The rear or reserve of an army.
E.
 सम् and उट् up, इण् to go,
aff.
 णच्
also समुदय.
Apte
English
समुदायः [samudāyḥ], 1 A collection, multitude
&c.
A word of more than one syllable
see समुदय.
Comp.
 -अनुसमयः doing a group of details as a composite whole with reference to one thing, then with another and so on, (see अनुसमय). -प्रसिद्धिः denotation of an expression or word as a whole
न चावयवप्रसिद्ध्या समुदायप्रसिद्धिर्बाध्यते इत्युक्तम् ŚB. on MS.* 6.8.41. -शब्दः a collective expression
नायमेकान्तः यत् समुदायशब्देन संयोज्योच्यते तत् समुदितानामेव भवतीति ŚB. on MS.* 11.1.2.
Apte 1890
English
समुदायः 1 A collection, multitude &c.
2 A word of more than one syllable
see समुदाय.
Monier Williams Cologne
English
सम्-उदाय
m.
 combination, collection, multitude, mass, totality, a whole,
Prāt.
Kāv.
Pañcat.
(with Buddhists)
=
 सम्-उदय,
Sarvad.
a partic. Nakṣatra,
VarYogay.
war, battle,
L.
the rear or reserve of an army,
L.
Monier Williams 1872
English
सम्-उदाय, अस्, m. rise, ascent
a collection, mul-
titude, quantity, number, heap, mass, aggregate,
whole, totality
a word of more than one syllable
war, battle
the rear or reserve of an army.
Benfey
English
समुदाय समुदाय, see समुदय।
Hindi
Hindi
इकट्ठे भीड़
Apte Hindi
Hindi
समुदायः
पुं*
 - सम् + उद् + अय् + घञ्
"संग्रह, समुच्चय आदि"
L R Vaidya
English
samudAya {% m. %} 1. Rising (as of the sun)
2. rise
3. a day
4. effort
5. revenue
6. multitude, number, heap, स्वभाचादुद्भूतां गुणसमुदयावाप्तिविषयाम् Hit.i.
7. war, battle
8. the rear of an army.
Indian Epigraphical Glossary
English
Samudāya (EI 25), official designation.
samudāya (ASLV), same as gaṇa-bhoga
a tenure in which
land is enjoyed by a group of people.
(SITI), a village under the gaṇa-bhoga tenure.
(SITI), village common
managing committee of
a temple.
Abhyankara Grammar
English
समुदाय aggregate, totality, collection of individual members: cf. समुदाये प्रवृत्ताः शब्दाः क्वचिदवयवेष्वपि वर्तन्ते also cf. समुदये व्याकरणशब्दः अवयवे नोपपद्यते M.Bh. Ahnika 1 Vart, 14: cf. also समुदाये वाक्यपरिसमाप्तिः।Par.Sek.Pari.108.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
प्राणः स्थाम तरः पराक्रमबलद्युम्नानि शौर्यौजसी
शुष्मं शुष्म च शक्तिरूर्जसहसी युद्धं तु संख्यं कलिः ।
p{0033}
संग्रामाहवसंप्रहारसमरा जन्यं युदायोधनं
संस्फोटः कलहो मृधं प्रहरणं संयद्रणो विग्रहः ॥ ७९६ ॥
द्वन्द्वं समाघातसमाह्वयाभिसंपातसंमर्दसमित्प्रघाताः ।
आस्कन्दनाजिप्रधनान्यनीकमभ्यागमश्च प्रविदारणं च ॥ ७९७ ॥
समुदायः समुदयो राटिः समितिसंगरौ ।
अभ्यामर्दः संपरायः समीकं सांपरायिकम् ॥ ७९८ ॥
आक्रन्दः संयुगश्चाथ नियुद्धं तद्भुजोद्भवम् ।
-wordlist-
प्राण (पुं), स्थामन् (क्ली), तरस् (क्ली), पराक्रम (पुं), बल (पुंक्ली), द्युम्न (क्ली), शौर्य (क्ली), ओजस् (क्ली), शुष्म (क्ली), शुष्मन् (क्ली), शक्ति (स्त्री), ऊर्ज (पुंस्त्री), सहस् (क्ली), युद्ध (क्ली), सङ्ख्य (पुंक्ली), कलि (पुं), सङ्ग्राम (पुं), आहव (पुं), सम्प्रहार (पुं), समर (पुंक्ली), जन्य (पुंक्ली), युध् (स्त्री), आयोधन (क्ली), संस्फोट (पुं), कलह (पुं), मृध (क्ली), प्रहरण (क्ली), संयत् (क्ली), रण (पुंक्ली), विग्रह (पुं), द्वन्द्व (क्ली), समाघात (पुं), समाह्वय (पुं), अभिसम्पात (पुं), सम्मर्द (पुं), समिध् (स्त्री), प्रघात (पुं), आस्कन्दन (क्ली), आजि (स्त्री), प्रधन (पुं), अनीक (पुंक्ली), अभ्यागम (पुं), प्रविदारण (पुं), समुदाय (पुं), समुदय (पुं), राटि (स्त्री), समिति (स्त्री), सङ्गर (पुं), अभ्यामर्द (पुं), सम्पराय (पुंक्ली), समीक (क्ली), साम्परायिक (क्ली), आक्रन्द (पुं), संयुग (पुंक्ली), नियुद्ध (क्ली)
--source--
संघाते प्रकरौघवारनिकरव्यूहाः समूहश्चयः
संदोहः समुदायराशिविसरव्राताः कलापो व्रजः ।
कूटं मण्डलचक्रवालपटलस्तोमा गणः पेटकं
वृन्दं चक्रकदम्बके समुदयः पुञ्जोत्करौ संहतिः ॥ १४११ ॥
समवायो निकुरम्बं जालं निवहसंचयौ ।
जातं तिरश्चां तद्यूथं संघसार्थौ तु देहिनाम् ॥ १४१२ ॥
-wordlist-
सङ्घात (पुं), प्रकर (पुं), ओघ (पुं), वार (पुंक्ली), निकर (पुं), व्यूह (पुं), समूह (पुं), चय (पुं), सन्दोह (पुं), समुदाय (पुं), राशि (पुं), विसर (पुं), व्रात (पुं), कलाप (पुं), व्रज (पुं), कूट (पुंक्ली), मण्डल (त्रि), चक्रवाल (पुं), पटल (स्त्रीक्ली), स्तोम (पुं), गण (पुं), पेटक (त्रि), वृन्द (क्ली), चक्र (पुंक्ली), कदम्बक (क्ली), समुदय (पुं), पुञ्ज (पुं), उत्कर (पुं), संहति (स्त्री), समवाय (पुं), निकुरुम्ब (क्ली), जाल (स्त्रीक्ली), निवह (पुं), सञ्चय (पुं), जात (क्ली), यूथ (क्ली), सङ्घ (पुं), सार्थ (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
समुदायः,
पुं,
 (सम् + उत् + अय + घञ् ।)समूहः । युद्धम् । इत्यमरः । २ । ५ । ४०
२ । ८ । १०६ ॥
पृष्ठस्थायिबलम् । इत्यजयः ॥
समुच्छ्रयः । इति मेदिनी ॥
Capeller
German
समुदाय
m.
 Vereinigung, ein Ganzes.
Burnouf
French
समुदाय समुदाय
m.
 cf. समुदय।
Stchoupak
French
सम्-उदाय-
m.
 collection, multitude, agrégat, totalité, ensemble
-मय- -ई- a. ifc. fait d'une multitude de.