समुदय (samudaya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 समुदय m.
  (-यः)
	 1. Multitude,  number,  heap or quantity.
	 2. War, 
battle.
	 3. Assent,  rise.
	 4. Rising,  (as of the sun,  &c.)
	 5. Effort, 
exertion,  perseverance.
	 6. A day.
	 7. The rear of an army.
	 8.
Revenue.
 E.
  सम् and उद् before इण् to go,  aff.
   अच् or णच्
 also
समुदाय ।

Capeller Eng

English

 समुदय m.
  (n. ) coming together,  meeting,  gathering, 
combination,  aggregate (w.  कृ collect,  assemble)
 revenue,  income, 
success,  prosperity.

Yates

English

 समुदय (यः) 1.
m.
  Ascent
 rise
 ac-
cumulation
 war
 effort
 a day.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

समुदय 	-	 samudaya 	-	 m.
  	-	  producing cause
समुदय 	-	 samudaya 	-	 m.
  	-	  junction
समुदय 	-	 samudaya 	-	 m.
  	-	  war
समुदय 	-	 samudaya 	-	 m.
  	-	  day
समुदय 	-	 samudaya 	-	 m.
  	-	  assemblage
समुदय 	-	 samudaya 	-	 m.
  	-	  aggregation
समुदय 	-	 samudaya 	-	 m.
  	-	  success
समुदय 	-	 samudaya 	-	 m.
  	-	  coming together
समुदय 	-	 samudaya 	-	 m.
  	-	  multitude
समुदय 	-	 samudaya 	-	 m.
  	-	  aggregate of the constituent elements or factors of any being or existence
समुदय 	-	 samudaya 	-	 m.
  	-	  rising
समुदय 	-	 samudaya 	-	 m.
  	-	  union
समुदय 	-	 samudaya 	-	 m.
  	-	  combination
समुदय 	-	 samudaya 	-	 m.
  	-	  income
समुदय 	-	 samudaya 	-	 m.
  	-	  aggregate
समुदय 	-	 samudaya 	-	 m.
  	-	  prosperity
समुदय 	-	 samudaya 	-	 m.
  	-	  collection
समुदय 	-	 samudaya 	-	 m.
  	-	  battle
समुदय 	-	 samudaya 	-	 m.
  	-	  revenue
समुदय 	-	 samudaya 	-	 n.
  	-	  auspicious moment

Wilson

English

 समुदय
m.
  (-यः)
1 Multitude,  number,  heap or quantity.
2 War,  battle.
3 Assent,  rise.
4 Rising,  (as of the sun,  &c.)
5 Effort,  exertion,  perseverance.
6 A day.
E.
  सम् and उट् before इ to go,  aff.
   णच्
 also समुदाय.

Apte

English

समुदयः [samudayḥ],  1 Ascent,  rising up (of the sun).

Rise (in general).

A collection,  multitude,  number,  heap
 सामर्थ्यानामिव समुदयः संचयो वा गुणानाम् U.*
  6.9.

Combination. 

The whole.

Revenue
 Ms.*
  7.56 (com.  समुदयन्त्युत्पद्यन्ते$स्मादर्था इति समुदयः).

Effort,  exertion. 

War,  battle
 महासमुदयं चक्रे शरैः सन्नतपर्वभिः Mb.
 *  6.116.45.

Day.

The rear of an army.

Finance,  account
 सर्वं राज्ञः समुदयमायं च व्ययमेव च । एका$हं वेद्मि कल्याणि पाण्डवानां यशस्विनि ॥ Mb.
 *  2.233.53.

A producing cause
 आश्रमेषु चतुर्ष्वाहुर्दममेवोत्तमं व्रतम् । तस्य लिङ्गं प्रवक्ष्यामि येषां समुदयो दमः ॥ Mb.
 *  5.63.13.

यम् The rising of a planet &c.
 

An auspicious moment (लग्न).

Apte 1890

English

 समुदयः 1 Ascent,  rising up(of the sun). 
Rise (in general). 
A collection,  multitude,  number,  heap
 सामर्थ्यानामिव समुदयः संचयो वा गुणानां U. 6. 9. 
Combination. 
The whole. 
Revenue. 
Effort,  exertion. 
War,  battle. 
Day. 
The rear of an army. 
यं 1 The rising of a planet &c. 
An auspicious moment (लग्न). 

Monier Williams Cologne

English

 सम्-उदय m.
  (rarely n.
 ) coming together,  union,  junction,  combination,  collection,  assemblage,  multitude,  aggregation,  aggregate (acc.   with √ कृ,  ‘to collect or assemble’),  MaitrUp.
   
 MBh.
   &c.
  

 (with Buddhists) the aggregate of the constituent elements or factors of any being or existence (in later times equivalent to ‘existence’ itself),  Buddh.
 
 Sarvad.

 a producing cause (e.g. दुःखस्° ‘the cause of suffering’),  Dharmas.
  22

 income,  revenue,  Mn.
  
 MBh.

 success,  prosperity,  Mṛcch.

 war,  battle,  L.
 

 a day,  L.
 

 =
  उद्गम or समुद्गम,  L.
 

 rising (of the sun &c.
  ),  W.
 

 सम्-उदय n.
  an auspicious moment (=  लग्न),  L.
 

Monier Williams 1872

English

 सम्-उदय,  अस्,  m. going upwards,  rise,  ascent, 
rising (of the sun &c.)
 coming together,  collection, 
multitude,  number,  heap,  quantity
 totality,  the
whole
 revenue
 combination,  mixture,  blending
together
 effort,  exertion,  perseverance
 war, 
battle
 the rear or reserve of an army
 a day
(अम्),  n. the rising of a planet,  &c.
 an auspicious
moment (= लग्न).

Benfey

English

 समुदय and समुदाय समुदा̆य,  i. e.
सम्-उद्-इ + अ,  m.
 
 1. Rising (as of the
sun),  rise.
 2. A day.
 3. Effort.
 4.
Revenue,  Man.  7,  56 (ă).
 5. Multi-
tude,  Pañc. 82,  5 (आ)
 number,  heap, 
Utt. Rāmac. 145,  8
 Chr. 53,  5 (समु-
दयं बलानां कृत्वा,  Having col-
lected his armies).
 6. War,  battle.
 7.
The rear or reserve of an army.

Apte Hindi

Hindi

समुदयः
पुं*
  - सम् + उद् + इ + अच्
"चढ़ाई,  (सूर्य का) उदय होना"

समुदयः
पुं*
  - सम् + उद् + इ + अच्
उगना

समुदयः
पुं*
  - सम् + उद् + इ + अच्
"संग्रह,  समुच्चय,  संख्या,  ढेर"

समुदयः
पुं*
  - सम् + उद् + इ + अच्
सम्मिश्रण

समुदयः
पुं*
  - सम् + उद् + इ + अच्
संपूर्ण

समुदयः
पुं*
  - सम् + उद् + इ + अच्
राजस्व

समुदयः
पुं*
  - सम् + उद् + इ + अच्
"प्रयत्न,  चेष्टा"

समुदयः
पुं*
  - सम् + उद् + इ + अच्
संग्राम युद्ध

समुदयः
पुं*
  - सम् + उद् + इ + अच्
दिन

समुदयः
पुं*
  - सम् + उद् + इ + अच्
सेना का पिछला भाग

L R Vaidya

English

 samudaya {% m. %} 1. Rising (as of the sun)
rise
a day
effort
revenue
multitude,  number,  heap,  स्वभाचादुद्भूतां गुणसमुदयावाप्तिविषयाम् Hit.i.
war,  battle
the rear of an army.

Bopp

Latin

 समुदय m. (r. इ c. उत् praef. सम् s. अ) turba,  caterva, 
multituda. AM. II. 5. 40. HIT. 36. 15.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 samudaya,  m. (rarely nt. in Mv,  〔ii.138.4〕
 = Pali id.
 cf. Skt. udaya
 see also samodaya),  origin: duḥkha-sam°,  origin of misery,  the second of the four Noble Truths,  see s.v. āryasarya
 also used alone,  without duḥkha,  in the same sense,  Mvy 〔1221 ff.〕
 〔1312〕
 Dharmas 〔21〕
 Bbh 〔38.10〕. See also next.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

kun ti 'byung ba
१) समुदय २) समुदाचार

kun nas 'byung ba
समुदय

kun 'byung ba
१) समुदय २) समुदाचार

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
प्राणः स्थाम तरः पराक्रमबलद्युम्नानि शौर्यौजसी
शुष्मं शुष्म च शक्तिरूर्जसहसी युद्धं तु संख्यं कलिः ।
p{0033}
संग्रामाहवसंप्रहारसमरा जन्यं युदायोधनं
संस्फोटः कलहो मृधं प्रहरणं संयद्रणो विग्रहः ॥ ७९६ ॥
द्वन्द्वं समाघातसमाह्वयाभिसंपातसंमर्दसमित्प्रघाताः ।
आस्कन्दनाजिप्रधनान्यनीकमभ्यागमश्च प्रविदारणं च ॥ ७९७ ॥
समुदायः समुदयो राटिः समितिसंगरौ ।
अभ्यामर्दः संपरायः समीकं सांपरायिकम् ॥ ७९८ ॥
आक्रन्दः संयुगश्चाथ नियुद्धं तद्भुजोद्भवम् ।
-wordlist-
 
प्राण (पुं),  स्थामन् (क्ली),  तरस् (क्ली),  पराक्रम (पुं),  बल (पुंक्ली),  द्युम्न (क्ली),  शौर्य (क्ली),  ओजस् (क्ली),  शुष्म (क्ली),  शुष्मन् (क्ली),  शक्ति (स्त्री),  ऊर्ज (पुंस्त्री),  सहस् (क्ली),  युद्ध (क्ली),  सङ्ख्य (पुंक्ली),  कलि (पुं),  सङ्ग्राम (पुं),  आहव (पुं),  सम्प्रहार (पुं),  समर (पुंक्ली),  जन्य (पुंक्ली),  युध् (स्त्री),  आयोधन (क्ली),  संस्फोट (पुं),  कलह (पुं),  मृध (क्ली),  प्रहरण (क्ली),  संयत् (क्ली),  रण (पुंक्ली),  विग्रह (पुं),  द्वन्द्व (क्ली),  समाघात (पुं),  समाह्वय (पुं),  अभिसम्पात (पुं),  सम्मर्द (पुं),  समिध् (स्त्री),  प्रघात (पुं),  आस्कन्दन (क्ली),  आजि (स्त्री),  प्रधन (पुं),  अनीक (पुंक्ली),  अभ्यागम (पुं),  प्रविदारण (पुं),  समुदाय (पुं),  समुदय (पुं),  राटि (स्त्री),  समिति (स्त्री),  सङ्गर (पुं),  अभ्यामर्द (पुं),  सम्पराय (पुंक्ली),  समीक (क्ली),  साम्परायिक (क्ली),  आक्रन्द (पुं),  संयुग (पुंक्ली),  नियुद्ध (क्ली)

--source--
 
संघाते प्रकरौघवारनिकरव्यूहाः समूहश्चयः
संदोहः समुदायराशिविसरव्राताः कलापो व्रजः ।
कूटं मण्डलचक्रवालपटलस्तोमा गणः पेटकं
वृन्दं चक्रकदम्बके समुदयः पुञ्जोत्करौ संहतिः ॥ १४११ ॥
समवायो निकुरम्बं जालं निवहसंचयौ ।
जातं तिरश्चां तद्यूथं संघसार्थौ तु देहिनाम् ॥ १४१२ ॥
-wordlist-
 
सङ्घात (पुं),  प्रकर (पुं),  ओघ (पुं),  वार (पुंक्ली),  निकर (पुं),  व्यूह (पुं),  समूह (पुं),  चय (पुं),  सन्दोह (पुं),  समुदाय (पुं),  राशि (पुं),  विसर (पुं),  व्रात (पुं),  कलाप (पुं),  व्रज (पुं),  कूट (पुंक्ली),  मण्डल (त्रि),  चक्रवाल (पुं),  पटल (स्त्रीक्ली),  स्तोम (पुं),  गण (पुं),  पेटक (त्रि),  वृन्द (क्ली),  चक्र (पुंक्ली),  कदम्बक (क्ली),  समुदय (पुं),  पुञ्ज (पुं),  उत्कर (पुं),  संहति (स्त्री),  समवाय (पुं),  निकुरुम्ब (क्ली),  जाल (स्त्रीक्ली),  निवह (पुं),  सञ्चय (पुं),  जात (क्ली),  यूथ (क्ली),  सङ्घ (पुं),  सार्थ (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

सङ्ग्राम
सङ्ग्राम,  समिति,  समित्,  समर,  संख्य,  समीक,  रण,  युद्ध,  युध्,  प्रधन,  मृध,  समुदय,  संयत्,  कलि,  संयुग,  द्वन्द्व,  आयोधन,  सम्प्रहार,  कलह,  आक्रन्द,  आहव,  अभ्यागम,  संस्फोट,  प्रविदारण,  प्रहरण,  अनीक,  आजि,  सङ्गर,  सम्पराय,  समाघात,  प्रघात,  समाह्वय,  जन्य,  अभिसम्पात,  सम्मर्द,  विग्रह
सङ्ग्रामः समितिः समिच्च समरं संख्यं समीकं रणं, 
युद्धं युत्प्रधनं मृधं समुदयः संयत्कलिः संयुगम् ।
द्वन्द्वायोधनसम्प्रहारकलहाक्रन्दाहवाभ्यागमाः, 
संस्फोटप्रविदारणप्रहरणानीकाजयः सङ्गरः ॥ ४५३ ॥
सम्परायः समाघातः प्रघातश्च समाह्वयः ।
जन्यं स्यादभिसम्पातः सम्मर्दो विग्रहस्तथा ॥ ४५४ ॥
verse 2.1.1.453
page 0052

निकर
निकर,  निकाय,  निवह,  विसर,  व्रज,  पुञ्ज,  समूह,  सञ्चय,  समुदय,  सार्थ,  यूथ,  निकुरम्ब,  कदम्ब,  पूग,  राशि,  चय,  समवाय,  वृन्द,  सन्दोह,  समाज,  वितान,  संहति,  प्रकर,  घन,  ओघ,  संघ,  संघात,  व्रात,  कुल,  उत्कर,  पटल,  पेटक,  चक्र,  चक्रवाल,  मण्डल,  जाल,  जात,  व्यूह,  वार,  स्तोम
निकरनिकायनिवहविसरव्रजपुञ्जसमूहसञ्चयाः, 
समुदयसार्थयूथनिकुरम्बकदम्बकपूगराशयः ।
चयसमवायवृन्दसन्दोहसमाजवितानसंहति-
प्रकरघनौघसंघसंघातव्रातकुलोत्कराः स्मृताः ॥ ६८६ ॥
पटलं पेटकं चक्रं चक्रवालं च मण्डलम् ।
जालं जातं तथा व्यूहवारस्तोमाश्च ते स्मृताः ॥ ६८७ ॥
verse 4.1.1.686
page 0079

नाममाला

Sanskrit

व्रात,  पूग,  समाज,  समूह,  सन्तति,  व्रज,  व्यूह,  निकाय,  निकुर,  निकुरम्ब,  कदम्बक,  ओघ,  समुदय,  सङ्घ,  सङ्घात,  समिति,  तति,  निचय,  प्रकर,  पङ्क्ति
व्रातः पूगः समाजश्च समूहः सन्ततिर्व्रजः ।
व्यूहो निकायो निकुरो निकुरम्बं कदम्बकम् ॥ १३९ ॥
ओघः समुदयः सङ्घः सङ्घातः समितिस्ततिः ।
निचयः प्रकरः पङ्क्तिः पशूनां समजो व्रजः ॥ १४० ॥
verse 0.1.1.139
page 0069

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 समुदयं,  क्ली,
   (सम् + उत् + इण् + अच् ।)लग्नम् । यथा,  --“सामर्थ्यं तनु कल्यते समुदये वित्तं कुटुम्बं ततोविक्रान्तिं सहजं तृतीयभवने योधञ्च सञ्चि-न्तयेत् ।”इत्यादि ज्योतिस्तत्त्वम् ॥
षण्णाडीचक्रान्तर्गतचतुर्थनाडी । सा तु जन्म-नक्षत्रावधिकाष्टादशनक्षत्ररूपा । तत्पर्य्यायः ।सामुदायिकम् २ । यथा,  ज्योतिस्तत्त्वे ।“जन्मर्क्षं कर्म्म ततो दशमं सांघातिकंषोडशभम् ।समुदयमष्टादशभं विनाशसंज्ञं त्रयोविंशम् ॥
सन्तप्ते सामुदायिके मित्रभूत्यर्थसंक्षयः ॥
”

 समुदयः,  पुं,
   (सम् + उत् + इण् + अच् ।) समूहः ।इत्यमरः । २ । ५ । ४० ॥
 (यथा,  कथासरित्-सागरे । १० । १९६ ।“तमुपाजग्मतुस्तौ च सेनासमुदयान्वितौ ।तं विज्ञायैव संबन्धं मुदा दुहितृवत्सलौ ॥
”)युद्धम् । (यथा,  महाभारते । ६ । ११३ । ४४ ।“द्रोणः पाञ्चालपुत्त्रेण समागम्य महारणे ।महासमुदयं चक्रे शरैः सन्नतपर्व्वभिः ॥
”)समुद्गमः । इति मेदिनी ॥
 दिवसः । इतिशब्दचन्द्रिका ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 समुदय पु०
  सम् + उद् + इण अच् । १ समूहे अभरः २ युद्धे३ समुद्गमे मेदि० ४ दिवमे शब्दर० । ज्योतिषोक्ते ५ लग्नेन०  । ३ षड्नाडीचक्रम्ये जन्मतारवधिके अष्टादशनक्षत्रेचक्रशब्दे पृ० दृश्यम् । घञतः समहे युद्धे पु०
  अमरः ।पृष्ठस्थसैन्ये अजयः अत्युन्नतौ मेदि० ।

Capeller

German

 समुदय m.
  (n. ) Vereinigung,  Ansammlung
Einkommen,  Einkünfte,  Erfolg,  Gelingen. 

Burnouf

French

 समुदय समुदय m.
  (उत्
 अय,  de इ) ascension, 
montée.
		 Réunion,  multitude
		 bataille.
		 Effort.

Stchoupak

French

 सम्-उदय-
 m.
  (rar. nt.) réunion,  assemblage,  multitude (-अं कृ-
assembler) 
 revenu 
 succès,  prospérité 
 (bouddh.) ensemble des éléments
ou facteurs constituants d'un être
 ou d'une existence 
 -इन्-
a. ifc. uni à,  pourvu de.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.