समीर (samIra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 समीर m.
  (-रः) Air,  wind.
 E.
  सम् every way,  ईर् to go,  aff.
   अच् ।

Capeller Eng

English

 समीर m.
  wind,  air (also in the body).

Yates

English

 समी_र (रः) 1.
m.
  Air,  wind.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

समीर 	-	 samIra 	-	 m.
  	-	 breeze
अत्र वायुः सुष्ठु वाति 	-	 atravAyuHsuSThuvAti 	-	 sent.
  	-	 Nicebreezehere.
मन्दमारुत 	-	  mandamAruta 	-	 m.
  	-	 breeze
मन्दानिल 	-	  mandAnila 	-	 m.
  	-	 breeze
उपश्वस 	-	  upazvasa 	-	 m.
  	-	 breeze
पवन 	-	  pavana 	-	 m.
  	-	 breeze
मातरिश्वन् 	-	  mAtarizvan 	-	 m.
  	-	 breeze
समीरण 	-	  samIraNa 	-	 m.
  	-	 breeze
शीतलवात 	-	  zItalavAta 	-	 m.
  	-	  cool breeze
मन्द समीर 	-	  manda samIra 	-	 m.
  	-	  light breeze  [ Beaufort scale 2 ]
मलयानिल 	-	  malayAnila 	-	 m.
  	-	  fresh breeze  [ Beaufort scale 5 ]
प्रवात 	-	  pravAta 	-	  strong breeze  [ Beaufort scale 6 ]
धीर समीर 	-	  dhIra samIra 	-	 m.
  	-	  gentle breeze  [ Beaufort scale 3 ]
मधुपवन 	-	  madhupavana 	-	 m.
  	-	  vernal breeze
मन्दानिल 	-	  mandAnila 	-	 m.
  	-	  gentle breeze
मन्दसमीरण 	-	  mandasamIraNa 	-	 m.
  	-	  gentle breeze
स्वेदचूषक 	-	  svedacUSaka 	-	 m.
  	-	  cooling breeze
समीर 	-	  samIra 	-	 m.
  	-	  moderate breeze  [ Beaufort scale 4 ]
कदम्बवायु 	-	  kadambavAyu 	-	 m.
  	-	  fragrant breeze
कदम्बानिल 	-	  kadambAnila 	-	 m.
  	-	  fragrant breeze
शीतलवातक 	-	  zItalavAtaka 	-	 adj.
  	-	  having cool breezes
सेवते  { सेव् } 	-	  sevate  { sev } 	-	 verb 	-	  refresh by soft breezes
प्रवातसुभग 	-	  pravAtasubhaga 	-	 adj.
  	-	  delightful by a fresh breeze
कदम्बानिल 	-	  kadambAnila 	-	 m.
  	-	  accompanied by fragrant breezes
मञ्जुगुञ्जत्समीर 	-	  maJjuguJjatsamIra 	-	 adj.
  	-	  exhaling a sweet-sounding breeze or breath

 
   समीर   samIra   m.
   breeze   
   समीर  samIra  m.
   air   
   समीर  samIra  m.
   zamI tree  
   समीर  samIra  m.
   wind   
   समीर  samIra  m.
   god of wind  
   समीर  samIra  m.
   moderate breeze  [ Beaufort scale 4 ]   
   धीर समीर  dhIra samIra  m.
   gentle breeze  [ Beaufort scale 3 ]  
   मन्द समीर  manda samIra  m.
   light breeze  [ Beaufort scale 2 ]   
   अतिमन्द समीर  atimanda samIra     light air  [ Beaufort scale 1 ]     
            

Wilson

English

 समीर
m.
  (-रः) Air,  wind.
E.
  सम् every way,  ईर to go,  aff.
   अच्.

Apte

English

समीरः [samīrḥ],  1 Air,  wind
 धीरसमीरे यमुनातीरे Gīt.*
  5.

The Śamī tree. Comp.
   -लक्ष्मन् n.
  dust
 हताचिरद्युतिनि समीरलक्ष्मणि Śi.*
  7.63. -सारः Aegle Marmelos (Mar.  बेल).

Apte 1890

English

 समीरः 1 Air,  wind
 धीरसमीरे यमुनातीरे Gīt. 5. 
2 The Śamī tree. 

Monier Williams Cologne

English

 सम्-ईर m.
  air,  breeze,  wind (also of the body See below),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 the god of wind,  L.
 

 the Śamī tree,  MW.
  

 pl.
  N.
  of a people,  MBh.
  

Monier Williams 1872

English

 सम्-ईर,  अस्,  m. air,  wind
 the Samī tree
 (आस्), 
m. pl.,  N. of a people.

Macdonell

English

 समीर sam-īra,  m.
  wind (also in the body)
 🞄-īraṇa,  a.
  setting in motion
 stimulating
 🞄m.  wind
 god of wind
 -īra-lakṣman,  n.
  🞄(token of wind),  dust
 -īhā,  f.
  desire,  longing,  🞄striving after (—°)
 -īhita,  pp. √ th
 n.
  🞄desire,  wish.

Benfey

English

 समीर and समिर समी̆र,  i. e. सम्
-ईर् + अ,  m.
  Air,  wind,  Bhāg. P. 8,  24, 
36
 Prab. 80,  3.

Apte Hindi

Hindi

समीरः
पुं*
  - सम् + ईर् + अच्
"हवा,  वायु"

समीरः
पुं*
  - सम् + ईर् + अच्
"शमीवृक्ष,  जैंड़ी का पेड़"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

सम् + ईर = समीरयति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೇಳು /ಸರಿಯಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸು
सम् + ईर = समीरयति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರೇರಿಸು

L R Vaidya

English

 samIra {% m. %} 1. Air,  wind,  धीरसमीरे यमुनातीरे Git.G.v.
 2. the Śamī tree.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

७,  अग,  अचल,  अद्रि,  अनिल,  अश्व,  ऋषि,  कलत्र,  कुलाचल,  क्षितिभृत् क्ष्माधर,  क्ष्माभूत्,  गन्धन्वह,  गन्धवह,  गिरि,  घोटा,  छन्द,  छन्दस्,  तत्त्व,  तापस,  तुरग,  तुरङ्ग,  दिविचर,  द्वीप,  धरणिधर,  धराधर,  धरित्रीधर,  धातु,  धी,  नग,  पन्नग,  पर्वत,  पवन,  भय,  भूधर,  भूध,  भूभृत्,  मरुत्,  महीधर,  महीघ्र,  मातृका,  मारुत,  मुनि,  यति,  लोक,  वक्री,  वाजि,  वात,  वायु,  वार,  वासर,  व्यसन,  शिला,  शिलोच्चय,  शैल,  सप्त,  समीर,  समीरण,  स्थिर,  स्वर,  हय

Bopp

Latin

 समीर m. (r. ईर् praef. सम् s. अ) ventus. GITA-GOV. 5.
2.
 vid. sq.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
वायुः समीरसमिरौ पवनाशुगौ नभःश्वासो नभस्वदनिलश्वसनाः समीरणः ।
वातोऽहिकान्तपवमानमरुत्प्रकम्पनाः कम्पाङ्कनित्यगतिगन्धवहप्रभञ्जनाः ॥ ११०६ ॥
मातरिश्वा जगत्प्राणः पृषदश्वो महाबलः ।
मारुतः स्पर्शनो दैत्यदेवो झञ्झा स वृष्टियुक् ॥ ११०७ ॥
-wordlist-
 
वायु (पुं),  समीर (पुं),  समिर (पुं),  पवन (पुं),  आशुग (पुं),  नभःश्वास (पुं),  नभस्वत् (पुं),  अनिल (पुं),  श्वसन (पुं),  समीरण (पुं),  वात (पुं),  अहिकान्त (पुं),  पवमान (पुं),  मरुत् (पुं),  प्रकम्पन (पुं),  कम्पाङ्क (पुं),  नित्यगति (पुं),  गन्धवह (पुं),  प्रभञ्जन (पुं),  मातरिश्वन् (पुं),  जगत्प्राण (पुं),  पृषदश्व (पुं),  महाबल (पुं),  मारुत (पुं),  स्पर्शन (पुं),  दैत्यदेव (पुं),  झञ्झा (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

पवन
पवन,  श्वसन,  वायु,  मरुत्,  अनिल,  मारुत,  जगत्प्राण,  पृषदश्व,  पवमान,  प्रभञ्जन,  स्पर्शन,  वात,  नभस्वत्,  मातरिश्वन्,  समीर,  समीरण,  सदागति,  गन्धवह,  हरि,  महाबल
पवनः श्वसनो वायुर्मरुदनिलो मारुतो जगत्प्राणः ।
पृषदश्वः पवमानः प्रभञ्जनः स्पर्शनो वातः ॥ ७५ ॥
नभस्वान्मातरिश्वा च समीरश्च समीरणः ।
सदागतिर्गन्धवहो हरिः प्रोक्तो महाबलः ॥ ७६ ॥
verse 1.1.1.75
page 0010

Mahabharata

English

Samīra,  pl. (ºāḥ),  a people. § 574 (Jambūkh.): VI,  9,  360 (only C.,  B. has Masīrāḥ)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 समीरः,  पुं,
   (सम्यगीर्त्ते गच्छतीति । सं + ईरगतौ + कः ।) वायुः । इत्यमरः । १ । १ । ६५ ॥
(यथा,  माघे । ४ । ५४ ।“समीरशिशिरः शिरःसु वसतांसतां जवनिका निकामसुखिनाम् ॥
”)शमीवृक्षः । इति राजनिर्घण्टः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 समीर पु०
  सम्यक् ईरयति नोदयति सम् + ईर--अच । १ वायौअमरः । २ शमीवृक्षे राजनि० । पृषो० । समिरोऽप्यत्रराजनि० ।

Capeller

German

 समीर m.
  Wind.

Burnouf

French

 समीर समीर m.
  (ईर्) vent.
		 Voyageur.
समीरयामि (c. de ईर्) lancer,  शिलान् des pierres
		 émettre,  शब्दम् un son. 
		 Agiter,  वनम् la forêt.
समीरण m.
  le vent.
		 Voyageur.

Stchoupak

French

 सम्-ईर-
 m.
  vent,  brise 
 vents (du corps) 
 pl.
  n.
  d'un peuple 
 -न-
ag. qui met en mouvement,  qui fait agir,  stimulant 
 m.
  vent,  souffle,  dieu du
vent 
 nt. fait de lancer (des flèches,  etc.).
°लक्ष्मन्- nt. (indice de vent) poussière.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.