| YouTube Channel

समाज (samAja)

 
शब्दसागरः
English
समाज
m.
(-जः)
1. A multitude, a number, (of anything except beasts.)
2. An assembly, a meeting.
3. A convivial meeting, a club.
4. An
elephant.
E.
सम् like, and अज् to go,
aff.
घञ्
Capeller Eng
English
समाज
m.
assembly, company, meeting, heap, multitude.
Yates
English
समाज (जः) 1.
m.
A multitude, an
assembly
a club
an elephant.
Spoken Sanskrit
English
समाज samAja
m.
society
समाज samAja
m.
assembly
समाज samAja
m.
convivial meeting
समाज samAja
m.
club
समाज samAja
m.
meeting with
समाज samAja
m.
congress
समाज samAja
m.
quantity
समाज samAja
m.
association
समाज samAja
m.
meeting
समाज samAja
m.
conclave
समाज samAja
m.
congregation
समाज samAja
m.
plenty
समाज samAja
m.
abundance
समाज samAja
m.
falling in with
समाज samAja
m.
company
समाज samAja
m.
party
समाज samAja
m.
elephant
समाज samAja
m.
consociation [ cf. community ]
समाज samAja
m.
collection
समाज samAja
m.
particular conjunction of planets
समाज-वाद samAja-vAda
m.
socialism
समाज-सेविका samAja-sevikA
f.
female social worker
सहकारी समाज sahakArI samAja
m.
cooperative society
Wilson
English
समाज
m.
(-जः)
1 A multitude, a number, (of any thing except beasts.)
2 An assembly, a meeting.
3 A convivial meeting, a club.
4 An elephant.
E.
सम् like, and अज to go,
aff.
घञ्.
Apte
English
समाजः [samājḥ], 1 An assembly, a meeting
अयं समाजः सुमहान् रमणीयतमो भुवि
Mb.
* 1.143.3
विशेषतः सर्वविदां समाजे विभूषणं मौनमपष्टितानाम्
Bh.*
2.7.
A society, club, an association
... समाजानुरतो जनः
Bk.*
8.39 (cf. पशूनां समजो- $न्येषां समाजो$थ सधर्मिणाम्)
Ms.*
9.264.
A number, multitude, collection.
A party, convivial meeting,
An elephant.
Meeting with, falling in with
तेषां विभो समुचितो भवतः समाजः
Bhāg.*
1.6.38.
Apte 1890
English
समाजः 1 An assembly, a meeting
विशेषतः सर्वविदां समाजे विभूषणं मौनमपंडितानां Bh. 2. 7.
2 A society, club, an association.
3 A number, multitude, collection.
4 A party, convivial meeting.
5 An elephant.
Monier Williams Cologne
English
सम्-आज a
m.
meeting with, falling in with (gen. or comp. ),
VarBṛS.
BhP.
a meeting, assembly, congregation, congress, conclave, society, company (cf. द्यूत-स्°), association, collection (accord. to
L.
not applied to animals),
Āpast.
Mn.
MBh.
&c.
a convivial meeting, party, club,
W.
a quantity, plenty, abundance (in सुख-स्°),
Gīt.
xi, 21
a partic. conjunction of planets,
VarBṛS.
an elephant (prob. w.r. for सामज),
L.
सम्-आज b
&c.
See सम्-√ अज्,
p.
1153.
Monier Williams 1872
English
सम्-आज, अस्, m. a meeting [cf. द्यूत-स्°, प्रेक्-
षा-स्°], assembly, congregation, congress
a society,
company, association, club
a convivial meeting,
party
a collection, quantity, multitude, number
(applied to any collection of articles except of beasts)
an elephant.
—समाज-सन्निवेश, अस्, m. a building
or place suitable for an assembly, assembly-room,
meeting-house.
समाज समाज, &c. See under सम्-अज्।
Macdonell
English
समाज sam-āja,
m.
[concourse: aj] assembly, 🞄company (ord. mg.)
encountering, 🞄meeting with (g., —°)
multitude, abundance.
Benfey
English
समाज समाज, i. e. सम्-अज् + अ,
m.
1. A multitude, MBh. 1, 5698
a
number.
2. An assembly, Pañc. 158, 7.
3. A convivial meeting.
4. An ele-
phant.
--
Comp.
द्यूत-,
m.
an assembly
of gamesters, Daśak. in Chr. 185, 16.
प्रेक्षा-,
m.
the crowd at theatres,
Man. 9, 84.
Hindi
Hindi
समाज
Apte Hindi
Hindi
समाजः
पुं*
- सम् + अज् + घञ्
"सभा, मिलन, मजलिस"
समाजः
पुं*
- सम् + अज् + घञ्
"मण्डल, गोष्ठी, समिति या परिषद्"
समाजः
पुं*
- सम् + अज् + घञ्
"संख्या, समुच्च्य, संग्रह"
समाजः
पुं*
- सम् + अज् + घञ्
"दल, आमोद-प्रमोद, , विषयक मिलन"
समाजः
पुं*
- सम् + अज् + घञ्
हाथी
समाजः
पुं*
- सम्+आ+अज्+घञ्
"समागम, समुदाय"
L R Vaidya
English
samAja {% m. %} 1. A multitude, a number
2. an assembly, विशेषतः सर्वविदो समाजे विभूषणं मौनमपंडितानाम् Bhartr.ii.7
3. a convivial meeting
4. an elephant.
Indian Epigraphical Glossary
English
samāja (EI 20
CII 1), a fair
a festival
a festive gather-
ing on a particular occasion or for the celebration of an event.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
सभ्याः सदस्याः पार्षद्याः सभास्ताराः सभासदः ४८०
सामाजिकाः सभा संसत्समाजः परिषत्सदः
पर्षत्समज्यागोष्ठ्यास्था आस्थानं समितिर्घटा ४८१
-wordlist-
सभ्य (पुं), सदस्य (पुं), पार्षद्य (पुं), सभास्तार (पुं), सभासद (पुं), सामाजिक (पुं), सभा (स्त्री), संसद् (स्त्री), समाज (पुं), परिषद् (स्त्री), सदस् (स्त्री), पर्षद् (स्त्री), समज्या (स्त्री), गोष्ठी (स्त्री), आस्था (स्त्री), आस्थान (क्ली), समिति (स्त्री), घटा (स्त्री)
--source--
समजस्तु पशूनां स्यात्समाजस्त्वन्यदेहिनाम् १४१४
-wordlist-
समज (पुं), समाज (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
निकर
निकर, निकाय, निवह, विसर, व्रज, पुञ्ज, समूह, सञ्चय, समुदय, सार्थ, यूथ, निकुरम्ब, कदम्ब, पूग, राशि, चय, समवाय, वृन्द, सन्दोह, समाज, वितान, संहति, प्रकर, घन, ओघ, संघ, संघात, व्रात, कुल, उत्कर, पटल, पेटक, चक्र, चक्रवाल, मण्डल, जाल, जात, व्यूह, वार, स्तोम
निकरनिकायनिवहविसरव्रजपुञ्जसमूहसञ्चयाः,
समुदयसार्थयूथनिकुरम्बकदम्बकपूगराशयः
चयसमवायवृन्दसन्दोहसमाजवितानसंहति-
प्रकरघनौघसंघसंघातव्रातकुलोत्कराः स्मृताः ६८६
पटलं पेटकं चक्रं चक्रवालं मण्डलम्
जालं जातं तथा व्यूहवारस्तोमाश्च ते स्मृताः ६८७
verse 4.1.1.686
page 0079
समाज
समाज, संसद्, आस्थानी, सभा, परिषद्, सदस्
समाजः संसदास्थानी सभा स्यात्परिषत्सदः
verse 4.1.1.745
page 0085
नाममाला
Sanskrit
व्रात, पूग, समाज, समूह, सन्तति, व्रज, व्यूह, निकाय, निकुर, निकुरम्ब, कदम्बक, ओघ, समुदय, सङ्घ, सङ्घात, समिति, तति, निचय, प्रकर, पङ्क्ति
व्रातः पूगः समाजश्च समूहः सन्ततिर्व्रजः
व्यूहो निकायो निकुरो निकुरम्बं कदम्बकम् १३९
ओघः समुदयः सङ्घः सङ्घातः समितिस्ततिः
निचयः प्रकरः पङ्क्तिः पशूनां समजो व्रजः १४०
verse 0.1.1.139
page 0069
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
समाजः,
पुं,
(संवीयतेऽत्रेति सं + अज + घञ् ।“अजेर्व्यघञपोः ।” ५६ इति वीभावोन “अजिव्रज्योश्च ।” ६० इतिकुत्वनिषेधः ।) पशुभिन्नानां संघः इत्यमरः
सभा इति हेमचन्द्रः
(यथा, भागवते ।१० ४४ ।“धर्म्मव्यतिक्रमोऽह्यस्य समाजस्य ध्रुवं भवेत् ।यत्राधर्म्मः समुत्तिष्ठेन्न स्थेयं तत्र कर्हिचित्
”)हस्ती इति अनेकार्थकोषः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
समाज
पु०
सम् + अज--घञ् वीभावः पशुभिन्नानां समूहेअमरः सभायां हेमच० हस्तिनि नानार्थकोषः
Capeller
German
समाज
m.
Versammlung, Gesellschaft,
Menge.
Burnouf
French
समाज समाज
m.
(अज्) réunion, multitude
assemblée.
Eléphant.
Stchoupak
French
सम्-आज-
m.
assemblée, réunion, compagnie, société
rencontre avec
(gén. ifc.)
accumulation, abondance.